Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar letiim Yazarlar Ariv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karada
Dier lkeler
Balkanlar
Trk Dnyas
Konuk Yazar
letiim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Ariv
Strateji/Eitim
ne kanlar
. . . . . . . . . .
VEFAT ve BASALII
Makedonyada ekilen "Bal Kaymak Filmi Vizyona Girmek in Gn Sayyor"
Naim Sleymanolunun mezar DNA testi iin alacak
Avukat Yazar Mustafa Bayramaliyi Kaybettik
Gmlcinenin Yunanistana ilhak trenlerle kutland
Makedonyada Gen Kalemler futbol takm 2. Lige Ykseldi
Bosnann en eski Mslman mezarl gn yzne karlyor
Hasan TAHSNi Rahmetle Anyoruz
SRALin FLSTN KATLAMINI KINIYORUZ
Yunan medyas: Ayasofyada tahriki namaz
Dviz  
  Dolar : 4.7207
  Euro : 4.3035
Hava  
 
 
Video  
NUR PAAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bk. Veki...
zcan Pehlivanol...
RUBASAM YNETCS...
HH LDER LTF ...
RUMELݴYE ELVEDA...
ELVEDA RUMEL-SKY...
ELVEDA RUMEL SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

ALBERTO MANGUELN GRD ERZURUM (TANPINARIN ZNDE BE EHR)
.
04.04.2016



          
          Arjantinli yazar AlbertoManguel, etkisinde kald Ahmet Hamdi Tanpnarn Be ehir isimli eserinde yer alan Erzurumu  grmek  ve kendi bak asyla deerlendirmek  iin 2013 ylnda  ehrimize gelmiti.

Tanpnarn fevkalade gzel bir slupla kaleme ald ve aradan geen yllara ramen deerini kaybetmeyen Be ehir isimli  eserin izinin srlmesi heyecan verici bir durumdu.

Merak edilenBe ehir kitabnda Tanpnarn tahlil ettii  Erzurumu bu gn  yabanc bir yazarn  grmesi ve deerlendirmesiydi.

Be ehir ierisinde Erzurum ,doduumuz bydmz ve kltr ile yorulduumuz  ehrimizdi, elbette ki bu konuda  merakmz, hassasiyetimiz ve beklentimiz olacakt.

yl sonra Alberto Manguelin   Yap Kredi Yaynlarndan kan Tanpnarn zinde Be ehir kitab elimize geince byk bir hayal krklna uradmz, daha dorusu  dan fare dourduunu syleyebilirim.

Kitabn Erzurum blm , n yargdan uzak objektif bir biimde deerlendirildiinde  ehrin gerekleriyle rtmeyen  tespitlerin yannda  ok  doru yaklamlarnda olduunu grmekteyiz.

Ahmet HamdiTanpnarn  Erzuruma geldiinde ehir kltrne sahip  Stk ve Cevat Dursunolu gibi mnevver insanlarla muhatap olduunu  bilmekteyiz.

 Ahmet Hamdi Tanpnarn, Erzurumda bulunan Prof. Dr. Mehmet Kaplana gnderdii 31 Aralk 1958 tarihli mektubunda kaleme ald Benim Erzurumda birka dostum vard. Hakikatte Erzurumlu iki dostum, iki kardeim vardr. Cevadla kardei Stk. Stky bul. imdi galiba mtekaid. Btn bir zevk ve medeniyettir..eklindeki szleri durumu ok gzel zetlemektedir.

Bu mnasebetle Tanpnarn ehir hakknda toplad bilgileri doru adreslerden aldn ifade edebiliriz.

Albertonun ise ehirde kimlerle temas kurduu, onaehir hakknda bilgiler sunanlarn ehri ne kadar tandklar  merak konusudur.

Alberto,grnen Erzurumu zelliksiz ve her eyi ile gri bir ehir olarak tanmlyor.

Yazarn, evlerin byk ksmnndoal gazla snd Erzurumda vatandan evlerini soba ve mangalla sttn sylemesi  byk bir yanlgdr.

ehrimizde soba ile snan evler olmakla beraber mangal ile snma u anda yoktur.

Mangalla snma Orta Anadoluya ait bir kltrdr. Mangal, Erzurum da 70-80 yl ncesinde baz evlerde kullanlmtr.

Bilindii gibi Lalapaa caminin sa tarafnda  padiah  IV  Mehmet tarafndan  duvara yazlan 1671 ylna ait  ferman bulunmaktadr. Yazarn , ferman 1662 tarihli gstermesi ve  fermandaki metni  hsn kuruntu olarak ortaya kan bir dini efsane olarak  yorumlamas tarihi gereklerle rtmemektedir.

 Kadim ehri ,zarafetten yoksun ve modern binalarn  arkasna saklanm olarak tanmlamas ok isabetli bir tespittir.

Ykld yklacak eski evleri grmesi, gemii tayan eserlerin yeteri kadar korunmadn bu konuda yeterli planlarn olmadn  belirtmesi yerinde bir eletiridir.

Trkenin yannda insanlarn Arapa, Ermenice ve Krte konutuklarn  iittiini  sylemesi ise halsinasyon gren bir insann  gemiten gelen sesleri duyduunu iddia  etmesi gibi bir durumdur.

Cenaze kan evlerin kapsnn nne lenin ayakkablarnn koyulmas Erzurum kltrnde olan bir uygulama deildir. Bugelenek  orta ve bat Anadolu da yaatlr, yazarn byle bir adeti Erzurumda grmesi olas deildir.

Alberto.yemek kltrmzle ilgili ca kebab ve kadayf dolmas ile ilgili  yerinde tespitler yaparken ruzeni ismindeki bir patlcan yemeini ehirle ilgilendirmesi merak edilecek bir  durumdur. Zira Erzurum mutfanda byle bir yemei bulmak ihtimal ddr.

Ahmet Hamdi Tanpnarn  Erzurum lisesindeki izini sren Albertonun duvardaki yal boya  resmi,1920 yllarndaki Balkan Savana  ait tanmlamas  son derece eksik bir bilgidir.

Zira; bu resimler Kosova ve Moha meydan muharebelerini yanstmaktadr..

Uzun yllar sonra bu resmin yerinde, gezi park protestolarnn, veya Ermeni trajedisinin olabileceini  vurgulamas ,hangi bayran yerde olaca kehanetinde bulunmas her an deiebilecek dnya konjonktr ile ilgili grnse de cmlenin ierisinde bir  temenninin olduu  hissedilmektedir.

Alberto, bir ehrin kimlii ou kez mzesinde ve ktphanesindedir diyerek ok doru bir yaklam sergilemi ,belki de konuyla ilgili eksikliimizi bu cmle ile bize duyurmak istemitir.

Deiik etnik guruplarn yaand  Osmanl dneminde ta iiliinde Ermenilerin ne kt bir realitedir .Dolaysyla o dnemlere ait eserlerde bu ustalarn  emekleri gz ard edilemezAlbertonun bu konuyu ele almas  sanata ve sanatya olan saygnn gereidir ve doru bir gzlemdir.

Dkkanlarn zevksizlik rnei olduunu  ve berbat eyler sattn sylemesi hi de yabana atlacak bir konu deildir. Turizmde iddial bir ehir iin yerinde bir eletiridir.

Yazarn, Kadim bir ehir olan Erzurumda  en eski kitap dkkannn yetmi yllk bir maziye sahip olmasn manidar bulmas dorudur ve  bizler asndan izaha muhta bir durumdur.

ehrimizde kadnlarn erkeklerin arkasnda yrdnbelirtmesi  ve bu durumun  zorlama bir mantkla izah edilmeye allmas ehir kltr ile ky kltrn kartranlarn bir ifadesidir. Albertonun bu izah yeterli grmemesi de  ok yerinde olmutur zira Erzurum ,milli kahraman kadn olan bir ehirdir ve kadn faktr ehrimizde n plandadr.

Alberto Manguel,1829 ylnda Erzuruma gelen A.Pukinin Erzurum Yolculuu isimli eserinden Yezidilerle ilgili  alntlar yaparken yine bir takm elikili bilgiler aktarmtr.

Pukin,Ararat eteklerinde 300 kadar Yezidiye rastladn bunlarn balarnda kara kalpakl,krmz kaftanl ,irkin bir adamn bulunduundan bahseder ama bu ahsn etnik kimlii ve ismi hakknda bilgi vermez.

Albertonun ,Yezidileri Krt etnik yaps ile tanmlamas ve bakanlarn Hasan kabilesinden 60 yanda Hasan Aa diye aktarmas yine izaha muhta bir durumdur.

Erzurumu birka sayfada anlatmaya alan yazarn bu ksa yazda yanl tarihler vermesi  profesyonellikle hi badamamaktadr.

 Yazarn,1877 ylnda Aziziye Tabyalarnda arpan ve 1955 ylnda Erzurum da len Nene Hatunun  Birinci Dnya Savanda savatn ve 1985 de ldn ifade etmesi   vahim bir hatadr.

Kadim bir ehirde kltrmz yanstacak ortamlar ne yazk ki azdr.Var olduu sylenen ortamlarnda tartlr olmas Albertonun bize  satr arasnda hatrlatt bir eksiklidir.

Yazarn, bu ksa yaz ierisinde  retedemeyeceimiz en gzel tariflerinden   biri lkenin her yerinde mantar gibi biten TOK konutlarn gudubet kelimesiyle izah etmesidir.

 TOKݒleri Ruhsuz, kasvetli  ve  Anadolunun kadim topraklarna  hakaret eden yaplar olarak grmesi gzel bir deerlendirmedir.

A.Manguel , Abdurrahman Gazi Trbesine gitmediini ifade ederek Erzuruma  bir daha gelmek niyetinde olduunu vurgulamak istiyor.

Ahmet Hamdi Tanpnarn defa geldii ehrimizde A.Mangueli  bir daha arlamak isteriz.

Yapaca bu ziyaret ,yazdklarn tekrar gzden geirmesine vesile olabilir ve eksikliklerle dolu bu yazy telafi edebilir o zaman Tanpnarn izinde yrdnn zevkini yaayabilir.

                                                                                                                     

Erdal Gzel/Erzurum -2016

  

nl Trk Edebiyat tarihimiz Ahmet Hamdi Tanpnarn, Erzurumda bulunan Prof. Dr. Mehmet Kaplana gnderdii 31 Aralk 1958 tarihli mektubunda;

"Aziz Kaplan, 

...

Benim Erzurumda birka dostum vard. Hakikatte Erzurumlu iki dostum, iki kardeim vardr. Cevadla kardei Stk. Stky bul. imdi galiba mtekaid. Btn bir zevk ve medeniyettir bu Stk dediim adam. Eskiden daha hovarda, bir evli iin mmkn olacak kadar hovarda yaard. imdi iittiime gre biraz dindar olmu. Bakma, eski kurttur ve ok iyi konuur. Btn Mill Mcadeleyi, o taraflardaki safhalaryla ve Harb-i Umumyi dinlemek istediine emin olduum i tarafyla yaayan -etinde ve kannda- ve iki defa galiba idam tehlikesi geiren bir adam, bir evliya.

O sana baka trl bir Erzurum aabilir." 

 

 



Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 1149 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 3 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
12 EYLL VE KAYBOLAN YILLAR
CUMHURYET NSANA SAYGIDIR
ALLAH LE ALDATANLAR
DADAIN ALTIN SAYFASI, 23 TEMMUZ ERZURUM KONGRES
MLL RADE DEMOKRASYE SAHP IKTI.
12 MART RUHU VE BEKLENTLERMZ
ZBEKSTAN ZLENMLER (ANA YURTTAN, ATA YURTA) SEMERKANT-BUHARA 3-BLM
ZBEKSTAN ZLENMLER - 2
ZBEKSTAN ZLENMLER - 1
Mahremiyet Tanmayan Vicdanszlar
Paralel kavramlar
2014 Ylnda grdm ilk manzara ve okuduum ilk haber
VATANA HASRET AHISKA
Odessa izlenimleri
Trajik bir hayat (Metin Ayda)
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
BU MEMLEKET BZM
Sheyl OBANOLU
Falih Rfk sanki bugn anlatm
Nevvl SEVND
Suudi Arabistan kulvar deiiyor
Prof. Dr. Ata ATUN
IKBYde Referandum, Barzani, Trkmenler ve Trkiye
Dr. lhan Ylmaz CMERT
YABANCILARIN ATATRK HAKKINDA SYLEDKLER (2)
Hseyin BASKIN
TARHTE BU HAFTA: 2-8 NSAN
Metin EDRNEL
BOSNA SAVAI -7
Eren Atala Eri
100 TANIMLAMADA ORTADOU - IV
Ufuk SSL
12 EYLL VE KAYBOLAN YILLAR
Erdal GZEL
UMUT
Mert NSAL
AFRNE ZEYTN DALI
Dr. Yeim DEMR
Irakta Mezhepiliin tek garantisi Trkmenlerdir
mit KPRL
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri