Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar letiim Yazarlar Ariv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karada
Dier lkeler
Balkanlar
Trk Dnyas
Konuk Yazar
letiim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Ariv
Strateji/Eitim
ne kanlar
. . . . . . . . . .
Arnavutlukta niversite rencilerinin Protestolar Sryor
I.nci nn Zaferinin Yldnm
YTB Bakan Abdullah Eren Bat Trakyay ziyaret etti
Pontuslu Rumlar "vatan" dedikleri Trabzonda Kalandar kutlad
10 Ocak alan Gazeteciler Gn Kutlu Olsun
Bulgaristan Babakan Yardmcs Karakaanov Roman kart sylemlerinden dolay ihbar edildi
Kuzey Makedonya Meclisten Geti
Gmlcine ehir merkezindeki olay panik yaatt
stankydeki Mslman Trklerin vakf mallarn satyorlar!
Hasan Azis: Kk belediyeler, yol kullanm cretini stlenemez durumda
Dviz  
  Dolar : 5.2740
  Euro : 4.7951
Hava  
 
 
Video  
NUR PAAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bk. Veki...
zcan Pehlivanol...
RUBASAM YNETCS...
HH LDER LTF ...
RUMELݴYE ELVEDA...
ELVEDA RUMEL-SKY...
ELVEDA RUMEL SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

TRK BANKACILIINDA RUMEL ZLER
.
12.02.2015



Geenlerde bir dostumla sohbet ederken, ilk zel Trk Bankas`nn 13 Ocak 1913 ylnda  Adapazar`n da kurulduunu rendim. Kurucular arasnda Balkanlardan muhacir olarak gelenler olduunu duyunca konu daha da ilgimi ekti. Asl nemlisi de kuruculardan biri, yakndan tandm ve kendisi de Balkanl (Bosna erafndan)  olan, lkemizin en gen Milletvekili Faik Tunay`n byk babasnn bu ilk zel Mslim Bankasnn kurucular arasnda bulunmasyd.

         Balkanlar ilgi alanmz yani gr ufkumuzdadr. Aratralm, bakalm neler var dedike, ilgin detaylar kt karma. Bu arada eim ile Galata kulesine gezmeye gitmitik. Beyolu, Tramvay derken tnel tarafndan Karaky ve Galata kulesindeydik. Karma kan ilk tabela kafamn/beynimin iinde dnp duran, bankaclkla ilgili nronlarm alrken, gzme ilimiti. Osmanl Bankas Mzesi ve biz mzedeyiz.

                Okullarda renmitik bu bankay ve tarihesini ama burada grnd gibi deil tabi ki Nedense mfredatmzda sanki gemiimizle hesaplamak aypm gibi bir izlenim vardr. Hep Bat anlatlr, btn icatlar, kuramclar, doktrineler ve dnrler, sanatlar, finanslar vb. hep Batdan kmtr. Mesela, hesap kitap ileri, mali defterler, bilanolar, hazine hesaplarn bu millet nasl yapt, nasl devleti idare ettiler. Vakflar, ilk vakf yaplanmas

                Batnn parasal ileri ve ticareti bireyin tketimi zerine kurulduundan onlarda Bankaclk, bizde ise sosyallik ve toplum karlar nemli olduundan Vakf messesi n plana kmtr, ite bu anlatlmaz. Vakflar Hz. Ebubekir dneminde ilk oluumlarn gsterirken defter tutma ve kayt altna alma kurumsallamaya balamtr. Bu gelenek Selukluya ve onlardan da Osmanlya intikal etmitir. Yani ecdat Bankacl, bugnk tabiriyle Sosyal giriimcilii Vakflar kurumlaryla icra etmitir.

                24 Mays 1856 da Bank- Osmani, ngiltere kraliesi Victoriann fermanyla, iki ngiliz giriimci tarafndan 500 bin  sermaye ile Londra da kurulmutur. Kuruluuna takiben 21 gn sonra, sebebi sra kadem her ne hikmetse, padiahmz efendimiz Abdlmecid han ferman yaynlam ve Osmanlnn para dzeni `ne ve mali ilerine saygnlk verecek banka gibi finans oluumlarna izin verilmitir.

                1875 de Osmanl Bankas ve hkmet, devlet gelir ve giderlerinin alnp harcanmasyla ilgili anlamaya imza atarlar. Bu arada 1862 de Franszlarda Mayer A. Rothshildler vastasyla bankaya ortak olmulardr. 1875 ylnda Osmanl krizdedir. 1853-56 Krm savanda Ruslarla ba edebilmenin maliyeti olduka pahalya gelmitir. te o ekonomik krizin arkasnda bu nedenler vardr. syan ve ayaklanmalar, bamszlk isteyenler derken devlet bor batana saplanmtr.

                Bu nedenle 1875 de Osmanl Bankasnn devlete verdii kredi tavan yapm, oran % 80`e kmtr. Zaten bu anlamann ardndan Duyun-u Umumiye kurulmutur. Devlet ilerinden oluan basit ilerde Mslmanlarn oran % 58 iken, Ticaret (%85) ve Finans (%65) gibi sektrlerde gayri Mslimlerin etkisi olduka fazladr. Banka kredi ve ilemlerdeki kaytlarda her nedense etnik imzalar kullandrm ve bunlar da resmi olarak kaydetmitir.

                Mslman mteri % 50 ile nde olmasna ramen, sosyoekonomik olarak zayf olduklarndan portfy oran % 16 dr. Gayri Mslm mteri oran Rumlar da % 15 iken portfy oran %34 dr. % 14 Ermeni mterinin ise pay oran % 25 olarak kaydedilmitir. Tm bunlar bankann resmi kaytlarnda etnik imzalaryla grmek mmkndr.

                Osmanlda ilk banka aslnda Osmanl Bankas deildir, ondan ncede Galata bankerleri dk sermayeli (8 Mart 1847) Bank- Dersaade`i kurmulard. Atl tccarlara borlar demekte gecikince 1852 de kapatlmtr.

                Mslman giriimcilerinde banka kurma deneyimleri olmutur. lk deneyen devlet adam Mithat Paadr ve imdiki Srbistan ve fakat eski Osmanl kasabas Pirotta ifti ve esnaflar iin Devlet adna resmi Memleket Sandklar (1863) ile bu oluuma nclk etmitir. Paa Rumeli topraklarnda giriimde bulunduu bu sandk yaps iin imece usuln rnek almtr. Vakf geleneinde bahsettiimiz sosyal yardmlama geleneinin bir baka rneidir, imece.

                1867 de nizamname ile kurumsallatktan sonra 1888 de de devletin bankas olarak resmen Banka sfat ile kurulmutur. Osmanl bankas kaytlarndan da grdmz gibi Mslman ahalinin maddi gc yeterli olmadndan, o gnk Ziraat bankas ancak iftilerimize kredi aabiliyordu. Osmanl bankas ile rekabet etmesi adeta imknszd.

                1924 de bile Osmanl bankasnn yeni kurulan Trkiye Cumhuriyetinin merkez bankas sfatyla almas bunun en bariz delilidir ki Ziraat bankas halen fiilen vardr. Mart 1924 de Osmanl bankas para basma yetkisini T.C Merkez Bankasna devredene kadar bu devam etmitir.

                Giri paragrafmda bahsettiim 13 Rumeli ve erkez Mslman Trk giriimcinin/esnafnn kurduu ilk zel Mslim bankas, Osmanl corafyasnda Mslman esnafn cesaretiyle bylesine gl yabaclar ile Galata bankerlerinin tekelinde olan bir alanda kurulmu ilk milli giriimin ender rneklerinden biridir. Kurulu sermayesi 13.629, 63 Osmanl lirasdr. Bankann kurulu ad Adapazar slam Ticaret Bankas dr. Daha sonra Ticaret bankas (1937) adn almtr. Temmuz 2001 de kapatlmtr.

 

              Ziraat bankas Balkanlarda kurulmu ilk devlet bankamzdr. Adapazar slam Ticaret bankas da kurucular arasnda Milletvekili Faik Tunay`n dedesi Hac Adem brahim Nuri Bey`in bulunduu Rumeli ve erkez esnafn kurduu bankamzdr. Dier kurucular; Sipahi Hamit Bey, umnulu Hac Ali, Hac Rza efendi, Nazmi efendi, Numan bey, Mustafa Nuri efendi, Mehmet Ziyaettin, Naip Ahmet efendi, Bekir efendi, smail Hakk efendidir.

                Hamit Bey mfetti, umnulu Hac Ali efendi banka mdr ve brahim efendide veznedarlk grevine getirilmiler. Hac Adem brahim Nuri Bey ise uzun yllar bankann idare meclisi reisliinde bulunmutur. Nuri Bey Faik Tunay`n annesi tarafndan dedesidir. brahim Nuri Begovi, 1902-1904 yllarnda Adapazarn belediye reisidir. Adapazarn ilk yeil alan olan merkez parkn yapmtr.

Ufuk Ssl



Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 1964 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 6 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
29 OCAK-BATI TRAKYA TRKLERNN MLL DREN GN
Sheyl OBANOLU
Gagavuz Trkleri ile ilgili hi bilmediimiz gerekler
Nevvl SEVND
ABD yolun sonuna m geldi?
Prof. Dr. Ata ATUN
Yunanistanda Siyasi Kriz ve Kritik Gvenoyu
Gzde Kl YAIN
Kod Ad: imal Yldz, Kunuri Destan, 27 - 29 Kasm 1950 (4)
Sleyman ZMEN
IKBYde Referandum, Barzani, Trkmenler ve Trkiye
Dr. lhan Ylmaz CMERT
NOT DEFTER: 21-27 OCAK
Metin EDRNEL
NOBEL ALES VE BAK
Mert NSAL
BATI KAYNAKLARINDA STANBULUN FETH
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri