Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar letiim Yazarlar Ariv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karada
Dier lkeler
Balkanlar
Trk Dnyas
Konuk Yazar
letiim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Ariv
Strateji/Eitim
ne kanlar
. . . . . . . . . .
Aznln dini kurum ve haklarna tecavzler devam ediyor!
skee Seilmi Mfts MEHMET EMN AGAy Rahmetle Anyoruz
Dobrite Trk Mezarlna irkin Saldr
Yeni Eitim-retim yl mesajlarnda Aznlk okullarna sahip kma vurgusu
Selanikte Trkiye plakal araca rk saldr
Deniz Harp Okulu rencileri Bulgaristanda
Selanikte Trk Turistlere Yaplan Alak Saldry Knyoruz
ASALA Terr rgt Tarafndan ehit Edilen Trk Diplomat Ansna Burgazda Ant
skee Aznlk Ortaokulu ve Lisesinin stats deiti
ZMRin Kurtuluunun 95.nci Yldnm Kutlu Olsun
Dviz  
  Dolar : 6.2671
  Euro : 5.5463
Hava  
 
 
Video  
NUR PAAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bk. Veki...
zcan Pehlivanol...
RUBASAM YNETCS...
HH LDER LTF ...
RUMELݴYE ELVEDA...
ELVEDA RUMEL-SKY...
ELVEDA RUMEL SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

UKUROVA`DA Z BIRAKAN RUMEL DEVLET ADAMLARI
.
15.01.2015



 

Be Ocak gn Adana iin olduka anlamldr. 4 yl 6 ay sren bir igal ve esaretten kurtulu gndr 5 Ocak. Her ne kadar stanbullu olsam da doduum yerdir, Adana. Bu sebepten bende farkl bir mlahaza oluturur bu memleket. Kurtulu gn ansna, kanmda akan Balkanllk rahat durmad ve tarihin tozlu sayfalarnda, acaba bu memlekete Rumeli`den bir fayda saland m, kimler hizmet etti Balkanl devlet adamlarndan? gibi sorularn cevabn arattrd bana!
 
1920`ler de Sis (Kozan) Adana/ukurova valiliine bal bir kenttir.lk Ermeni isyanlar Sis`de patlak verirken, igtia`n  nderliini de zengin bir i adam olan Ermeni Karabet Gkderiliyan yapmtr. Kimlerin etkisiyle? Tabiki Franszlarn...
 

1861 de Amerika da i sava Batda ekonomik krize neden olmu, zellikle Fransz ve ngiliz tekstil sanayi byk darbe almtr. Franszlar ukurova da yetersiz kalan amele/rgatlar, Cezayir ve Tunus`dan karlanmaya balanr. Fransz ve ngiliz giriimcileri ile blgeye askeri casuslar da akn etmeye balar, bunlardan en mehuru nl ngiliz kadn casus (1905) Gertrude Bell`dir. Rtbesi Albay olan bu kadn casusun yine kendisi kadar nl olan bir rencisi de, Lawrence dir. Grev yeri Osmanl topraklar, Msr, Arabistan ve Badattr. Resimde Kilikya (ukurova) blgesinde, Fransz niformas giymi Ermeni askerlerini gryorsunuz.


FIRKA- ISLAHIYE KOMUTANI DERV BRAHM PAA


ukurova blgesinde yerleik Trkmenler hala gebe hayat yaamakta, buda blgedeki Ermeni varlna avantaj salamaktayd. Tm ticaret ve para akn Ermeni ve Fransz tccarlar kontrolleri altna almlard.Osmanl blgedeki Trk varln ikame etmek ve ada seviyeye getirmek iin slahat hareketine girimiti. 1865 de Reform Ordusu ( Frka-i Islahye) kuruldu ve bana Balkanlarda baarl olan Dervi Paa getirildi.
 
Dervi Paa ( 1817-1896) maiyetini ve ordusundaki askerlerin neredeyse ounu Balkanlarda tecrbe kazananlardan ve bilhassa da Bonak ve Arnavutlardan oluturdu. dari ler bakan kendisi gibi Bulgaristan`n Lofa kasabasn da doan (Mecelle ve Tarihi Cevdet`in yazar) A. Cevdet Paa`dr (1822-1895). Cevdet paa Kozanolu isyann bastrm ve stanbul`a (1878) dnm ve Adliye Nezaretine getirilmitir. Dier komutanlar; Bosna`da ki Arnavut isyann bastran Kurmay Bnb. Hseyin Hs bey, Yzb. Ahmet efendi, Bnb. A. Muhtar efendi ve Krm gazisi Kurt smail Paa`dr.
 
15 tabur ve iki alaydan oluan askerlerin tamam Balkanlardan, 500 svari ise erkes ve Krt svarilerden olumaktaydlar. Gnmz geneleri bu bilgilerden, neredeyse hi haberdar deillerdir. ukurovann geliiminde gerek Osmanl dneminde gerekse de Cumhuriyetin ilk kurulu dnemlerinde rol alan entelektel ve sosyal giriimcileri arasnda Rumelilerin varl yadsnamaz derecede nemlidir.
 
Dervi paann Islah amal yaptklarnn izleri gnmz ukurovasnda hissedilmektedir. Blgedeki bataklklarn kurutulmas, Hicaz demir yollarnn yaplmas, eitim iin yeni okullarn almas, gvenliin salanmas iin ipek yolu zerindeki karakollarn kuurlmas, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin drenaj almalar ve derelerin ulam amal kullanm, yrklerin yerleik hayata geririlmesi, stanbul-Adana telgraf hattnn kurulmas, (kaliteli) pamuk ekimi ile tarm ve madenciliin balamas, Ermeniler iinde isyana meyilli olanlarn caydrlmas v.b faydal eyler hep bu dnemde icra edilmilerdir.
 
Hi phesiz Dervi paann Balkanlarda edindii devlet ve uygarlk tecrbelerinin de etkisi vardr. Fakat bu slah hareketlerinin faydalar yannda maalesef zararlar da sonradan anlalmtr/grlmtr. Franszlara ve Ermenilere salanan imtiyazlar blgede isyan iin istismar edilmi ve ukurova da Fransz kontrolnde bir Ermeni devleti kurulmak istenmitir. Geri reformlarn Ermeni isyan gecikmesinde rol de not dlmesi gereken bir gerektir. Reformlar blgede en az 50 yl Ermenilerin isyan etmesini geciktirmitir.
 
Dervi paann salad kolaylklar blgede mslman tccarlarnda i giriiminde nc olmu, yeni ky ve kasabalar kurulmu, ticaret canlanmtr. Alan okullarda verilen eitimlerle yre halk cahillikten de kurtulmutur.
 

RUMEL OSMAN TUFAN PAA

Dervi paa nasl Osmanl dnemi milli bir kahramansa, Yzb. Osman Tufan paa da Adanallarn gnlnde Milli kahramanlardandr. Tufan paann bilinmeyen bir yn, onun Balkan kkenli olmasdr. 1886 skp doumlu paa, Sivas kongresinde, Eyll 1919 da bizzat M.Kemal paa tarafndan, ukurova`da ki Ermeni isyanlarn bastrmak iin grevlendirilmitir.
 
Manastr askeri idadiyi bitirdikten sonra, stanbul Harp Akademisi`nden 1906 stgm. Rtbesi ile mezun olmutur. Balkan savalarnda gurup cephesi muhafzl, ran da Rauf Orbay paa ile askeri grevlerde bulunur. zmir`in kurtuluu iin 24 Mays 1919 da M. Kemal Paann Bandrma vapurundadr. Bandrmadan Manisa`ya ve sonrada zmir`e geerek Yunanllarla savamtr.
 
4-12 Eyll 1919 da Sivas kongresinde grev almtr.O zamanlarda Sivas`n mdavimlerinden bir nl Fransz komutan/ajanda Kuvvaclar izlemektedir. Sykes-Picot antlamasnn mimarlarndan albay George Picot; grevi ukurova Fransz-Ermeni devleti yksek komiserliidir. Sivas kongresinde M. Kemalin niyetini renir ve paaya, ukurovay Franszlarn elinden almak iin Ordunuzu zerimize gndermeyiniz.Ricam budur! diyerek, ukurovann kurtuluunu engellemek istemitir. Bu ricann karlnda ald cevap olduka nemlidir; ..Trk komutanlar okadar kararllar ki, hcum etmeyin diye emir versem benim emrimi bile dinlemezler, M.Kemal Atatrk, dahi komutan. Bugn sana ve fikirlerine ne kadar ihtiyacmz var...
 
Sivas kongresindeyiz, Paa Bnb. Kemal beyi ve Yzb. Osman Tufan` adrna artr. Kemal bey (ukurova) Kilikya Milli Umum Kumandan ve Tufan beyde yardmcsdr. 27 Mays 1920 de Sis (Kozan) `de  Ermeni terrist Karabet Gkderiliyan liderliinde isyana balayan Ermeniler, Kuvay milliye ordusunun ukurova`ya gelmesiyle telaa kaplrlar ve hem Adana`dan hemde krsaldan kaarak blgeyi terek ederler. Osman Tufan bey 600 kuvvac asker ile Kozana girer. Alb. Picot, ileriyi grm ve M. Kemal`den ricada bulunmutur, bu bouna bir istek deildir. Bugn Kuvvaclar hafife alanlar Picot`un anekdotuna dikkat etmelidirler.
 
skp`l Osman Tufan paa Adana`da o kadar sevilir ki, 1920-30 yllarnda doan erkek ocuklarnn ouna Osman ve Tufan ad verilir. Tufanbeyli ilesi ismini on`dan alr. Hala bir ok cadde ve mahallede o`nun ad yaatlmaktadr. 1944 ylnda stanbul da vefat etmitir. Osman paann Kurtulu Sava Hatralar adnda yazd bir kitap vardr.
 
 rnekler oaltlabilir. Rumeli ve Balkanlarn sosyal ve entelektel birikimine bugnde ihtiyacmz vardr. Fakat maalesef ok az saydaki muhacir evlad bunun farkndadr. Trkiye`mizin yaklak yars Balkanlardan gelenlerin yani Evlad- Fatihan`n torunlardrlar. Bu gcn kim farknda? Hangi siyasi g, hangi lider (!), hangi dernek ve federasyon...soruyorum; neredesiniz.Ksr ekimeler, sencilik, bencillik, krgnlk, kafa kopartmalar nereye kadar srecek? Beyler eer beceremiyorsanz o igal ettiiniz makamlar ltfen terek edin, kapatn dkkanlarnz ( dernek-federasyon diyeniyorum) ykn heykellerinizi artk!... Camiamz sizlerden bkmtr.
 
Son olarak yine ukurova`mz da iz brakm bir Rumeli evladn yazacam; Abidin Paa. Preveze`li Arnavut bir ailenin ocuudur. 1843 de Preveze`de doan Abidin paa, Adana`da 4 yl 9 ay (1880) valilik yapmtr. Grevi esnasnda Adana da iz brakan projelere de imzan atmtr. Sonradan Kz lisesi olan Askeri dadi binasn ve saat kulesini yaptrm, i ve namaz vakitleri tespitinde, bu saat kulesi olduka kolaylk salamtr.
 

Seyhan nehri zerinde Kanal yaparak Adana y Akdenize balama projesini hazrlam, Hollanda hkmetinden finans salamasna ramen Padiah II. Abdulhamid izin vermemitir. Bylece Mersinin kaderi deimi, liman kenti Adana yerine Mersin denizcilik de ve deniz ulam ve ticaretinde  gelimitir. Bu proje ukurova`nn stratejik nemini, Orta dou havzasnda olduka arttrabilirdi.

Tarmda ilk makineleme o`nun dneminde oldu. Mesnevi erifi Trkemize Adana da grevde iken tercme etmi ve bastrmtr (1887-1888) dier eserleri ise;  Saadet-i Dnya (1894-1895), Kaside-i Brde erhi (1894-1895), lem-i slmiyet-i Mdafaa (1897-1898), Meli-i slmiyye (1898-1899) dir.
 

 1885 de Sivas`a tayin edilmitir. Kaderin cilvesi olarak, torunu nl ressam Abidin Dino, 1941 de siyasi nedenlerden dolay, dnemin hkmetince,  Adana`ya srgn edilmitir. Adana da pamuk iilerinin tarlada alrken resimlerini yapm, ayrca Trk Sz gazetesini karmtr.Paann hem kendisinin hemde torunu Abidin Dino`nun ayn isimlerini tayan bulvarlar da vardr. Mutluluun resmini izebilirmisin Abidin? o`nun Nazm Hikmetten mehur bir ansna ahit olmu szdr. Buna cevab, Ne tual ne de renkler yeter! olmutur.

UFUK SSL




Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 1917 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 7 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
100 TANIMLAMADA ORTADOU - IV
100 TANIMLAMADA ORTADOU - III
100 TANIMLAMADA ORTADOU - II
100 TANIMLAMADA ORTADOU - I
Ermenilerin 2015 Ylna Ynelik Stratejileri Ve Trkiye
MOSTARKOLK LE STAD FAZIL`IN SAKARYA TRKS
AB SRECNDE, BOSNA MI TRKYE M?
in ve Kreselleme Arifesinde ABD`nin Avrasya Politikas
TRKYE PROX WAR/SAVAIN TAM MERKEZNDE!
"UKUR"! DA SREBRENTCA`YI YAAMAK
Zoraki oyuna dhil olmak.
IRAK ANADOLU SANCAK
TRK BANKACILIINDA RUMEL ZLER
YUNANSTAN SEMLER VE SONULARI ZERNE
BALKANLARDA MEVLEVLK
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
HANETN PKNL
Sheyl OBANOLU
Bir zamanlar Avrupadan kaanlar bize snyordu
Nevvl SEVND
Hani 21. yzylda garantrlk yoktu
Prof. Dr. Ata ATUN
Kbrsta Blnmlk ve Blememe Sorunu
Gzde Kl YAIN
11 Eyll 2001 Sonras Deien Dnyada Gvenlik Algs ve Orantsz Tahterevalli Kuram-3
Sleyman ZMEN
IKBYde Referandum, Barzani, Trkmenler ve Trkiye
Dr. lhan Ylmaz CMERT
NOT DEFTER: 10-16 EYLL
Metin EDRNEL
BOSNA SAVAI -7
Eren Atala Eri
ATATRK HAKKINDA SYLEDKLER (3)
Hseyin BASKIN
100 TANIMLAMADA ORTADOU - IV
Ufuk SSL
randa Su Krizi Derinleiyor
Dr. Yeim DEMR
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri