Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar Iletisim Yazarlar Arsiv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karadag
Diger lkeler
Balkanlar
Trk Dnyasi
Konuk Yazar
Iletisim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Arsiv
Strateji/Egitim
ne kanlar
Dviz  
  Dolar : 5.7538
  Euro : 5.3822
Hava  
 
 
Video  
NURI PASAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bsk. Veki...
zcan Pehlivanogl...
RUBASAM YNETICIS...
HH LIDERI LTFI ...
RUMELIYE ELVEDA...
ELVEDA RUMELI-SKY...
ELVEDA RUMELI SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

Trkiye-Yunanistan gerginligi: Ege Adalarinin aidiyeti Gzde Kili Yasin
.
26.12.2018



Yunanistan-Trkiye iliskileri, 2018in ilk iki ayinda Trkiyenin iki cephede de savasabilecegi imajinin resmedilmesine gerek duyulacak denli gerildi. Iki lke basbakaninin telefonla irtibata geip tansiyonun dsrlmesi grsn paylasmasi ardindan kriz en kritik dneminde yerini sessizlige birakmis grnyor. Ancak her iki lke de meseleyi egemenlik haklarina saldiri olarak grdg iin ana sorun zlmedike Ege, aksamdan sabaha dogacak yeni krizler ve gerginliklere gebe olacak. Ana sorunun ise istiksafi grsmeler, teknik arastirma gruplari kurulmasi ya da hukuk ve hatta siyaset yoluyla zlemeyecegi artik anlasilmistir. Yunanistan tarafi zellikle Savunma Bakani ve Disisleri Bakani aiklamalari erevesinde sicak bir atismaya gnll grnyorsa da ve belki Trkiyenin gney sinirlarindaki mesguliyetini bir firsat olarak degerlendiriyorsa da savasin iki taraf iin de gerekte arzu edilir bir sorun zme yntemi olmadigi aiktir.

Egedeki sorunlar silsilesi olarak grlen karasulari ve havasahasi sinirlarini belirleme, kitasahanligi ve deniz yetki alanlari paylasimi, adalarin silahsiz statsnn korunmasi meselelerinin tamami, egemenligi devredilmemis ada, adacik ve kayaliklar konusunda bir uzlasi saglanmadigi mddete zmsz kalacaktir. Hangi adanin hangi devletin sahipliginde oldugu konusunda uzlasi saglanmadika o ada ya da adacigin veya kayaligin karasuyu ve hava sahasinin belirlenmesi imkansiz olacak; Egenin egemenlik paylasimi gereklestirilemeyecektir.

Savas disindaki seenek olarak Trkiye bugne dek tacizleri sessizce -basina duyurmadan- engelleme ve meselenin halli iin daha uygun kosullari bekleme yntemini kullanirken Yunanistan, iskndan isgale evrilen ve ayni zamanda uluslararasi camianin destegini saglayacak kk grnen ama esasli ve zamana yayilmis adimlarla ilerlemeyi tercih etti. Kardak blgesine girmeye alisan Gavdos adli Yunan Sahil Gvenlik botuna, Umut  isimli Trk Sahil Gvenlik botunun engel olmasi sirasinda Gavdosun Trk botunun arkasina srtmesiyle aiga ikan son gerginlikte AB Komisyon Szcsnn arpilan Yunan teknesinin Avrupa Birligi Sinir Koruma ve Sahil Gvenlik Teskilati (Frontex) tarafindan ortak finanse edildigi ynndeki aiklamasi ve bu kazanin Avrupadaki vergi mkelleflerini de ilgilendirdigi vurgusuyla[1]srece dahil olmasi nemlidir. nk AB adina soruna taraf olundugu ilan edilmektedir. Yunan yetkililerin tm gerginlik srecinde Trkiyenin karasularini ve Trk adalarini da kapsayan sinirlari ABnin dogu sinirlari olarak lanse etmesi zaten meselenin uluslararasilastirildiginin gstergesiydi. Yunan Sahil Gvenlik Botu ile ayni adi tasiyan Giritin gneyindeki Gavdos adasini Yunanistanin 1996daki NATO tatbikatina dahil etmek istemesi -ile ikan kriz ve araya ABDnin girmesi- de benzeri bir hamledir. Trkiye kitasahanligi uzlasmazliginin btn sorunlarla birlikte masada zlmesi iin gayret sarf ederken de Yunanistan, Dogu Akdeniz ve Egedeki adalarin da kitasahanligi oldugu varsayimiyla hazirladigi bir haritayi BM Okyanus Isleri ve Deniz Hukuku Dairesine sunarak Yunan kita sahanliginin dis sinirlari deklarasyonunu[2] yayinlamisti.  Esasen bu deklarasyon ve yayinlanan harita, Ege Adalarinin aidiyeti meselesinin nemini ve uygun zamani bekleme taktiginin zaman ve zemin kaybettirdigini gstermektedir. Nitekim Yunanistanin tm tezleri ve girisimleri incelendiginde, Egede egemenlik paylasiminda hibir anlasmazlik yokmus gibi hareket ettigi, bu deklarasyon ve diger girisimleriyle de bu grsne hukuki ereve olusturmaya alistigi grlmektedir.

Ege Adalarinin aidiyeti meselesinin en kritik noktasi ve ncelikle belirtilmesi gereken hususu, Trkiye ve Yunanistan arasinda deniz sinirinin izilmemis oldugudur. Deniz siniri izilmemisken ve Ege Adalarinin aidiyeti hususunda ihtilaf sz konusuyken Yunanistanin bu konuda attigi her bir adim kendi tezlerine uygun yeni bir durum, yeni bir teaml yaratma abasidir. Yunanistan bunun iin adalari iskna aip sonra da asker yerlestirmek yoluyla isgal etme ve ardindan NATO tatbikatlari ya da AB sinirlari sylemleri veya BMye sundugu deklarasyonlarla kendine tanik olusturma ve taraftar saglama adimlarini kullaniyor.

Egede Adalarin Iskn ve Isgali Sreci

Yunanistan aisindan egemenligini genisletme srecini bagimsizligini ilan ettigi 1830a; egemenligi devredilmemis adalari sahiplenme srecini de Pasok Hkmeti dneminde 4 Temmuz 1985te Ege Bakanligi kurulmasina dek geri gtrebiliriz. Yunanistan Ege Bakanligi, bazi adaciklara (Takmakia veya Tomaria (Midilli Lesvos- dogusunda), Passas ve Vatos (Sakiz-Hios- dogusunda), Strongili, Kalolimnos (Kardak yaninda), Nimos, Farmakonisi ve Saira) 2-3 kisilik siginak, kk kilise, bayrak iin gnder, su deposu, jeneratrde kullanmak zere yakit deposu insa edilmesini ngren bir programi devreye soktu.[3]Belediyelerin isbirligiyle uygulamaya konulan bu program adaciklarin iskna ailmasinin ilk adimi oldu. Iskna gerek duyulmasi ise 1982 Deniz Hukuku Szlesmesinin 121. maddesinin 3. bendinde dzenlenen Insanlarin oturmasina elverisli olmayan veya kendilerine zg ekonomik bir yasami bulunmayan kayaliklarin mnhasir ekonomik blgeleri ya da kitasahanligi olmayacaktir  hkmnn sonucudur. Trkiye ise Atina Deniz Askeri Atasesinin 26 Kasim 1995 tarihli Ege Denizindeki bazi kk adaciklarin Yunanistan tarafindan iskna ailacagi mesajiyla[4] harekete gemis, egemenligi devredilmemis tm ada, adacik ve kayaliklarin Trkiyeye ait oldugunu gsteren tapu ve belgeler arsivlerden ikarilmistir.

Yunanistan egemenlik alanini adalar ve kayaliklar vesilesiyle genisletirken hukuk mantigina oturmayan birka ynteme dayaniyor. Bunlardan ilki Trkiyeye aitligi antlasmalarla belirlenmis adalar disinda kalanlarin tamaminin Yunanistana ait oldugu ynndeki tezidir. Bu yaklasimin geerliliginin bulunmasi ancak ya Yunanistanin Osmanli Devletinin halefi olmasi durumunda ya da Lozan Antlasmasinin degil de Sevr Antlasmasinin geerli olmasi durumunda sz konusu olabilecektir. Nitekim hibir zaman yrrlge girmeyen Sevr Antlasmasinda Osmanli, Gkeada ve Bozcaadayi da kaybetmekte, 132. madde ile de Ege Adalari zerindeki tm haklarindan Yunanistan degil- Mttefik Devletler lehine feragat etmekteydi. Yunanistan, Lozan Antlasmasinin 16. maddesine isaretle tezini desteklemek istemektedir. Lozan 16. madde, Trkiyenin egemenligi devredilmis adalar ve egemenligi devredilmis btn diger lke kesimleri- zerindeki tm haklarindan ve sifatlarindan vazgetigini dzenler.[5] Yunanistan, bu madde ile Trkiyenin Egedeki tm diger adalar zerindeki haklarindan vazgetigi yorumunu yapmaktadir. 16. madde son seklini alana dek Lozan Baris Konferansinda yasanan tartismalar[6] bunun byle olmadigini gstermektedir. Zaten Trkiye, Egede kendisine Osmanlidan kalan ada, adacik ve kayaliklar zerindeki haklarindan feragat etmis olsaydi bile sz konusu topraklar, Yunanistana kalmaz ve egemenligi belirlenmemis toprak statsne girerdi.[7]

Yunanistanin hukuk mantigina aykiri diger bir yaklasimi ise Lozan Antlasmasinin 6. madde hkmyle belirlenen mil kuralini, egemenlik devrini dzenleyen bir hkm olarak degerlendirmesidir. Nitekim bu degerlendirmeye dayanarak rnegin Koyun adasini, egemenligi kendine devredilmis Sakiz Adasinin 3 mil sinirinda oldugu iin kendine ait kabul etmektedir. Ancak bu yntem Lozanin soyut bir belirleme yapan 6. madde lafzina aykiri oldugu gibi Yunanistana kendisine ismen sayilarak devredilmis her bir adanin 3 mil sinirindaki egemenligi devredilmemis adayi da almasi ve ardindan bu yeni adalarin 3 mil sinirindaki diger adalari da almasi gibi mantiksiz bir sonuca gtrecektir.  Halbuki hukuken adalarin aidiyeti konusunda spheye yer bulunmuyor.

Adalarin Aidiyetine Iliskin Hukuk

Ege Adalarinin stats ve karasulari sinirlandirilmasi ile ilgili temel belgeler 1913 Londra Anlasmasi, 24 Temmuz 1923 tarihli Lozan Antlasmasi ile Ikinci Dnya Savasinin ardindan 10 Subat 1947de imzalanan ancak Trkiyenin taraf olmadigi Paris Baris Antlasmasidir. Adalarin aidiyeti meselesi bakimindan temel tarih dikkate alinmalidir: Yunanistanin bagimsizligini kazandigi 1830, Lozan Antlasmasinin imzalandigi 1923 ve Kardak Krizinin yasandigi 31 Ocak 1996.

Yari kapali bir deniz olan Ege Denizinde, 1800 civarinda ada, adacik ve kayalik ile bunlarin etrafinda ok sayida dknt bulunmaktadir.[8] Bazi tr uzlasmazliklarda nceki sahiplik meselesi de nemli olabildiginden, 1669da Giritin, 1718de Istendil Adasinin alinmasiyla Egenin tamamiyla Osmanli i denizi haline gelmesinden nce Ege Adalarinin Venedik, Ceneviz ve Saint Jean Svalyelerinin hakimiyetinde bulundugunu ifade etmek gerekir. Osmanli egemenliginin tesisi ile Egede sahipsiz lke statsne (res nullius) sokulabilecek bir ada, adacik ya da kayalik kalmamistir. Ege Denizinde Osmanli egemenligi, Yunanistanin bir devlet olarak ortaya iktigi 24 Nisan 1830a kadar kesintisiz devam etmistir. Ege Denizinde bugn Yunanistana ait olan adalar ancak Osmanli Imparatorlugu ve onun devami olan Trkiye Cumhuriyeti hakimiyetinden Yunanistana uluslararasi anlasmalarla geen adalardir.[9] Dolayisiyla Yunanistana devredilen her bir ada, adacik ve kayaligin tespiti mmkndr. Ismen sayilarak uluslararasi anlasmalarla devredilen adalar disinda kalan ada, adacik ve kayaliklarin egemenligi halefiyet yoluyla Osmanli Imparatorlugundan Trkiyeye gemistir.

Hukuki durum ve tapu belgeleri Egede bugn zerinde tartisma varmis gibi grnen ada, adacik ve kayaliklarin egemenliginin Trkiyede oldugunu gsteriyor. Ancak bir tespit yapilmasi gerekirse 3 Haziran 1999 tarihli bir habere dnebiliriz: Esek adasina 31 Temmuz 1999 gn bir Yunan vatandasinin 40 metrekare byklgnde bir Yunan bayragi dikmesiyle tirmanan ada krizinde Yunanistan kstahligi elden birakmiyor. Trkiyeden gelen sert tepkiye aldirmayan Atina, Trk Sahil Koruma gemilerinin Esek adasi civarinda Yunan karasularini ihlal ettikleri gerekesiyle szl protesto girisiminde bulunmaya kalkti Yunanistanin bir sredir kasidigi ada krizi konusunda Disisleri Bakani Ismail Cem dn sert bir aiklama yaparak son noktayi koydu: Egedeki adalar bize Osmanli Imparatorlugundan devredilmistir dedi.[10]1999da Yunan bayragi dikilmesi Trkiye tarafindan engellenen Aydin il sinirlari ierisindeki Esek adasina 6 Ocak 2009da Yunanistan Cumhurbaskaninin gelerek buradaki denize ha atma trenine katilmasini ve Esek adasinin Oniki Ada il siniri iinde oldugunu yazan bir tabela nnde fotograf ektirmesini[11] nasil yorumlamak gerekir?

Son sz olarak bahse konu olan toprak paralari iki keinin otladigi kayalik dahi olsa, vatan topragi olmasi aisindan Edirnedeki, Erzurumdaki, Istanbuldaki bir yerlesim alanindan farki yoktur.  Karasulari, havasahasi, kitasanligi belirlenmesi ve deniz yetki alanlarinin sinirlanmasi aisindan nemleri ortadadir. stelik bu adalarin stats, sadece Egedeki deniz sinirlarinin belirlenmesinde degil 2000li yillarla iyice aiga ikan tm Dogu Akdenizdeki egemenlik paylasimi yarisi ve hatta Trk Bogazlarinin ynetiminde sonu doguracak niteliktedir.

 Bu makale ilk olarak Diplomatic Observerda -March 2018 (i. 121) Turkey-Greece Tension: OwnerShip of the Aegean Islands basligiyla yayinlanmistir. 

[1] Kardakta Gerilim AB de Mdahil Oldu, Hrriyet, 14 Subat 2018

[2] Samaras ildirmis Olmali, Milliyet, 8 Ocak 2013

[3] 10-11 Subat 1996 tarihli Ependitis Gazetesinden aktaran Turgay Cin, Trkiye ve Yunanistan Bakimindan Egedeki Karasulari Genisligi Sorunu, Sekin Yay., Ankara 2000

[4] Hakan Cem Isiklar, Casus Belli, -iinde- Ali Kurumahmut ile 20 Agustos 2008de yapilan mlakat, IQ Yay, 2009, Istanbul

[5] Kurumahmut Baseren, Egede Gri Blgeler Unutul(may)an Trk Adalari, Trk Tarih Kurumu Yay

[6] Seha L. Meray, Lozan Baris Konferansi, Tutanaklar Belgeler, Takim I,I/2, Ankara 1970

[7] Kurumahmut-Baseren, Egede Gri Blgeler, s. 76

[8] Ali Kurumahmut, Egede Egemenligi Tartismali Adalar Sorununun Ortaya ikisi, Egede Temel Sorun, Trk Tarih Kurumu Yay, Ankara 1998; Dkntler, 1800 sayisini nemli lde degistirmektedir. rnegin Midilli Adasinin etrafinda 120 ada, adacik ve kayalik bulunmaktadir. Bkz. Constantin P. Economides, Tartisma: Trkiye ile Yunanistan Arasindaki Ihtilafli Adalar, Ege Denizindeki Imia (Kardak) Adalari: Kuvvetle Yaratilan Uyusmazlik, ev. M. Ger, Kocaeli nv. Hukuk Fakltesi Dergisi, Sayi:2, 1998-1999

[9] Ali Kurumahmut ve Serta Hami Baseren, Egede Gri Blgeler, Trk Tarih Kurumu Yay., Ankara 2004

[10] Adalar Bizim, Sabah, http://arsiv.sabah.com.tr/1999/06/03/g13.html 3 Haziran 1999

[11] TBMMye sunulan 2 Kasim 2016 tarih 879 sayili soru nergesinde yer almaktadir. http://www2.tbmm.gov.tr/d26/10/10-88203gen.pdf



Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 185 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
Yunanistandaki iktidar deiimi Trkiyeyle ilikileri nasl etkiler?
Mitsotakis Dneminde Trkiye-Yunanistan likileri
Fener Rum Patrikhanesi Antik Kiliselere de Papaz Atamaya Basladi
Gzde Kili Yasin: Su An nemli Olan Trkiyenin Kendi Deniz Egemenlik Alanlarini Kimseye Terk Etmemesidir
Kibrista yeni bir yol gerekiyor
Balkanlarda Jeopolitik Kavga
Yeni Makedon Kimliginin Insasi iin Makedonya Kilisesi Forml
ABDnin Yunanistana Yatirimlarinin Validasyonu: Kuzey Makedonya Cumhuriyeti
Yunanistan Neden Lozan Antlasmasinin gncellenmesini istemiyor?
@GzdKlcYsn Erdogan-ipras grsmesi, Yunanistanin Kibristaki pozisyonuna iliskin bilgi verecek
Patrikhane, Atina, Moskova atismasi Glgesinde Yunanistanda Anayasa Degisikligi
21.nci Yzyil Basinda Balkanlar - 7
Yunanistanda Siyasi Kriz ve Kritik Gvenoyu
Son Milli Kahraman Denktas
21.nci Yzyil Basinda Balkanlar - 5
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
ROK
Sheyl OBANOGLU
HAYALET EHRE, HAYALPEREST BAKAN SEM..!
Atillla ILINGIR
Gagavuz Trkleri ile ilgili hi bilmedigimiz gerekler
Nevvl SEVINDI
Yunanistandaki iktidar deiimi Trkiyeyle ilikileri nasl etkiler?
Gzde Kili YASIN
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 4
Sleyman ZMEN
KIBRIS SORUNUNUN BASLANGI NOKTASI YUNANISTANDAKI EKONOMIK KRIZ
Prof. Dr. Ata ATUN
Rza Mollov Kimdir (BRAM AHMED)
Metin EDIRNELI
Uzay Hukuku ve Bilinene Yolculuk
Mert NSAL
BIR GMENLIK HIKAYESI
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri