Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar letiim Yazarlar Ariv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karada
Dier lkeler
Balkanlar
Trk Dnyas
Konuk Yazar
letiim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Ariv
Strateji/Eitim
ne kanlar
. . . . . . . . . .
Uluslararas Rodos-stanky Trkl Sempozyumu zmirde gerekletirildi
Adnan Kahil THPden hra Edildi
25 Kasm Kadna Ynelik iddete Kar Mcadele Gn
Mestanl ve Dedeaataki masa tenisi kulpleri anlama imzalayacak
Ar milliyetilerin hedefindeki Selanik Belediye Bakan Butaris siyaseti brakyor
Mostardaki Tarihi Karagz Bey Medresesi Ald
STANBUL SANCAKTEPEDE HELKOPTER KAZASI; EHTLERMZ VAR
Vefat ve Basal
Bulgaristanda halk, erken seim istiyor
DEB Partisi ve EFA ibirliinde Avrupa komisyonuna Aznlk eitiminin sorunlar aktarld
Dviz  
  Dolar : 5.2810
  Euro : 4.6764
Hava  
 
 
Video  
NUR PAAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bk. Veki...
zcan Pehlivanol...
RUBASAM YNETCS...
HH LDER LTF ...
RUMELݴYE ELVEDA...
ELVEDA RUMEL-SKY...
ELVEDA RUMEL SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

randa Su Krizi Derinleiyor
.
20.08.2018



randa getiimiz haftalarda balayan su kesintileri ve su yokluu nedeniyle halk sokaa dkld. Havalarn snmasyla birlikte halk zor durumda brakan susuzluk nedeniyle sokaklara dklen protestocular lkenin d siyasetini eletirerek, Suriyeyi brak, bizim halimize bak gibi sloganlar attklar grld. 

Ortadounun en byk yzlmne ve nfusuna sahip, bir ksm l olan kurak ve susuz lkeler arasnda yer alan randa, nfus art, gemiten gelen yanl su kullanm, yalarn yetersiz olmas ve iklim deiiklii su sorununun daha da ktlemesine neden olurken Cumhurbakan Muhammed Hatemi dneminde Kuveyt ve Basraya yaplan su transferi anlamasnn ortaya kmas bu skntnn derinlemesine sebep oldu. Su sorunu, ran ile birlikte tm blge iin de potansiyel riskler tayor.

Su sorunu birok sektr etkiliyor. lke ekonomisinin en nemli sektrlerinden biri tarm sektr olup, su kaynaklarnn ktl ve iftilerin ne kadar su kullandnn neredeyse hi denetlenmemi olmas tarmn geliimini engelledi. Bu nedenden dolay su kaynaklar eit olarak dalmamakta, krsal kesimlerden kentlere doru gler olmakta.

Su sknts gemie dayanmakta

1979daki devrimden sonra ran-Irak arasnda 1980den 1988e kadar devam eden ykc sava ekonomik sorunlar beraberinde getirmi, 1990lar boyunca devam eden ABD ambargosu rann kamuoyu ve siyasetini olduka zorlamt. 1979 Devrimi ncesindeki yllarda grlmeye balayan su krizi 1999dan itibaren devam eden iddetli kuraklk nedeniyle neredeyse lke apnda su ktlna yol at.

lke apnda grlen su ktlnn bir takm vahim sonular oldu. 2001 ylnda Kerman ilindeki elli ky tahliye edildi. Kuraklk nedeniyle lke apnda 1 milyonun zerinde hayvan lrken, milyon ton buday ve arpa da ziyan olmutu.

ran-Afganistan snrnda olan Hamun Gl, eskiden lkenin en byk tatl su gl iken kuraklk nedeniyle tonlarca balk av yaplan glde imdi balk bulunmamakta. Gln yok olmas gl rzgrlar, kum frtnalar ve toprak erozyonunun artmasna neden oldu.

Ciddi bir su krizi yaayan randa yllk toplam yenilenebilir su miktarnn 2021 ylna kadar yaklak 800 me decei tahmin edilmektedir. Bu balamda zm olarak, deniz suyunun tuzdan arndrlmas nem tamaktadr. Ayrca rann Basra Krfezi, Umman Denizi ve Hazar Denizi ile evrelenmi olmasnn randa su arz ve talep dengesini karlamak iin zor olsa da potansiyel bir zm olduu grlmektedir.

Su skntsnn nedenleri

1979dan beri, randaki kltrel, sosyal ve ekonomik deiim hzl nfus art (ran nfusunun 2020 ylna kadar yaklak 100 milyona ulaaca tahmin edilmektedir) ve orantsz nfus dalmna neden oldu. Kuraklktan dolay topraklarn terk etmek zorunda kalanlar daha iyi koullar ve yaam olanaklar iin byk ehirlere g etti. Bylece tarmsal retim dt ve bu d gda temini olarak da bamll artrd. Tarmsal retimin olmamas erozyon ve llemeye neden olduu gibi ran iin nemli bir sorun yaratmaktadr. nsanlarn krsal alanlardan byk ehirlere ve banliylere g de kent nfusunda arta neden oldu. Dolaysyla su talebinin artmas ve mecburi olarak uzak blgelerden su temininin maliyetli olmas ayrca krize neden oldu. Su krizinin bir baka sebebi ise verimsiz tarm sektr ve suyun yanl kullanmdr. Su ynetimindeki yanllklar tarmsal alanlarda kentlerden daha fazla su harcanmasna yol amtr. Dier yandan sanayinin geliimi suya olan talebi artrrken, endstriyel faaliyetlerden kaynaklanan atk sular da rann su kaynaklar kirliliini iki katna karmaktadr.

Su sorunun gvenlik boyutu da var...

Su ktl yznden kyler arasnda atmalarn kmas sorunun gvenlik boyutunu  gstermi sorunun zmsz kalmasna neden olmutur. Sorunun zmsz kalmas durumunda toplu gler de ciddi sosyo-ekonomik ve siyasi sonulara yol aacaktr. 

Bu durumda Hkmetin yapaca ey, krizin zm iin ncelikle halka tketimi azaltmann, suyu korumann acil ve nemli bir mesele olduunu, aksi takdirde rann bir le dneceini anlatmas olacaktr.

Dnyann nc en byk, Ortadounun da en byk tuz gl olan Urimiye Glnn kurumak (%80) suretiyle klmesinin nemli evresel felakete (komu lkeler de dahil) neden olacandan endie ediliyor. yle ki, hem blgeden ehirlere gler balayacak ve tarm sektr olumsuz etkilenecek hem de turizm sekteye urayacaktr. zellikle Huzistan, lam, Buehr, Kohgiluye ve Buyer Ahmed, Sistan-Belucistan, Gney Horasan, Kuzey Horasan, Horasan Rezevi, sfahan, Zencan eyaletleri, iraz, Bender Abbas, Kirman ve Mehedde kurakln ar boyutlarda olduu grlmektedir.

Halknn ou Arap kkenli olan Huzistan ehrinde de su krizi giderek byyor. Birka hafta nce Abadan ehrinde ime suyunun tuzlu olmas ve ime suyu fiyatlarnn artmas nedeniyle protesto gsterileri yapld. Hatta  tuzlu su nedeniyle hasar olasl olan Abadan Petrokimya kapatld.

lkenin su kaynaklarnn %30unu salayan ve lkenin en scak blgesi olan Ahvazda atk sularn ounun Karun Irmana dkld ve ime suyunun zehirli olduu iddia ediliyor. Ayrca, ran Su ve Atk Su Kurumuda lkedeki su ebekesinin %40nn eski olduunu ve sularn bouna aktn belirterek Bender Abbas, Kirman ve Sene (Senendec) ehirlerinde su sorunun krmz alarm verdiini aklad.

sfahanda da ehrin ortasndan geen "Zyenderd" (Yaatan Nehir) rma kurudu, kuraklk sadece tarmsal anlamda deil ime suyu olarak da kendini gsterdi. ran-Afganistan snrnda olan Hamun Gl de Afganistann Helmand Nehrinden bu gle su akmasna izin vermemesinden dolay kurumaya yz tuttu. Gl kuruduu iin aileler fakirlikten ocuklarn okula dahi gnderemedi ve tek are olarak yaadklar yerleri terk etmek ve dier ehirlere gidip i aramak zorunda kald.

Komular arasnda gerginlik nedeni

ran, Irakn borlar nedeniyle Basra, Meysan ve Zikar vilayetlerine verdii elektrii kesmi, su ve elektrik kesintilerin ardndan, zellikle iilerin youn olarak yaad Irakn gneyindeki vilayetlerin byk blmnde protesto gsterileri artm durumda. Hatta Basrada gvenlik glerinin protesto gsterilerine mdahalesi nedeniyle lm ve yaralanma olaylar yaand. ran Basrann suyunu zaten Karun nehrinden veriyordu. Burada ran sulamak ok doru deil. nk zaten randa bir sredir susuzluk ve elektrik kesintileri nedeniyle protesto gsterileri devam ediyor. Birka hafta nce, atma yerine, medeniyetler ve kltrler arasnda diyalog slogannn benimsendii Muhammed Hatemi dneminde Kuveyt (otuz yl boyunca gnde toplam 900.000 metrekp tatl su) ve Basraya su transferinin yapld anlamann ortaya kmas ile boru hatt inaat maliyetinin tahmini olarak 2 milyar $ olmas bu skntnn derinlemesine sebep oldu.

Su krizinin, rann Ortadou ve Orta Asya blgesinde komular ile yaad snraan su sorunlarn artrmas da muhtemeldir.

Sonu

 Tarih boyunca su, nitel ve nicel etkileri ile medeniyetleri dourma ve sonlandrmada, ekonomik ve sosyal deiimlerde nemli bir rol oynam, sosyal krizi ve politik sorunlar artrabilmitir. Bir lkede suya eriimin salanamamas toplumsal huzursuzlua yol aabilir, etnik, politik ve toplumsal blnmeleri keskinletirebilir. randa da su sorunu zlmez ise yakn gelecekte ehirler arasnda savalar kabilecei gerei gzard edilemez.



Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 266 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
GZ OLANI, BEYN OLACAI GRR - 5
Sheyl OBANOLU
Paraya tapan sistemin sonu
Nevvl SEVND
ABDden Kbrsta yeni giriimler
Prof. Dr. Ata ATUN
21.nci Yzyl Banda Balkanlar - 4
Gzde Kl YAIN
KIBRIS TRKLERNN KKEN VE SOSYO-KLTREL ZELLKLER-4
Sleyman ZMEN
IKBYde Referandum, Barzani, Trkmenler ve Trkiye
Dr. lhan Ylmaz CMERT
NOT DEFTER: 3-9 ARALIK
Metin EDRNEL
BATI KAYNAKLARINDA STANBULUN FETH
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri