Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar letiim Yazarlar Ariv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karada
Dier lkeler
Balkanlar
Trk Dnyas
Konuk Yazar
letiim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Ariv
Strateji/Eitim
ne kanlar
. . . . . . . . . .
Dou Trkistanllardan Urumi olaylarnn 9. ylnda protesto
Tayinli mftnn istifas istendi
Makedonyada isim anlamas ikinci kez onayland
Yunanlarn %68,3 sim Anlamasn Olumsuz Olarak Nitelendiriyor
avuolu: Makedonyann NATO yelii in Trkiyenin Tam Destei Var
FUEN, Trk dernekleri ile ilgili AHM kararlarn acilen uygulamas iin Yunanistana arda bulundu
Bar Yry Potoaride Sona Erdi
Makedonya Babakan Zoran Zaev Olas Referandum Tarihlerini Aklad
Makedonyada NATO sevinci: yelik daveti geldi
Ve her ey bittiinde hatrlayacamz ey; dmanlarmzn szleri deil, dostlarmzn sessizlii olacaktr. -Aliya zzetbegovi
Dviz  
  Dolar : 4.8000
  Euro : 4.2606
Hava  
 
 
Video  
NUR PAAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bk. Veki...
zcan Pehlivanol...
RUBASAM YNETCS...
HH LDER LTF ...
RUMELݴYE ELVEDA...
ELVEDA RUMEL-SKY...
ELVEDA RUMEL SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

in ve Kreselleme Arifesinde ABD`nin Avrasya Politikas
.
26.04.2016



 
Brzezinskinin aksine ben, Avrasyann bir santran tahtas deil, ABD ve Bat`nn llzyon sahas olduunu dnyorum. Panayrlardaki iskambil kdyla oynanan bas paray, bul Valeyi gzba/yanlsamaya dayanan Sfr toplaml bir oyun oynanmaktadr. Oyunun diama bir kazanan bir de her zamanki gibi kaybedeni vardr.  Kazanan tarafta ABD, kaybeden tarafta ise dierleri (!)`nin olduu bir oyun.

llzyon, alg deiimi yaratan psikolojik bir olgudur. Kresel politikann daima kulland Real politik bir sretir. Souk sava sonras blgede oluan boluun in tarafndan doldurulmas endiesini tayan inac realistler, ABD tarafndan gelitirilen nce Rusya doktriniyle bu algnn nne gemeyi baardlar.

Bu adan baklnca, uluslararas ve uluslar st kresel sistemin i ie geen matriks bir yapda evrildiini grrz. Dolays ile in`i anlamadan Asyay, Rusyay anlamadan Avrasyay ve ABD`yi anlamadan kresellemeyi anlayamayz. Sistem tm unsurlaryla bu 3 lkenin bulunduu merkez eksenlerde gelimektedir. Makalenin ana konusu in olduuna gre, gelimelerin yansmalarn ve deerlendirmelerini de buradan yola karak yapacaz.

in ne yapmaktadr? Mesela Arktik (Kuzey buz denizi) okyanusunda sz sahibi olmak istemektedir. Kumdan adalar yapmakta ve buralar militarize etmektedir. Bu havza 14 milyon km. karedir. Blge ABD, Kanada, Danimarka, Norve, Rusya`nn etkisi altndadr. in, eriyen buzullarn at yeni sahalarda bu lkelere ramen sz sahibi olma niyetini aka belli etmektedir.

Sosyo-psikolojik bir deerlendirmeyle Asyann askeri gc olma yolunda ilerleyen Rusya doulu yapsyla Batl gibi davranrken, in ise Asyann yumuak gcn temsilen, tam bir doulu-kolektif yapsyla hareket etmektedir. atmalarn ana nedenlerinden biride bu davransal kalplardr. Rusya ve in asla uyumaz iki Asyatik kavimdir. Buna ramen her ikisi de tm kresel yaplanmalarda aktif rol almaktadrlar. Avrasya Ekonomik Topluluu, APEC, ve BRIC vb. rgtler rnek verilebilir.

 Avrasya`nn yzlm 44 milyon km. karedir (arzn %30`u). Dnya nfusunun ise yaklak % 75i Avrasyada yaamaktadr. Giriimci ruhu ve yer alt zenginlikleri asndan da dnyann en zengin blgesini oluturmaktadr. Avrasya Dnya GSMHnin % 60 ve bilinen dnya enerji kaynaklarnn n kapsamaktadr.

Avrasya ayn zamanda politik adan dnyann en iddial ve dinamik devletlerini blgesinde barndran bir konumdadr. ABDden sonra, ekonomisi ve askeri silahlara en fazla para harcayan en aktif jeostratejik oyunculardan meydana gelen alt devlet (Rusya, in, Hindistan, Japonya, Pakistan, Endonezya) bu blgededir. Dnyann bilinen ve tahmin edilen nkleer gleri yine bu blgededir. Blgesel hegemonya ve kresel etki yaratmaya hevesli dnyann en youn nfuslu iki lkesi de bu blgededir.

Avrasyada Amerikann karsna her an potansiyel bir (in ihtimali daha kuvvetlidir)  rakip kabilir.  Amerikann Avrasyadaki jeopolitik karlarn uzun vadede ynetmek iin gerekli stratejisini belirlemede, asl oyunculara younlamak ve yeri tayin etmek, k noktas olacaktr. Trkiye d politikas bu (Frsata evirerek) durumu, ABD-Rusya ve Trkiye konjonktrnde deerlendirme yeteneklerini gelitirmelidir.

Gnmz dnya koullarnda en birok lke Avrasyann yeni politik haritasnda jeostratejik oyuncu ve jeopolitik eksen olarak tanmlanabilir. Fransa, Almanya, Rusya, in ve Hindistan hem nemli hemde aktif oyunculardr. ngiltere, Japonya ve Endonezya her ne kadar dier nemli aktrler olsalar da jeostratejik oyuncular olarak nemli jeopolitik eksendirler. Trkiye ve ran snrl kabiliyetleri olmakla beraber jeostratejik oyuncu olarak da grlebilirler.

Bu iki lkenin Rus gcnn ortadan kalkmasn frsat bilerek, Hazar Denizi, Orta Asya blgesinde belirli bir etki yaratmaya girimi olmas, onlarn jeostratejik oyuncu olarak nitelendirilmelerine sebeptir. Ancak iki lkenin de ciddi i problemleri vardr ve bu nedenle g dalmnda blgesel kaymalar salamalar snrldr.

Orta Asyann geni corafyasnda Trk ve ran eksenlerinin zarar grme ihtimalinden dolay jeopolitik olarak son derece akkan durum ierisinde baka bir belirsizlik daha grlmektedir. Karadenizde Krmdan direkt olarak Rusyann yeni gney snr boyunca douya, oradan inin Dou Trkistan (Uygur zerk blgesi)  eyaletine doru, sonra aaya Hint Okyanusuna, batya Kzl Denize oradan kuzeye Akdenizin dousuna ve tekrar Krma ulaan alanda 400 milyona yakn insan yaamaktadr. Bu insanlar, hemen hemen hepsi dinsel ve de etnik ynden heterojen, uygulamada politik istikrar olmayan 25 devlette ikamet etmektedir. Bu devletlerden bazlar nkleer silahlanma srecinde olabilirler.

Hindistann tarafsz kalp kalmamas ve isteklerini Pakistana dayatmak iin baz avantajlar kullanp kullanmamas gerei, blgenin muhtemel ihtilaf alann olduka etkileyecektir. Trkiye ve randaki i gerginlik, blgesel terrn artmas, Trk-Rus sava ua krizi, bu lkelerin patlamaya hazr olan bu blgede oynayabilecekleri denge salayc rollerini aza indirebilir. Bu gibi gelimeler sonrasnda, yeni Orta Asya devletlerinin, uluslararas toplulua asimilasyonu blgesel gvenlii de etkileyecektir.

 Bu ekilde hem Amerika hem de uluslararas topluluk, Balkan krizine benzer bir zorlukla kar karya kalabilir. Jeopolitik meselenin bir dier nemi de inin sper bir g olarak benimsenmesiyle ortaya kar. En cazip sonu demokratikleme ve serbest ekonomisi ve IMF ile olan ilikileri in devletini, Asyann daha byk ibirlii iindeki blgesel btnlemesini oluturabilecek gce sahip klabilir. Fakat in demokratikleme srecine girmez, ekonomik ve askeri gcn artrr ise, tehdit unsuru byk bir in meydana gelebilir, komularnn istekleri ve hesaplar ne olursa olsun, inle srtmeye neden olacak kuvvetli bir ihtilaf meydana gelir. Byle bir anlamazlk ise Amerika ile hatta zellikle de Japonya ilikilerinde gerginlik yaratr. nk Japonya, Amerikann ini kontrol altna almak ynndeki kararn uygulamak isteyecektir ve bundan dolay bu anlamazlk, Tokyonun Japonyann geleneksel roln yeniden tanmlamasyla atmac sonular dourabilir. Sonucunda ise Uzak Douda Amerikann varln sona erdirebilir.

inin Amerika ile uzlamas kendi lehine de iyi sonular dourur. ini bir g olarak kabul etmek reel politika asndan basit bir mesele deildir. Blgesel stnlk iin bir kuvvet olumak zorundadr. Amerika`nn, ini etkilemek ve dnya ilikilerinde ibirliki olmasn salamak iin nasl bir baarl politikann paras olarak, nerede ve ne zaman hangi lkeyi ini etkileme de kullanaca merak konusudur! Bu balamda, Gney Korede Amerikan varln devam ettirmek zellikle nem kazanr.

Kresel politik arenada Avrasyay ilgilendiren muhtelif senaryolar zerinde tartlmaktadr. Amerika varl olmadan, Japonya askeri ynden kendine daha ok gvenmek zorunda kalaca iin, Amerikan-Japon askeri anlamasn u anki haliyle dnmek ok zordur. Koreyi tekrar birletirmek ynndeki bir hareket, Amerikann Gney Koredeki askeri varln temelinden sarsar. Brezinsky`e gre, burada ki en tehlikeli senaryo, in, Rusya ve belki de ran koalisyonudur. Yani, anti hegemonyac, ideolojik olarak deil fakat birbirini tamamlayc ikyet zincirlerinden olumu bir birleme olur. Bu hem derece hem de alan bakmndan, in-Sovyet blounun yaratt ve bir zamanlar hayret uyandran mcadeleyi hatrlatr. Bu durumda in lider pozisyonda olurken, Rusya`nn ise onun takipisi olaca ngrlebilir. ok uzak bir ihtimal ama byle bir ihtimali tam tersine evirmek, ABDnin, douda, batda ve ayn anda Avrasyadaki jeostratejik becerilerini sergilemesini gerektirir.

Bir dier senaryo, Amerikann Uzak Doudaki pozisyonunun zayflamas ve Japonyann d dnyaya baknda kkten deiiklikler olmas durumunda, corafi olarak daha snrl fakat potansiyel olarak daha nemli bir mcadele in-Japonya anlamasn tabii klacak senaryodur. Bu Asya l olma tarz, Anti-Amerikan doktrini tezinde birletirici olarak kullanlabilir. in ve Japonyann yakn zamandaki tarih tecrbeleri dnldnde, ileride bu lkelerin anlama yapabileceklerini sylemek zordur. Uzak Douya ilikin, sreci kontrol altnda tutabilen ve uza iyi gren Amerikan politikas bu ihtimali ortadan kaldracaktr.

ran, Trkiye ve Rusya rekabetin de; Rusyann Avrasya politikasnn jeopolitik eksenindeki asl hamlesi, dorudan Azerbaycan ve Kazakistan zerinedir. Trkiyenin hedefi ise douda Orta Asya, Kafkaslar ve Hazar Denizi ile Azerbaycana yneliktir. rann hedefi ise kuzeyde Azerbaycan ve kuzeydouda Trkmenistan, Afganistan ve Tacikistana yneliktir. Bu hedeflerde atmalar ve alabilirlikler mevcuttur.

inin rol daha kstldr ve belirgindir. in`in hedefinde batda Ruslarn etkisi altndaki bamsz lkeler topluluu vardr. En azndan bu yeni lkeler Rusyaya kar bir tampon grevini grrler. Uzun vadede, blgedeki enerji kaynaklar inin zel ilgili alanna girmektedir ve bunlara Moskovann kontrolne maruz kalmadan dorudan ulaabilmek, inin esas amacdr. Bu durum Trkiye ve rann blgesel isteklerini ve hedeflerini de etkileyecektir.

Olas senaryolara gre, Orta Asyann gelecei ok daha karmak artlara bal olarak ekillenecektir. Bu blgedeki devletlerin, Rusya, Trkiye, ran ve inin kendi aralarndaki karmak kar atmalar ile belirlenen kaderleri, ayrca Amerikann, Rusyann yeni devletlerin bamszlna gsterdii saygya bal olarak, Rusyayla ilikisini hangi derecede srdreceine de baldr. Bu analizi yaparken ABD`nin nce Rusya Politikas unutulmamaldr. Bu etkileim gerei, itirak eden jeostratejik oyunculardan herhangi birinin baskn ve tekelci amalar edinmelerini engellemektedir.

Dou Asyann jeopolitik sahnesi son zamanlarda deien g dengeleriyle belirlenmektedir. Avrasyada ki politik belirsizliin yannda, sra d bir ekonomik dinamizm yaamaktadr. Asya ekonomik bir baardr ancak, insan geliimi bu baaryla paralel deildir. Ekonomik gelimede Avrupay gemi olmasna ramen, blgesel politik gelimede eksik kalmtr ve Avrupann ibirlii iindeki ok uluslu yapya sahip deildir. Aksine, Asya bugn yeni uyanmtr ve artan etnik-dinsel atmalar ve milliyetiliin dnyadaki en byk beii konumundadr. Ksaca bugne kadar blgenin hzl ekonomik gelimesiyle barl ynlere giden

Dou Asya, dinamik faaliyetlerle kaynamaktadr. Blgedeki g dalm da dengesizdir. in nkleer tehizat deposu ve byk silahl kuvvetleri ile hkim askeri gtr.

Artmakta olan milliyetilik, nfus, refah, beklentiler ve akan g arzularnn yaratt abuk alevlenir, hassas ortamda Dou Asyann jeopolitik sahnesinde gerekten temel kaymalarn yerini almaktadr.  Baz dikkat eken temel eksen kaymalar ve nedenlerine gelince bunlar u ekilde belirtebiliriz;   inenin gittike gelien ve potansiyel hkim g olmas,  Amerikann gvenlik rolnn giderek Japonya ile ibirliine baml hale gelmesi, Japonya`nn belirgin ve bamsz politik bir rol stlenmesi, Rusya hkimiyetinden kan Orta Asya`nn uluslararas rekabetin hedefi  olmas ve ayrca Rusyann rolnn giderek azalmas ile oluan boluun nasl doldurulaca sknts, Korenin blnmesinin rettii blgesel sorunlardr.

Avrasya da oluan bu problemlere zm retemeyen inin siyasi huzursuzluk evresinden kanabilmesi pek mmkn grnmemektedir. zet olarak orta vadede, en iyi koullarda bile inin kresel gte bir rakip olmas olas grnmemektedir. Ancak Dou Asyada en byk blgesel g ve yumuak tehdit unsuru olma yolunda ilerlemektedir.

 Sonu

in`in Avrasya havzasnn merkezi arenasnda olmas ve ABD `nin tek kutuplu kresel sper g algs, Amerika zerinde youn bir bask oluturmaktadr. naclarn btn Avrasyay kapsayan, uzun vadeli kapsaml tam bir jeo-strateji oluturup, uygulama zaman olmas tm blgeyi skntya sokacak gibi grnmektedir.

Bu yzden, Avrasya ktasndaki g dalmna ne olaca Amerikann kresel liderlii ve tarihi miras bakmndan ok byk nem tamaktadr. Amerikann kresel liderlii alan ve karakteri bakmndan tektir. Yeni bir eit hegemonyadr. oulcudur, esnektir, geirgendir.  Ayrca yine Brezinsky`e gre, Amerikann hem temel jeostratejik oyuncular, Avrasya satran tahtas`nda nasl yerletirecei ve kullanaca, hem de Avrasyann jeopolitik anahtar elerini nasl ynetecei, Amerikann kresel liderliinin dengesini ve sresini etkileyecek kritik konulardr. Avrupada ise, ABD ye ramen, in ile ve blgesel ilikilerde anahtar rol alan aktrler Fransa ve Almanya olmaya devam edecektir. Amerikan ekseninde dner gibi grnen Britanyann gizli politikalarn da iyi takip etmelidir.

Avrasyann Uzak dousunda in giderek merkeze gelmekte ve eer Amerika-in jeostratejik uzlamas baarl bir ekilde salanamazsa, Amerikann Asya ktasnda politik olarak ayan basaca salam bir yer kalmayabilir. Avrasyann ortasnda genileyen Avrupa ve blgesel olarak ykselen in arasndaki blge, en azndan Rusya, imparatorluk sonras kendini tanmlama i mcadelesini zene kadar, jeopolitik bir kara delik olarak kalacaktr.

Trkiye iin karlacak sonular ise genelde inden ok, imdilik Suriye ve zelliklede Rusya zerindeki gelimelere baldr. Aslnda 2012 Haziran aynda Suriye tarafndan (Rus fze kalkan tarafndan)[1] Trk F-4 uamzn drlme krizini Trkiye iyi ynetememitir. Getiimiz Kasm 2015 de bu sefer Rus ua drlnce Rusya Trkiyeye ambargo uygulam ve Putin, Trkiye`yi sert biimde tehdit etmiti.

Aslnda tm sknt Ruslarn Petroizm hedefleri neticesinde Akdenizde scak denizlere inme bahanesidir. Rusya bu amacna varm ve Lazkiyede de-facto bir askeri Deniz/Hava ssne[2] sahip olmutur. Ne NATO, AB ne de ABD Trkiyenin yannda yer almamlardr. Trkiye adeta yalnz kalm hatta braklmtr.

Trkiyenin nnde yol vardr. lki blgede ran ile ilikilerini gelitirmesidir. slam birlii tekilat bakanlnn Trkiyede olmas (Nisan 2016) frsattr. kinci yol Rusya ile ilikilerini yoluna koymaldr ki her iki lke blgede kadim dost uluslardr. Tarihsel ve kltrel ilikileri vardr. 2012 Trk uann Rus fze sistemiyle drlmesi ile 2015 Kasmnda Rus uann drlmesi olaylar karlkl olarak dile getirilmeli ve barn gelimesi iin dnya kamuoyuna sunulmaldr.

Dier bir zm unsuru ise terr ve terr rgtleridir. Trkiye Rusya ile askeri ve diplomatik ilikilerini gelitirmek zorundadr. AB ve ABD nin ve NATO nun hatta BM lerin varlk nedenleri ve ilikileri tekrara gzden geirilmelidir. Trkiye , BRICS gibi rgtlere ve Avrasya Ekonomik birlii yaplanmalaryla da irtibata gemelidir. Rusya ile dzelen ilikiler Trkiyenin Avrasyada nn aacak ve in ile de ilikilerine olumlu yansyacaktr.

Son zm nerisi ise radikal ve askeri nlemlere bavurmaktan gemektedir. Rusya ekonomik kriz iindedir ve sreci iyi ynetememektedir. ran ve in ile Rusyaya ramen olumlu ilikiler kurulmaldr. Blgedeki terr rgtleriyle daha sert mcadele etmelidir. D`in Kilisi srekli roketlerle vurmas nlemelidir. Bir zamanlar FK nn sraili bombalamas gibi imdide D Trkiyeyi hedef almaktadr. srailin askeri zmne benzer taktikler kullanlabilir. Mesela Dronlar ve nsansz hava aralaryla bu blgeler vurulmaldr. Toplar ile uzaktan vurmak zm deildir.

Aslnda nerilecek tek zm, uzlamadr. atmalarda Btnletirici G dili; yani iletiim diyalektii, doru olduuna inandm zm uygulayacam, bu da zgn bir yol olacak ve sonunda daha da yaknlam olacaz dili olmaldr. Sakinlik, bar ve uzlay tesis edecektir. 

Ufuk Ssl

Sosyal Psikoloji ve Siyaset Bilimci (PhD)

RUBASAM Ynetim Kurulu yesi



[1] RUSSIA TODAY: Uan Suriyede, Rusyann kurduu kalkan sistemi tarafndan kilitlenerek drld iddia edilen sitede pilotlarn da Suriyeli yetkililerce tutuklandn ne srld. Fransz Le Figaro gazetesi, Rusyann, Trk snrna yakn Kesap blgesinde bir radar tesisi kurduunu bildirmiti. http://www.gazetevatan.com/suriye--turk-savas-ucagini-dusurdu--459720-gundem/ , 23 Haziran 2012 Vatan Gazetesi.

[2] http://www.milliyet.com.tr/suriye-deki-rus-ussunde-ne-kadar/dunya/detay/2125917/default.htm



Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 1682 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 2 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
100 TANIMLAMADA ORTADOU - IV
100 TANIMLAMADA ORTADOU - III
100 TANIMLAMADA ORTADOU - II
100 TANIMLAMADA ORTADOU - I
Ermenilerin 2015 Ylna Ynelik Stratejileri Ve Trkiye
MOSTARKOLK LE STAD FAZIL`IN SAKARYA TRKS
AB SRECNDE, BOSNA MI TRKYE M?
TRKYE PROX WAR/SAVAIN TAM MERKEZNDE!
"UKUR"! DA SREBRENTCA`YI YAAMAK
Zoraki oyuna dhil olmak.
IRAK ANADOLU SANCAK
TRK BANKACILIINDA RUMEL ZLER
YUNANSTAN SEMLER VE SONULARI ZERNE
UKUROVA`DA Z BIRAKAN RUMEL DEVLET ADAMLARI
BALKANLARDA MEVLEVLK
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
KIBRIS TRKTR...
Sheyl OBANOLU
Kadn sorununu neden zemediler
Nevvl SEVND
Rum tarafnda mali kriz kapda
Prof. Dr. Ata ATUN
Londrada Bat Balkanlar Zirvesi
Gzde Kl YAIN
IKBYde Referandum, Barzani, Trkmenler ve Trkiye
Dr. lhan Ylmaz CMERT
G m Etnik Temizlik mi?
Metin EDRNEL
BOSNA SAVAI -7
Eren Atala Eri
YABANCILARIN ATATRK HAKKINDA SYLEDKLER (2)
Hseyin BASKIN
100 TANIMLAMADA ORTADOU - IV
Ufuk SSL
12 EYLL VE KAYBOLAN YILLAR
Erdal GZEL
ran-Suudi Arabistan Rekabeti: Yemen rnei
Dr. Yeim DEMR
Irakta Mezhepiliin tek garantisi Trkmenlerdir
mit KPRL
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri