Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar Iletisim Yazarlar Arsiv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karadag
Diger lkeler
Balkanlar
Trk Dnyasi
Konuk Yazar
Iletisim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Arsiv
Strateji/Egitim
ne kanlar
Dviz  
  Dolar : 5.5398
  Euro : 5.1998
Hava  
 
 
Video  
NURI PASAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bsk. Veki...
zcan Pehlivanogl...
RUBASAM YNETICIS...
HH LIDERI LTFI ...
RUMELIYE ELVEDA...
ELVEDA RUMELI-SKY...
ELVEDA RUMELI SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

(BU YAZI SOSYAL MEDYAdan ALINTIDIR)
.
06.11.2018



(BU YAZI YAZARIMIZA AIT OLMAYIP SOSYAL MEDYAdan ALINTIDIR. NEMLI GRLDG IIN PAYLASILMISTIR)
Sokaktan evirdiginiz herhangi birine Googlein, Twitterin, Facebookun ya da Instagramin neden cretsiz oldugunu sorun. ogu kisi cevabi tam bilemese de reklam iin diyecektir. Cevap dogru olsa da, olay bos bir alanda reklam gstermek kadar basit degil, keske yle olsaydi...

1)Adam, magazadan kizina gnderilen brosrler ve hediye kuponlariyla adeta deliye dnmst, nk gelen seyler hamilelikle ilgiliydi. Oysa kizi daha liseye gidiyordu, degil hamile olmasi, magazanin bu rnleriyle ilgilenmesi bile imkansizdi. Solugu dogruca magazada aldi.

2)Magaza mdrn bulup, "kizimi hamilelige mi tesvik ediyorsunuz, o daha liseye gidiyor" diye bagirdi ve ortaligi birbirine katarak evine dnd. Ancak bir ka gn sonra ayni mdr arayip, kizim hamileymis, size bir zr borluyum demek zorunda kalmisti.

3)Peki ama magaza, kizin sadece kendisinin bildigi bu zel bilgiye nasil ulasmisti? Bu sorunun cevabi, ogu kisi tarafindan bilinmeyen, ancak byk bir sektr haline gelmis olan gzetleme ekonomisinde yatiyor. Magaza, msteri profillerini ikarmak iin zel analizler yapiyordu.

4)Bu analizlerden biri de hamilelik tahmin algoritmasiydi. Algoritma, hamile kadinlarin, zellikle hamileligin ikinci ayindan itibaren magnezyum ve inko ierikli vitamin rnlerini aldigini, kokusuz losyonlar tercih ettigini belirlemisti.

5)Bu bilgileri kredi karti bilgileriyle eslestiren algoritma, bir kadinin hamile olup olmadigini yksek bir oranla belirleyebiliyordu.Kizin hamile oldugunu da bu sekilde belirlemisti. Amerikadaki Target isimli bu magaza 2013de hacklendi ve 110 milyon msterisinin verisi alindi.

6)Kapisina birakilan satis brosrndeki notu gren Mikein cani olduka sikilmisti, nk zerinde Mike Seay, kizi trafik kazasinda ld yaziyordu. Kizi gerekten de geen yil geirdigi bir trafik kazasi sonucu gen yasta lmst. Ancak firma bunu nasil bilebilirdi?

7)Oysa, ofis malzemeleri satan o firmaya sadece bir defa gitmis ve yazicisi iin kagit almisti. Firmayi arayip sikayet ettiginde, yetkili durumu inkar etti. Ancak olay medyaya tasininca, firma bizden kaynaklanmayan bir nedenle olusan bu hatadan dolayi zr dileriz demekle yetindi.

8)Acxiom, Epsilon, RapLeaf, Flurry, BlueKai... Bunlar muhtemelen ogunuzun ismini duymadigi sirketler. Yz milyarlarca dolarlik gzetleme sektrnn arkasindaki bu veri simsarlarinin yaptigi is, verilerimizi toplamak, analiz etmek ve reklamcilara ya da pazarlamacilara satmak..

9)Hangi verileri topluyorlar derseniz, bir kisiye dair ulasabildikleri ne kadar veri varsa hepsini. Bu verileri kisilerin online aktivitelerinden bankalara, kredi karti hareketlerinden kullandiklari mobil operatrlere ya da ye olduklari yerlere kadar pek ok yerden topluyorlar.


10) Bu firmalardan mesela Acxiomun arsivinde, tm dnyadan 700 milyondan fazla kisinin bilgisi var ve her kisiye 13 haneli bir kod atanmis durumda. Bu kodlar, her biri farkli bir profil ieren 70 kmeden birine ataniyor ve kisi o profille tanimlaniyor (bilim kurgu filmi gibi?)


11)Mesela 56 nolu kmedekiler; 30-35 yas araliginda, niversite mezunu, bosanmis, 1 ya da 2 ocugu olan, orta dzey geliri olan, kirada oturan erkekler gibi. Firma bu bilgileri oldugu gibi satabiliyor ya da kategoriyi daha da daraltmak iin baska bir firmaya verebiliyor.

12)Bu durumda diger firma, aldigi bilgilere ek olarak; kamuda alisanlar, babasi sag olanlar, su lokasyonda oturanlar ya da alkole dskn olanlar gibi daha da detaya inebiliyor. Bazi firmalarsa bu kmelerle ilgili ok daha derin detaylara ve zel bilgilere inebiliyor.


13) Mesela kanser hastasi olanlar, HIV virs tasiyanlar, X ameliyati olanlar ya da cinsel saldiriya ugrayanlar gibi. Byk veri simsarlarindan MEDBASE200 isimli sirket, bu bilgileri ok ucuz bir fiyata (1000 kisi iin 79$) isteyen ila firmalarina satiyor.

14)Veri simsarlarinin topladigi veriler pek ok ama iin kullanilabiliyor. Bunlardan gn yzne ikan en meshur rnek, ogu kisinin en azindan kismen bildigi Facebook-Cambridge Analytica (CA) skandali. CA da veri simsarlarindan veriyi alip isleyen sirketlerden biri.

15) Olayi kisaca hatirlatalim. Son Amerika seimlerinde, Trump lehine alisan CA firmasi, milyonlarca Amerikali semeni, yukaridaki gibi profillere ayirmis ve her bir profile, Facebookda gsterilmek zere zel ierikli gsterimler hazirlamisti.

16)Mesela beyazlarin oldugu profil grubuna, Meksikali gmenlerin karistigi bir olay gsteriliyor, ardindan Trumpin gmen karsiti vaatleri ekrana getiriliyordu. Issiz genlerin oldugu gruba ise Trumpin ekonomi vaatleri ve genlere ynelik szleri hatirlatiliyordu.

17)Veri simsarlarinin topladigi verilerin nemli bir kismi, bedava diye dsnp telefona kurdugumuz uygulamalardan geliyor. Mesela Angry Birds, Candy Crush, Fruit Ninja gibi cretsiz popler oyunlar neden sizden lokasyona ve temel bilgilere erisim izni ister?

18)Milyonlarca kisinin oynadigi bu oyunlari yazan firmalar, nasil para kazaniyor? Borsadan mi :) Ya da neden Google, yillarca zerinde alistigi onlarca uygulamayi hi para almadan herkese bedava dagitiyor? Peki ya Twitter, Facebook, Instagram, Snapchat ve diger uygulamalar?

19) Facebookun, hibir geliri olmayan Instagrami, 2012 yilinda 1 milyar $ gibi olduka yksek bir cret deyerek satin almasinin nedeni neydi? Instagramin doga st glere sahip(!) toplam 13 alisani mi, yoksa ok sper (!) bir resim paylasma uygulamasi mi?

20) Bu sorularin cevabi aslinda aik: rn onlar degil, sizsiniz. Firmalar gelistirdigi uygulamalardan degil, onlari kullanan insanlardan para kazaniyor. 2018 Verilerine gre, Twitterda bir kisinin degeri 48$, Facebookda 253$, Googleda 359$, Amazonda ise 1793$ ediyor.

21)Bir firmanin envanterinde, ne kadar ok kullanici varsa, o kadar ok veri var demektir. Bizlerin kisisel verileri de, firmalar iin tekrar tekrar satilacak reklam kaynagi demektir. Bizim paylastigimiz verileri satararak, Google dnyanin en byk 2.firmasi haline geldi.

22) Facebook kullanmiyorum, kapattim ya da gizlilik ayarlarimi en st dzeye getirdim diyerek kendinizi rahatlatan bir aiklama yapabilirsiniz ancak bilmediginiz bir sey var: Facebook, hesabiniz olmasa bile reklam ortaklari sayesinde sizi izliyor.

23) Girdiginiz bir sitede, Facebookun o meshur begen tusunun olmasi yeterli, hesabinizin olup olmamasi, o tusa basip basmamaniz nemli degil, kayit altindasiniz. Hatta o sitede begen tusu da olmayabilir, veri simsarlari vasitasiyla ne yaptiginizi yine takip ediyor.

24)Benzer sekilde Googlein Gmailini de kullanmiyorum diyebilirsiniz, ancak yine bir sey fark etmiyor. Eger Gmail hesabi olan birine mail attiysaniz, bu Googlein sizin hesabinizi mercek altina almasi iin yeterli, nk Gmail lisans anlasmasina gre Googlein buna hakki var.

25) Google, hem kendi rnleri (Gmail, Google Docs, Google Drive, Haritalar), hem satin aldigi firmalar (Youtube gibi), hem de veri simsarlari vasitasiyla bizi bizden daha iyi taniyor. Googlein CEOsu syle demisti: "Su an nerede oldugunuzu ve az ok ne dsndgnz biliyoruz"

26) Google ve Facebook, bu sektrn en byk oyunculari ancak bizi gzetleyerek verilerimizi alan, analiz ederek ya da etmeyerek satan Twitter, Linkedln, Pinterest, Snapchat ve Foursquare gibi irili ufakli binlerce firma var daha var.

27)Bu firmalara, konum bilgisine erismek iin izin vermek bile ok sey ifade ediyor. nk konum bilgisi sayesinde sadece bugn nerede oldugunuzu bilmiyorlar, 1 ay nce nerede oldugunuzu da biliyorlar, daha da nemlisi yarin nerede olacaginizi da biliyorlar.

28)Sadece bu kadar mi? Kisinin daha nce gitmedigi halde, birden rakip firmanin binasina gitmesi ve ilerleyen gnlerde o firmadan birileriyle bir kafede olmasi, is degisikligi hakkinda o firmalara ok sey syler.

29)Bir kadinin, kadin dogum uzmanina gitmesi, reklamcilar iin standart bir konum verisidir. Ancak sonraki srete o kadinin, bebek rnleri satan magazalari ziyaret etmesi, reklamcilar aisindan degerli bir veridir, nk artik dikkatlerini hamilelik zerine yogunlastirirlar.

30) Tm bu olanlarin nedeni, bedava diye bize sunulan uygulamalar, bir sey olmaz diye internete biraktigimiz bilgiler ve buralarda paylastigimiz bilgiler... Ve tm bu olanlardan sikayet etmeye hakkimiz yok, nk daha en basta Hkmleri ve kosullari okudum, kabul ediyorum dedik..

Neydi o sz? Birsey cretsizse rn sensindir!..

(Alintidir.)


Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 182 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 4
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 3
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 2
Nedir Bu Asimetrik Tehdit-1
Kod Adi: Simal Yildizi, Kunuri Destani, 27 - 29 Kasim 1950 (4)
Kod Adi: Simal Yildizi, Kunuri Destani, 27 - 29 Kasim 1950 (3)
Kod Adi: Simal Yildizi, Kunuri Destani, 27 - 29 Kasim 1950 (2)
Kod Adi: Simal Yildizi, Kunuri Destani, 27 - 29 Kasim 1950 (1)
KIBRIS TRKLERININ KKENI VE SOSYO-KLTREL ZELLIKLERI-4
KIBRIS TRKLERININ KKENI VE SOSYO-KLTREL ZELLIKLERI
KIBRIS TRKLERININ KKENI VE SOSYO-KLTREL ZELLIKLERI
KIBRIS TRKLERININ KKENI VE SOSYO-KLTREL ZELLIKLERI
11 Eyll 2001 Sonrasi Degisen Dnyada Gvenlik Algisi ve Orantisiz Tahterevalli Kurami - 8
11 Eyll 2001 Sonrasi Degisen Dnyada Gvenlik Algisi ve Orantisiz Tahterevalli Kurami - 7
Gnmzde Gvenlik
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
GVENL BLGE
Sheyl OBANOGLU
KKTC Cumhurbakanndan ters ke!
Atillla ILINGIR
Gagavuz Trkleri ile ilgili hi bilmedigimiz gerekler
Nevvl SEVINDI
Yunanistandaki iktidar deiimi Trkiyeyle ilikileri nasl etkiler?
Gzde Kili YASIN
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 4
Sleyman ZMEN
KIBRIS SORUNUNUN BASLANGI NOKTASI YUNANISTANDAKI EKONOMIK KRIZ
Prof. Dr. Ata ATUN
Rza Mollov Kimdir (BRAM AHMED)
Metin EDIRNELI
Uzay Hukuku ve Bilinene Yolculuk
Mert NSAL
BIR GMENLIK HIKAYESI
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri