Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar letiim Yazarlar Ariv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karada
Dier lkeler
Balkanlar
Trk Dnyas
Konuk Yazar
letiim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Ariv
Strateji/Eitim
ne kanlar
. . . . . . . . . .
Hulusi Akardan iprasa 12 mil yant: Fr Hatt devam edecek
Bulgaristan, Bulgarlatrma sreci davasnn sonulanmas iin Trkiyeden adli yardm istedi
Trkiyeden Yunanistana knama
skee Trk Birliinin internetteki sesi RADYO KULP yaynda
FET֒cleri Snr D Eden Polislerden 8i Komisyon nne kt
Prizren Belediyesinde Trkenin Kullanm stendi
Arnavutlukta polisle atan ar milliyeti Yunan hayatn kaybetti
Bulgaristan parlamentosunda gndem Trk dizileri
Trkeden Bulgarcaya 3 bin 500 kelime gemitir
RUBAFED Ynetim Kurulu Toplants (05.11.2018)
Dviz  
  Dolar : 5.4770
  Euro : 4.7907
Hava  
 
 
Video  
NUR PAAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bk. Veki...
zcan Pehlivanol...
RUBASAM YNETCS...
HH LDER LTF ...
RUMELݴYE ELVEDA...
ELVEDA RUMEL-SKY...
ELVEDA RUMEL SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

Kosova-Srbistan Mzakereleri: Arazi Deiimi Seenei
.
05.10.2018



Kosova ile Srbistan arasndaki ilikilerin normale dnmesi Balkanlardaki en karmak sre. Karmak ama mevcut kapsamnda tutulur ve ngrld haliyle zmlenebilirse Balkanlardaki frsat kollayan kriz ve dier sorunlarn zmne de katkda bulunabilir. Katks, emsal oluturmamas ve kkrtc etki yaratmamasndan ibaret. Yani, beklemedeki dier sorunlarda hareketlilik yaratmadan ve onlarn parlamasna neden olacak kvlcmlar kmadan bir anlamann salanmas gerekiyor. Bu nedenle her iki taraf da nihai bir zme ulalmas ve  AB yeliine doru ilerleyebilmeleri iin cesaretlendiriliyor. Kosova ve Srbistan, 7 Eyll 2018de Brkselde jeopolitik zorunluluk olarak nitelendirilen bir anlamaya varmak iin AB araclyla mzakerelere balayacak. AB, 2019 iinde nihai anlamann salanmasn istiyor. Liderlerin aklamalarndaki ayrntlar, Kosova Sorununun bir sre AB ve Balkanlarn ana gndem maddesini oluturaca izlenimini veriyor. ABden snr dzenlemesi ars yaplrken eski bir sylem Kosovada yeniden hayat buldu ve Kosovann kuzeyine karlk Preovann gndeme getirileceinin iaretleri verildi.  Kosovann kuzeyinde yerleik Srplarn haklar Srbistandan hi ayrlmam gibi olacaklar ekilde gncellenirken Srbistann gneydousunda bulunan ve Arnavutlarca Kosovann paras olarak grlen Preovada benzer dzenlemelerin yaplmas mmkn olabilir mi? Dn olmazd, bugne dek olmad ama Makedonya ve Yunanistan isim sorununda da bugne dek ilerleme kaydedilememiti, imdi 30 Eyllde Kuzey Makedonya Cumhuriyeti ismi iin referanduma gidiliyor.

Preova Arnavutlarnn dahi aknlkla karlad Kosova-Srbistan mzakerelerine dahil edilme ihtimali, gereki mi? nk bugne dek bu ihtimali reddeden Kosova ynetimiydi. Peki imdi yaplan k, kararl bir politik duru mu yoksa Srbistann basklarna kar bir blf m sz konusu? Konu aznlklara tannan haklarda eitlik gzetilmesi boyutunda m kalr yoksa Kosova Cumhurbakan Haim Tainin tam olarak ifade ettii gibi arazi deiimi ve snr dzenlenmesi noktasna tanabilir mi? Bugne dek kesin olarak mzakere d grlen bu konu masaya tanacak olursa Rusyann tepki gsterecei ve karlk verecei kesinken, dahas Almanyann aka, ngilterenin dolayl olarak kabul edilmez grd aklanmken bu neri neden ABD tarafndan desteklendi? ABD Ulusal Gvenlik Danman John Boltonun Kosova ve Srbistann byle bir anlamaya varmas durumunda ABDnin snr deiikliine kar kmayaca aklamasn Kievde yapmas[1] ile ABDnin o dnemki Dileri Bakan Condoleezza Ricen Kosovann bamszlk karar almas durumunda ABDnin bunu tanyaca aklamasn Moskovada yapmas ve tek tarafl bamszlk ilannn nn amas- arasnda bir ba kurmal myz? Sorarken zaten bu baa iaret etmi oluyoruz.- 17 ubat 2008de Kosova bamszln tek tarafl ilan ettiinde ABD ile birlikte Almanya, ngiltere, Fransa ve Trkiye de- Kosovann bamszln tanmt, Rusya ve in- hala tanmyor. Bugn Almanya ve ngiltere Balkanlarda yanklar byk olacak trden harita deiikliklerine kar; Rusyann ise Srbistann toprak kaybetmesini karlksz brakmayaca kesin ve hatta bunu Bosna-Hersekteki Srp Blgesi iin al salvosu/gambiti olarak grd endiesini tayan kesimler mevcut. Bu tabloda ABDnin deiiklii kabul edilebilir grdn aklamas ilgin grnyor. Yoksa Balkanlarda artk kontur/ srkontur noktasna m gelindi? Sonuta tm kartlar sahiplerinin elinde kalacak gibi grnyor ancak imdi taraflarn kozlarnn masaya konulaca, hangi riskleri alabileceklerinin gzlemlenebilecei bir sre sz konusu.

Mzakerelere Hazrlanrken

Kosova-Srbistan grmelerinde dmen 2013de Almanyaya brakld ve 19 Nisan 2013 tarihli Brksel Anlamas ile ilikilerin normallemesinin ana ilkelerinde uzla saland ve bylece rota iyi-kt belirlendi, AB ne grmek istediini kada dkt ve AB bask/ynlendirme/tevik yntemleri Alman disiplin ve sistematii ile devreye sokuldu. Ortaya konulan perspektif ilikilerin normalletirilmesi ifadesiyle zetleniyor, kapsaml normalleme hedefi izleniyor ancak bunun tam olarak ne olduu, neleri gerektirdii hususu tanml deil (ya da kamuoyuyla paylalmad). Bu da ABnin mehur yapc belirsizlik modelinin Kosova meselesinde de uyguland anlamna geliyor. Bahsettiimiz model de aslnda bizdeki Kervan yolda dzlr yaklamna bir ynyle benzeyen yola kalm, tepki verilenler hususlarda dzenleme yaparak rotaya ulaacamz boluklar brakalm dzenidir 

Kosova-Srbistan grmeleri, Srbistandan Kosovann kuzeyindeki blnm kent Mitrovicaya doru yola kan ve zerinde 21 dilde "Kosova Srbistandr" yazl Srbistan bayra renklerine brnm trenin Kosova snrnda 14 Ocak 2017de durdurulmasyla sekteye uramt. 2018in banda mzakerelerin yeniden balamas mmkn olmusa da 16 Ocak 2018de, Brkseldeki grmelerin ilk gnnde Srp Sivil, Demokrasi ve Adalet Hareketinin lideri Oliver vanovi Mitrovicadaki parti ofisinden karken silahl saldrya urad ve hayatn kaybetti. Suikast grmeleri durdurdu. 2018 iindeki ikinci kriz 26 Mart 2018de Srbistan Hkmeti Kosova Ofis Direktr Djuricin, Kosoval yetkililerin lkeye giri izni vermemesine ramen bir Srp bulumasna katlmak zere Kuzey Mitrovicaya gelmesi ve burada gzaltna alnarak bakent Pritineye sevk edilmesiyle yaand. Djuric, daha sonra Merdare Snr Kapsndan lke dna karld. 7 Eylle dek yeni bir kriz kmazsa artk Srp Belediyeler Birliinin kurulmas bata olmak zere yarm kalan snr hatlarndaki kontrollerin birlikte salanabilmesi, ara plakalarnn tannmas, enerji, adalet alanndaki dzenlemelerde nihai admlarn atlmas bekleniyor. Srbistann ncelii Srp Belediyeler Birliinin ilevselletirilmesi, Kosovann ncelii bar Nehri zerindeki Mitrovia Kprsnn de facto snr olmaktan karlmas

Kosova Cumhurbakan Haim Tai ve Srbistan Cumhurbakan Aleksandr Vui, 26 Austos 2018de Avusturyann Alpbach kentinde dzenlenen uluslararas bir forumda bir araya geldi ve toplantda 7 Eyllde balayacak diyalog srecine k tutacak konumalar yapld. Tai, snr dzenlemesini tartmaya ak olduu mesaj verirken Vui de Kosova konusundaki anlamazln "donmu bir atma" olduunu, kalc bir zm salanmazsa birilerinin bunu yeni bir savaa dntrebileceini syleyerek  Hibirimiz bir sava istemiyoruz dedi. Vuiin Balkanlarn en byk iki grubu olarak biz zmeyeceksek kim zecek. szleri toplantya damgasn vurdu. Vuci, semenlerin hazr olmadn ve muhalefet nedeniyle bir anlamann yaknda gereklemeyebileceini de ekledi. Srp Ortodoks Kilisesinin Kosovadaki baz kiliselerini kazandn ama yzlerce eski Srp kilisesi ve manastra ev sahiplii yapan kutsal topraklarn geri kalanndan vazgemek zorunda kalacana atfla bir hassasiyete de iaret etmi oldu. Bu arada Kilisenin Kosovay kaybetmeme konusundaki kesin ve deimez tavrna ramen Srp Patrik Irinejin Sen Sinodun 30 Austostaki olaan toplantsnda Brksel Zirvesi sonras iin zel bir toplant ars yapmasnn beklendiini de ekleyelim.[2] Eyllde balayan mzakerelerde uzla uzak grlyor ancak Kilise, imkanszn gerekleme ihtimalini ciddiye alyor olabilir.

AB Komisyonunun Genilemeden Sorumlu yesi Johannes Hahn da benzer ekildence ulalmaz grnenin aniden mmkn hale gelebileceine iaretle iki liderin nihai anlamann Balkanlarda istikrar bozmayacandan emin olmasn istediini sylemiti. Hahn, Alpbachdaki toplantda Dier meseleler iin bir plan olarak kullanlmamas gereken ikili bir zmden sz ediliyor.[3] belirlemesini yapma ihtiyac duydu. Bu, byle bir ihtimal konuuluyor olsa bile Makedonya ya da Bosna Hersek iin sonu dourmasnn kabul edilmeyeceini kesinletirme anlamna geliyordu. Hahn szlerini her iki Balkan lkesinin de AB yeliine hak kazanmak iin ilikileri normale dndrmesi ve "dnyann en byk ticaret blounun tm yeleri tarafndan" bir anlama yapldnda, buna sayg gsterilmesi gerektii vurgusuyla srdrd. Burada 2013 Brksel Anlamasndan sapmalarn ho karlanmayaca uyarsn gryoruz.

Mzakerelerde Yanl Hamle: Preova Kozu

Yunanistandaki Arnavut nfusunu gstermiyor olsa da Arnavutlarn dalmn grmek iin iyi bir harita. Preovay ve snr dzenlemesini gndeme getiren Haim Tainin tutumu incelemeye deer. Ama nce Kosova Cumhurbakan Tainin snr konusunda "yaratc" zmler lehine olduu ynndeki aklamasn Kosova Babakan Ramus Haradinayn Arnavutluktan cevapladn yaratcla ihtiya duymadklarn ve Kosova snrn korumaktan yana olduunu sylediini belirtelim. Bu Kosova iinde bir karar birliinin olmadnn gstergesi.

Aslnda Tai de Srbistann sadece Kosova-Srbistan arasndaki 400 kilometrelik snr kastederek belirsizliklerin giderilmesi talebini reddetmiti ve Yaplmas gereken tek ey, AB yesi lkelerin ounluunun henz bamszl tanmayan dier be AB yesini ve Srbistan Kosovay bu snrlar iinde tanmas iin ikna etmeleridir. Bu ne kadar erken olursa, blge iin o kadar iyi olur. demiti.[4] Bu aklamay da 16 Austos 2018de Almanya anslyesi Angela Merkelin  Bosna-Hersek Bakanlar Kurulu Bakan Denis Zvizdić ile Berlinde gerekletirdii grme sonrasnda yapt ve Bosnal Srplara da bir uyar nitelii tayan Balkanlarda hibir snrn deimeyecei aklamas sonrasnda yapmt. Ancak 26 Austosta Alpbachta Bat Balkan liderleri ile dzenlenen ortak basn toplantsnda  Tai, "Srbistan ile snr dzeltmesi yaplsa bile, Srbistan ile potansiyel bir" bar anlamasndan korkmamaldr.[5] aklamas yapt. 8 Austosta dzenledii basn toplantsnda ise Snr dzenlemesinin ancak Preovann Kosovaya katlmas anlamna gelecei ancak asla Kosovann blnmesi ya da Srplarn zerklik kazanmas anlamna gelmeyeceini sylemi[6] ve snr dzenlenmesi talebini, "Presevo vadisinin taleplerini merulatrma olana olarak grdn eklemiti. Sonradan benzer szleri birka facebook hesabndan olmak zere yineledi. Ancak hi birinde tam olarak neyi kastettii netlemedi.

European Western Balkansa 27 Austosta verdii rportajda ise ksmen bu belirsizlie atfla sorulan Snrn dzeltilmesinden bahsediyorsunuz ancak Kosovann asla blnmeyeceini de sylyorsunuz; Kosova blnmeyecekse, en azndan toprak deiimi olmayacaksa bahsettiiniz blgesel dzeltmeler nelerdir? sorusuna yine ak olmayan bir cevap verip[7] Srbistann Kosovay tanmamak iin ayak srdn Kosovann ise Avrupa-Atlantik yeliini garantilemek iin zm nerilerini tartmaya hazr olduunu syledi. Konuyu amaya alan bir baka soru zerine ise Tai, Preova Vadisinin 1992deki dzenlenen referandumla Kosovaya katlma karar aldn ama bunun Kosova-Srbistan mzakerelerinin paras olmadn da syleyerek ama belki imdi bu hususun da zme kavuturulabileceini ifade etti. Bu erevede bakldnda Tainin Preova Vadisi syleminin 7 Eylldeki mzakere masasnda karlk bulmayacan kesin olarak syleyebiliriz. Bugne dek Srbistan-Kosovann zlememi sorunlarna, zlmesi imkansz ve akas ABnin, ABDnin, NATOnun ya da BMnin ii, yetkisi, grev alan olamayacak bir hususu ekleme abas, mzakere yeteneinin boa harcanmas, zamann yanl ynetimi anlamna gelir. Dahas, pekala mzakere srecini yavalatma hamlesi olarak da deerlendirilebilir.

Kosoval Srplar ve Preoval Arnavutlarn Haklar Eitlenebilir mi?

Kosova taraf bilhassa Kosovann kuzeyinde mukim Srplarn haklarnn istenen dzeye getirilmesi konusunda nemli admlar att. Bunlarn karl olarak Srbistann hi deilse AB yelii koulu olarak- Kosovay tanmaya zorlanaca beklentisini de hep tad. Ancak Srbistann Avrupa entegrasyonundaki ilerlemesi iin anahtar parametre, imdilik Pritine ile diyalogdan ibaret. zellikle Almanya, tanmay bir koul olarak grmyor. Srbistann Kosovay tanmaya ayak diremesi beklenen bir durum ama Kosova grmecileri asndan verilen tavizler artk Kosova kamuoyuna izah edilebilir olmay at. Tai belki muhalefetin basksn byle bertaraf etmek istiyor ancak en etkili muhalefet yrten Vetevendosjel Albin Kurti, Glauk Konjufca ve ekip arkadalarn benim kadar tanmsa bu yntemin ok fena geri tepeceini ve daha ciddi tepki alacan biliyor olmalyd. Kosova muhalefetine gre Preova Vadisinin gndeme gelmesi ancak Srbistan ve Rusyann iine gelecek bir hamledir. Zira zaten Ahtisaari Plan erevesinde kabul edilen adem-i merkeziyetilik ilkeleri ve idari blmlenme yaplanmas Kosovann kuzeyindeki gibi dousunda da hilal eklinde uzanan yeni bir Srp blgesi ortaya kard ve bura da Preova Vadisi ile Kosova merkezi arasnda yer alyor.[8] Kosova muhalefetinin yeni Srp blgelerinden de Tai ve ekibini sorumlu grmesi bir tarafa Tai, hi alamayaca kesin olan Preova Vadisini imdi gndeme getirdii iin de sulanacak. Sulamada Tainin snrda bir takm tavizler verdii ve imdi kamuoyunu buna hazrlad; ayrca Srbistan ile Rusyann blgedeki ana planlarn kolaylatrd gerekesi ne srlecektir.

te yandan Srbistann toprak btnl mzakere konusu deil. Hatta Preova Vadisi Arnavutlarnn urad hak ihlalleri de ilikilerde normalleme sreci balamadna gre Srbistan ve Kosovann zerinde birlikte alaca bir husus deil. Elbetteki Kosoval Srplara tannan ar geni haklarn Srbistandaki Arnavutlara tannmamas hakszlk ama Kosova Ahtisaari Planna ballk szyle ilan edilen bamszlk, plann tm maddelerine anayasal ereve kazandrd. Kosoval Srplar Ahtisaari Planyla Belgradla dorudan iletiim, Srbistan belediyeleri ile ibirlii, yksek retim ve salk konularnda kendi belediyelerinde dorudan karar verebilme, Srbistan Milli Eitim mfredatn takip etme haklarn elde etmi, belediyelerde 5 bin nfusa ulayorsa kendi bayraklarn ekme, kendi anadilini resmi dil olarak kullanma, kamu kurumlarnda nfuslar orannda yer alma gibi haklarla donatlmt, Srp Kilisesi de zerklemiti. Kosovann drt sayfalk Kosova Bamszlk Bildirisinde sekiz kez Ahtisaari Planna gnderme yaplrken Srplarn bugn mzakere edilen haklarna gvence verilmekteydi. Bugn grlen ise bunun bir paras olan Srp Belediyeler Birliinin kurulmas ve alma olanaklarnn oluturulmasyla ilgili. Bu nedenle mevcut srete Preoval Arnavutlarn haklarnn Kosoval Srplarn haklaryla eletirilmesi, mtekabiliyet yrtlmesi iin hukuki ve siyasi zemin uygun deil.

Konunun dier bir hususunu ifade etmek gerekirse sz konusu olan iki egemen devletin baz sorunlarn komuluk ilikileri erevesinde mzakere etmesi deil. Kosovann ayrldn kabullenmek zorunda olan Srbistann da bu mzakereler sz konusu olduunda masada tam bir egemen devlet olarak yer aldn syleyemeyiz. Snrlar belirlenmi bir erevede hareket ediyor. Kosova ise Srbistandan bamsz olmu ama tam anlamyla bamszln tesis edememi devlet statsnde grlmeli. Sonuta ulusal yargsn oluturma kurallarn belirleme, birleik yarg sistemini oluturma,[9] savunma politikas yrtme, ordu oluturma, polis gcn lkesinin istedii yerinde kullanabilme, snrda kendi polisini bekletebilme, gmrk kapsn ilevletirme, gmrk vergisi uygulama gibi devlet olmann gstergesi hususlarn byk ksmnda izinle yol alabiliyor. Bu izinler de ite bu mzakerelerle ekilleniyor. ki devlet arasndaki mzakerelerde ise iki taraf da Brksele yetki devri yapm kabul edilmeli, en azndan AB konuyu byle gryor ve belirlenmi rotann dna klmasna veya sulandrlmasna da izin vermeyecek.

Preova Vadisi Nasl Bir zm stiyor?

Kosova, 2008de bamszln ilan ettiinde Srbistann Presevo Vadisinde 50 bin etnik Arnavutu ardnda brakm oldu; Kosovada ise yaklak 1,8 milyon nfusun arasnda 120 bin Srp aznlk olarak kald. Ayrnts aklanmam olsa da Srp nfusun youn yaad Kosovann kuzeyindeki drt belediyenin Srbistana; Srbistanda Arnavut nfusun youn yaad Preova ve Bujonovacn Kosovaya braklmas zaman zaman dile getirilmi nerilerden. Bu, snrlarn etnik izgiye uygun yeniden belirlenmesine ilikin topik bir forml olarak grld. Ancak byle bir arazi deiiminde de snrn yanl tarafnda kalan insanlar olacaktr; her iki blgede de hem Arnavutlar hem Srplar yayor. Kald ki Kosovann dier blgelerinde yaayan Srplar asndan da toplamdaki Srp nfusun azalmas nedeniyle durum zorlar. Srbistan da bir nevi koz olarak deerlendirdii Kosova iindeki kk Srp devletiini kaybetmek istemeyecektir.  Zaten Kosovay toprak kayb olarak gren Srbistan Kosovann kuzeyini de ancak buna karlk bir tazminat olarak deerlendirirken lkesinin bir blmn daha masada kaybetmek istemeyecektir. Dier taraftan Karadala snr dzenlenmesi anlamasna kar kan Arnavut muhalefet de dikkate alnmal. Bundan ok daha geni bir kesimin Kosovann kuzeyindeki belediyelerin verilmesine kar kacana emin olunabilir. nk 1999dan sonra Srplarn geri dnleri salanrken Arnavutlarn geri dnnn gvenlik gerekesiyle engellenerek ve Srbistan ya da Bosnadan baka Srplarn da yerletirilmesiyle blgenin demografik yapsnn deitirildiine ilikin hafza henz taze. Kald ki Preova Vadisi hakkndaki Arnavut algs da byle bir pazarl makul grmeyecektir. Preoval Arnavutlar elbette Kosovayla birlemek istiyorlar ama Kosova bunu byle bir formlle gerekletirmek istemiyor

Arnavutlar asndan tarihsel bir btnlk ieren Kosova, Makedonya ve Preova Vadisinin 1945lerden itibaren para para blnerek Srbistana verilmesi sorunun temelini oluturmaktadr. Nitekim, 1475 tarihli Osmanl kaytlarna gre Kosova, Rumeli Beylerbeylii bnyesinde Vutrin ve skp Sancaklar iindeki Pritine evresinin adyd; Balkanlardaki ilk toprak kayplarnn ardndan Osmanl 1869da Ni, Pritina, Dibra ve skp de iine alan Prizren Vilayetini kurdu. 1877-78 Rus sava sonras vilayet merkezi Pritineye tand ve skp, Prizen, Yenipazar, pek, Yalca ve Debre vilayetlerini kapsayan Kosova Vilayeti kuruldu. Tm bu dnem boyunca skp ve dolaysyla bugnk Makedonyann ortalarna dek uzanan topraklar ve Preova Vadisi, Kosovann ayrlmaz parasyd. Osmanlnn ekilmesi, Yugoslavyann kurulmas dnemlerinde de durum aynyd. 1945e dek. 1945de Kosovann snrlar yeniden izildi ve bugnk snra uygun ekilde Kosovann bir paras Makedonya Sosyalist Cumhuriyetine baland. Bylece Arnavutlarn ikinci byk blnmesi gerekletirilmi oldu. Zira 700 bin Arnavutun yaad blge, bugnk Makedonyann snrlarna katld. 1954-1955de Yugoslavya ileri Bakan Aleksandr Rankoviin Arnavut ve Trkleri Trkiyeye g ettirme politikas sz konusuydu. Bu dnemde Kosovann snr Tito tarafndan yeniden deitirildi. Tito, Kosovann paras olan ve Arnavut nfusun youn olduu Preova, Medveca ve Bujanovats (Preova Vadisi) Srbistana; ounluu Srp olan Zubin Potok ve Leposavic isimli iki belediyeyi de Kosovaya balamtr. Bylece Srbistan ierisindeki iki ehir ile Kosova topraklarnda bulunan ehrin kar tarafa katlmasyla snr deitirilmitir.[10] Nitekim bugnn taze Kosova Devletinin ban ok artan Kuzey Kosova sorunu da o gnlerden yaratlm oldu. Zvecan da 1991de Milosevi dneminde Mitrovia ehrinin 3. byk belediyesiydi, blnerek ayr bir belediye haline getirildi. Arnavutlara gre, buraya sistemli ekilde Srplar yerletirildi. Ama 1999daki savatan nce nfus ounluu yine Arnavutlara aitti. Savatan sonra uluslararas glerce bir nevi gvenli blge oluturarak blgeden kaan Arnavutlarn kendi evlerine dnmeleri engellendi. Kosovann bu paralanma srecinin sistemli bir Srp plan olduuna, Načertanijenin ile Srp Sanat ve Bilimler Akademisi (SANU) Memorandumunun halen daha gncelliini koruduuna Arnavutlarca inanlmaktadr.

ki Taraf da sterse Arazi Deiimi bir Seenek mi?

Kosova Cumhurbakan Tai, 27 Austos tarihli rportajnda mzakerelerde henz snrlarn konuulmasna uzak olduklarn, nlerinde uzlalmas gereken bir dizi ayrnt olduunu sylemiti. Buna ramen Preova kozunu kulland. 2018 ylnda Balkanlarn beklemede olan pek ok sorununda beklenmedik hzda zmlerin salandn, sorunlar ve zmlerini inceleyerek paylamtk. Bunda ABnin ve zellikle Almanyann Bat Balkanlar siyaseten AB perspektifine bal tutma, Avrupann gvenlik ve istikrar iin de ekonomik olarak blgenin desteklenmesi yoluyla Balkan insanlarnn kendi topraklarnda kalmasn salama politikasnn devreye girmesi etkili oldu. Tm sorunlar iin mzakereler daha yakndan ve ciddiyetle takip ediliyor. Dier sorunlarda salanan gelimeler, Kosova-Srbistan uzlasnn da aniden mmkn hale gelivermesi ihtimalini gereki tutuyor.

Almanya,  Kosova-Srbistan anlamazlnda iki lkenin bar iinde bir arada yaayacak formle ulalmasn yeterli gryor ve tanmay art komuyor. ABDnin ise karlkl tanmay tercih etse de Kosovann blnmesi, Srbistana tazminat olarak Kosovann kuzeyinin braklmas gibi bir seenei tercih etmeyecei iin Alman modelini kabul edecei dnlebilirdi. Ancak Tainin son aklamasndan hemen sonra gelen toprak tartmasna karmayaca, taraflar anlarsa destekleyecei aklamas, nemli bir kozun masaya konulduu anlamna gelmiyor mu? 

ABD, gerekten de Kosovann blnmesini Kosovann zmszlne tercih edebilir mi? ABnin kucana asla tek bana altndan kalkamayaca sorunlar ve ne zaman patlayaca belli olmayan bir bomba brakmak istiyorsa, evet. Balkanlardaki en ufak snr deiikliinin Bosnal Srplar tetikleyecei ok ak. stelik Uluslararas Adalet Divannn Kosovann bamszln deerlendirdii kararnda Bosnal Srplar iin at paragraflar da yeni durumda nemini ve n alma ilevini kaybedecektir. (Ayn durumun, bu kararda Kuzey Kbrs Trk Cumhuriyetinin bamszlnn tannmasna getirilen "ama" paragraflar iin de geerli olaca ak.) Bosnal Srplarn harekete gemesi, Srbistann ve Karadan Sancak blgelerindeki Bonaklar tedbir almaya ve Bosnaya destek olmaya itecektir. Makedonya da etkilenecek olursa Balkanlarn karmadk kesi kalmaz. Bu senaryo daha nce yaand ve tekrarna izin vermeyecek pek ok aktr var. Almanya bunun 90lardaki versiyonunda yangna atele yaklaan taraftayd, Fransa, ngiltere ve dierleri gibi. Ama imdi ipleri byk lde elinde tutuyor blflerin blf olarak kalmasn salayacak imkan var. Almanyadan yaplan Srbistan-Kosova anlamazlnn ABDnin istek ve ynlendirmelerine gre deil ABnin belirledii kurallara gre yaplacan vurgulayan son aklamay da bunun gstergesi olarak deerlendirelim. Dikkatten kamamas iin Mitrovia Kprsnn de facto snr olmay srdrmesinin Bosnal Srplar iin cesaret verici olacan da not delim. Bu nedenle Yugoslavyann dalmas koullarn belirleyen Badinter Komisyonunun belirledii ereveye uymay srdrmek tutarl bir davran olacaktr. Gerekten, Kosova konusu alsn da Almanyay  bir de Bosna Hersekdeki ayrlk Dodik ve ekibini dizginlerken grelim

Makale ilk olarak Diplomatic Observer (September 2018 Issue 127) ve Diplomatik Gzlem (Eyll/ Say 80) dergilerinin Eyll 2018 saysnda yaynlanmtr. 

[1]https://www.b92.net/eng/news/politics.php?yyyy=2018&mm=08&dd=24&nav_id=104932

[2] https://www.b92.net/eng/news/politics.php?yyyy=2018&mm=08&dd=25&nav_id=104934-%2025%20ag

[3] https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-08-26/eu-urged-to-back-serbia-and-kosovo-as-they-mull-border-change

[4] https://www.euractiv.com/section/enlargement/news/serbia-eyes-kosovo-border-review-opposed-by-merkel/

[5] https://www.b92.net/eng/news/politics.php?yyyy=2018&mm=08&dd=27&nav_id=104936;    https://www.euractiv.com/section/enlargement/news/commission-encourages-border-corrections-to-settle-kosovo-serbia-relations/

[6] https://www.b92.net/eng/news/politics.php?yyyy=2018&mm=08&dd=08&nav_id=104817

[7] https://europeanwesternbalkans.com/2018/08/27/ewb-interview-thaci-kosovos-eu-future-elusive-without-agreement-serbia/

[8] Bu konudaki grleri iin kendileriyle gerekletirdiim rportajlara baklabilir: Gzde Kl Yan, Kosova: SnrSz bir Snrl Devlet Modeli Bamszlk Bumerang Eiinde Kosova, 2023 Dergisi, ubat 2012; Gzde Kl Yan, Bamszlk Arayan Kosova, 2023 Dergisi, Ocak 2012; Gzde Kl Yan, Mtekabiliyet steyen Preova: Srbistann Son Arnavut Esirleri, 2023 Dergisi, ubat 2013.

[9] rnein 2013 Brksel Anlamas uyarnca Mitroviann kuzey kesimindeki mahkeme bakan ve buradaki hkim ve savclarn nemli bir ounluu Srp olacak. Mitrovicann gney kesiminde ise ki Arnavut blgesi saylyor- hakimlerin 14 Arnavut ve 9u Srp olacak.

[10] Preovann Kosovadan ayrlmasndan sonra da eitim mfredatnn Pritinadan belirlenmesi, arada snr ya da snr kontrolnn bulunmamas, Pritina niversitesinde eitim alabilme imkannn bulunmas gibi pek ok hak da 1999a dek ayrln etkisinin hissedilmemesini salamt.



Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 57 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
Kbrsta Garantrln Kaldrlmas Mzakereleri Balyor
Kbrsta Blnmlk ve Blememe Sorunu
Londrada Bat Balkanlar Zirvesi
Makedonya-Yunanistan Anlamas: Antik Makedonlarla lgisi Olmamak Kaydyla Kuzey Makedonya
Kosova, Srp Yedekisini Sava Sulusu Olarak Yarglyor
Trkiye-Yunanistan Gerilimi Neden Trmand
BR YOL HKAYES: SARAYBOSNA-BELGRAD OTOYOLU
Balkan Uzman Gzde Kl Yan aramza hogeldiniz
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
ATIIN YOLDA
Sheyl OBANOLU
Bir zamanlar Avrupadan kaanlar bize snyordu
Nevvl SEVND
Kbrs sorunu zoraki zm kulvarnda
Prof. Dr. Ata ATUN
Kosova-Srbistan Mzakereleri: Arazi Deiimi Seenei
Gzde Kl YAIN
KIBRIS TRKLERNN KKEN VE SOSYO-KLTREL ZELLKLER
Sleyman ZMEN
IKBYde Referandum, Barzani, Trkmenler ve Trkiye
Dr. lhan Ylmaz CMERT
29 EKM-4 KASIM
Metin EDRNEL
BOSNA SAVAI -7
Eren Atala Eri
BATI KAYNAKLARINDA STANBULUN FETH
Hseyin BASKIN
100 TANIMLAMADA ORTADOU - IV
Ufuk SSL
randa Su Krizi Derinleiyor
Dr. Yeim DEMR
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri