Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar Iletisim Yazarlar Arsiv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karadag
Diger lkeler
Balkanlar
Trk Dnyasi
Konuk Yazar
Iletisim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Arsiv
Strateji/Egitim
ne kanlar
Dviz  
  Dolar : 5.7538
  Euro : 5.3822
Hava  
 
 
Video  
NURI PASAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bsk. Veki...
zcan Pehlivanogl...
RUBASAM YNETICIS...
HH LIDERI LTFI ...
RUMELIYE ELVEDA...
ELVEDA RUMELI-SKY...
ELVEDA RUMELI SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

Yeni Makedon Kimliginin Insasi iin Makedonya Kilisesi Forml
.
11.04.2019



Makedonya isim sorunu zld. Sira Makedon kimliginin yeniden tanimlanmasi ve benimsetilmesi meselesinde. Antik Makedonlarla ilgisi olmadigina ikna olmus yeni Makedon kimliginin yaratilmasi isinde Makedon Kilisesine de grev dsyor. Bu, konunun bir yn. Ne var ki Makedon Kilisesinin de kimlik sorunu var. Hiristiyan Ortodoks din kurallarina gre ve Ana Kilise tarafindan kutsanmasi gerekir. 1967den bu yana bekleyen bu sorun, Fener Rum Patrikhanesine devrolundu. Bu da konunun diger yn. Ortodoks alemini ilgilendiren milli kilise, etnik kilise, Ortodokslukta mmetilik tartismasi gndeme geliyor. Bati Ortodokslugu-Dogu Ortodokslugu seklinde tanimlayabilecegimiz yeni ayrismanin hatlari biraz daha belirginlesiyor. Dahasi tm bunlar Trkiyeyi ilgilendiriyor. Fener Rum Patrikhanesi, Lozan Antlasmasinin belirledigi erevenin disina ikiyor. Devlet sinirlarinin disinda yetki alanlari yaratmaya basladi. Halbuki, sadece Trkiyedeki Rum azinligin dini lideri olmasi, dini ihtiyalarini karsilamasi iin Trkiyede kalmasina izin verilmisti

Makedonya isim sorunu, olduka ayrintili bir szlesmeyle Kuzey Makedonya Cumhuriyeti ismi zerinde anlasilip, Yunanistana taninan bir takim uzun sreli denetim yetkisi karsiliginda Makedonyanin NATO ve AB yeliginin kolaylastirilmasi ile zld. 6 Subat 2019da Brkselde Makedonyanin NATOya katilim protokol imzalandi, 8 Subatta ise Makedonya ile NATO arasinda imzalanan yelik anlasmasi, Yunanistan parlamentosunda onaylandi. Bu srete Makedonya kilise evreleri, isim sorunu zldgne gre siranin kendi sorunlarina gelecegi beklentilerini ifade etmeye basladilar.

1959da Sirp Ortodoks Kilisesi Kutsal Sinodu (Meclisi), tarihi Ohri Baspiskoposlugunun restorasyonu olarak Makedonyadaki Ortodoks Kilisesine zerklik kazandirmis ve Sirp Kilisesi kanonik birlikteligi iinde kalacagini hkme baglamisti.[1] 1967de ise Makedonya Ortodoks Kilisesi tek tarafli olarak otosefali oldugunu (dini bagimsizligini) ilan etmis ve Sirbistan Ortodoks Kilisesinden ayrildigini aiklamisti. Ancak Sirbistan Kilisesi ayrilma talebini kabul etmedigi iin Ortodoks Kiliselerinin kutsal kanunlari geregi bu bagimsizlik ilani sonu getirmemisti. Bagimsizlik ilani bosta kalmis, kendisini kabul edecek bir Kilise de bulamayinca sizmatik yani dinden sapmis muamelesi grmst. -Sizmatik kabul edilmesinin kutsal kanunlarin daha derinlerde kalan, pek dillendirilmeyen kurallarina gre etnik milliyeti karakterde israr etmesi oldugunu iddia edenler de var. Bu hususa daha sonra dnecegiz.- Sadece Ortodoks degil Katolik kiliseleri baglayan kutsal kanunlara gre yerel bir kilisenin kurulabilmesi iin kanonik dzende yer alan bir kilisenin piskoposlarinin gelip bu yeni kiliseyi kutsamasi gerekir. Bu durumda kutsama ayini iin eli gnderen kilise, yeni kilisenin Ana Kilisesi olur. Bir nevi ondan dogmus bir kilise stats alarak kanonik hiyerarside kendine yer bulmus olur.

Ohri Baspiskoposlugu Halefiyeti

Belki burada din-siyaset baginin kosullarin gerektirdigi sekilde nasil kullanildigi konusunu pekistirmek iin Ohri Baspiskoposlugunun tarihine bakmak dogru olur. Zira Makedonya Ortodoks Kilisesinin 1959da kurulmasiyla basladigimizda Titonun bir Makedonya ve Makedon ulusu yarattigi iddialari hakli grnr. Burada kilit unsur Ohri Baspiskoposlugunun ihyasi noktasidir. Ohri Baspiskoposlugunun en eski Prima Justiniana Kilisesinin halefi oldugu 6. yzyildaki bir Ekmenik Konslde (evrensel-tm Ortodoks Kiliselerinin katildigi, din kurallarinin grsldg toplanti)  kabul edilmistir.[2]  Bu stats, Bulgar Kralliginin baskenti olarak Ohriyi aldiginda 1018 veya 1019 yilinda Bizans Imparatoru Basil Tsimesches tarafindan da taninmistir.

Ge Antik ag ve Orta agdaki diger kiliselerin de oldugu gibi milli degil yerel bir kiliseydi ve piskoposlari da farkli etnik gruplardandi. Zaten yzyillar boyunca da tm bu kiliseler yerel krallarin kutsal mesruiyeti iin kullanildi. 1920lerde Sirp Ortodoks Kilisesi, Sirbistanin bagimsizligini kazanmasindan hemen sonra kuruldu ve kurulus belgesinde de kendisini Ohri Baspiskoposlugunun halefi ilan etti. Keza bugnn Bulgar Kilisesi[3] de (Tirnova) 1185ten sonra Ohri Baspiskoposlugu yetki blgesinde kurulmustu.

Sirbistan Kilisesi Ohri Baspiskoposlugunun halefi statsn sonraki dnemlerde de tm Yugoslavya topraklarindaki hkmranligi iin kullandi. Iste Makedonya Ortodoks Kilisesini de bu sekilde kendi iinden dogurmus oldu.  Konunun en nemli noktasi ise Makedonya Ortodoks Kilisesinin kurulus belgesinde de kendisinin Ortaag Ohri Baspiskoposlugunun halefi oldugunu belirtmesidir. Bulgar teologlarin elestiri noktasi da Ohri Baspiskoposlugunun halefi eger Makedonya Kilisesi ise bu kilisenin Antik agda da oldugu gibi etnik milliyeti yaklasimlardan uzak olmasi, her etnik kkene aik olmasi yani mmeti bir zihniyeti benimsemesi gerektigi ynnde. Hatta bu erevede, AB yeligi ncesinde Makedonyanin Anayasasindaki kiliseyle ilgili blm, Dini Gruplar Yasasini ve Makedon kimligine atif yapan/gvence saglayan dini belgelerdeki tm etnik ifadeleri degistirmesi gerektigi savunuluyor. Bunun teolojik bir gereklilik oldugu ne srlyor. Halbuki kiliseler arasindaki mcadele bugne dek hep kendi dilinde ayin yapabilme, kendi milli kilisesine sahip olabilmeyle ilgiliydi. Dogrusu bugn tm Ortodoks Kiliseler de bahsettigimiz teologlarin sizmatik yani sapkin olarak tarif ettigi bu milli/etnik karakteri tasiyor zaten. Bu hususa tekrar dnecegiz.

Ana Kilise Istanbul Patrikhanesi Olmali!

Makedonya Ortodoks Kilisesi, 1967den bu yana kanonik dzene yani kutsal kilise kanunlarina uygun bir tanima grebilecegi ve kiliseler hiyerarsisinde yer alabilecegi dzene- geri girebilecegi bir yol arayisinda. 1991-1999 arasinda iki dnem Makedonya Cumhurbaskanligi grevini yrten Kiro Gligorov da Bulgaristandan Makedon Kilisesinin taninmasi talebinde bulunmustu.[4] Ilk hamle zaten Makedonlarin esasen Bulgar oldugunu iddia eden Bulgaristandan geldi. Tek sebep milli kken bagi degildi. Ohri Baspiskoposlugunun en eski Prima Justiniana Kilisesinin halefi oldugu kabul edildiginde bu topraklarin Bulgar Kralliginda olmasi da nemli bir sebep olarak grld. Bulgaristan Ortodoks Kilisesi, kendi i sorunlarini hallettikten sonra kendisine baglanmasi hususunda Makedonya Ortodoks Kilisesine yesil isik yakti. Kasim 2017de de Makedonya Ortodoks Kilisesi, Bulgar Ortodoks Kilisesinden kendi Ana Kilisesi olmasini istedi. Ne var ki Trk kanunlarina bagli kalmak ve sadece Istanbulda yasayan Rumlarin dini ihtiyalarini gidermek, siyasi islere bulasmamak kosuluyla Istanbulda kalmasina izin verilen Fener Rum Patrikhanesi, bu adima byk tepki gsterdi. Fener Rum Patrigi Bartholomeos, Tm Balkan uluslarinin Ana Kilisesi Konstantinopolistir (Istanbul) aiklamasini yapti.[5] Bulgaristan Ortodoks Kilisesi geri adim atti.  

Osmanli Imparatorlugu varligini srdrmekte iken, dogrudur ki Balkanlardaki Ortodoks kiliseleri Fener Rum Patrikhanesine bagliydi. Ama Yunanistan Kilisesi de dhil olmak zere Osmanlidan bagimsizligini kazanan tm yeni devletler, tipki Ukrayna ve Estonyanin daha yakin dnemde yaptigi gibi kiliselerinin de milli kilise olmasini istediler. Bulgarlarin ilk kimlik tartismasi, Osmanliya karsi degil Osmanli hkmleri nedeniyle bagli kabul edildikleri Fener Rum Patrikhanesinin kiliselerdeki ayinlerden sonra okullarda da Yunancayi zorunlu dil haline getirmek istemesiydi. Isyanlari baslatan kilise papazlariydi ve dil-kimlik mcadelesi Patrikhaneye karsi verilmisti. Bugn Yunanistan Kilisesi ile Fener Rum Patrikhanesi arasinda hala daha hiyerarsi nedeniyle sorunlar srmektedir.- Devletleri bagimsiz olan tm Kiliseler, Fener Rum Patrikhanesinden de ayrildilar. Hatta yeni devletiklerin ilk hamlesi bu olmustur. nk Ortodoksluk mmeti bir yapi degildir. Milli kimligi besleyen, destekleyen ve devleti olmazsa kilisesinin de olamayacagi, devleti varsa mutlaka milli kilisesi olmasi gerektigi dsnlen yapida gelisim gstermis bir inan sistemidir. Kilise de zaten devletini milli kimlik yaratmada destekleyen bir kurumdur. Devletsiz kilise olmaz siarinin temelinde bu anlayis yatar.

Fener Rum Patrikhanesi aisindan da bu byledir. Fener Rum Patrikhanesinin yetkileri ve etkisi, iinde bulundugu devletin sinirlarina bagli kalmistir. Osmanli genisledike yeni alinan yerlerdeki Ortodoks kiliseler Fenere baglanmis; Osmanli klrken de kaybedilen topraklardaki kiliseler Fenerin yetki alanindan dsmstr. Bunu Osmanlinin klmesi sirasinda ataga geen Rus ya da Avusturya-Macaristan diplomasisine de baglayamayiz. Bu gidisat Osmanli dnemiyle sinirli degil. Zira Bizans ya da Dogu Roma Imparatorlugu dneminde de Istanbuldaki Patrikhanenin yetki alani devletin sinirlarina gre genislemis ve daralmistir.

Simdi Balkan kiliseleri birer milli kilisedir ancak ayinlerde kiliseler anilirken Istanbul Patrikhanesi birinci sirada anilarak tarihsel bag onurlandirilir. Not dsmek gerekir ki Rus Ortodoks Kilisesinin yetki alaninda olmasina ragmen Ukrayna Baspiskoposlugunu kendisine baglayarak Kutsal Kilise kanunlarini ihlal ettigini dsnen Kiliseler artik Istanbul Patrikhanesini birinci sirada anmiyorlar. Sirp Ortodoks Kilisesi de bunlardan biri. Zaten bu konu, Ortodoks aleminin tamiri imkansiz bir atisma ve blnmeye girdigi olay olarak anilmaktadir. Makedonya Kilisesinin nereye baglanacagi konusu da yeni bir tartisma konusu olmaya aday.

Yeni Makedon Kimliginin Yaratiminda Kilisenin Rol

Makedonya Ortodoks Kilisesi, zellikle simdi Kuzey Makedonya Cumhuriyeti ismiyle birlikte Makedon kimliginin yeniden tanimlanmasi srecinde kainilmaz olarak nemli bir grev stlenecek. Zira Prespa Anlasmasi, Makedon kimlik algisinin degistirilmesini ve antik dnemlerdeki Makedonlarla ilgilerinin olmadigi konusunda bugnn Makedonlarinin ikna edilmesini de ieriyor. Bugn artik dnden farkli bir Makedonya devleti var ve farkli da olmak zorunda. Yillarca komsu devletlerden gelen aslinda Bulgar, aslinda Helen, aslinda Sirp olduklari sylemlerine karsi antik Makedonlarin devami olduklari savunusunu yapan bugnn Makedonyali Arnavut ve Trk olmadiklari kesin olan halki mecburen kim olduklarina dnk yapilacak yeni bir tanimlamaya maruz kalacaklar. Kimlik olusturma ve milli duygularin gelistirilmesinde de tarih boyunca siyasetilerden de ok okullar ve kiliselere/din adamlarina is dst. Prespa Anlasmasina gre Makedonya okullarinda okutulacak ve kimlige isaret eden tm kitaplar ve yayinlar Yunanistanin olusturdugu komisyonun denetiminde olacak. Bunun iin bir sre de belirlenmedi. Kimlik konusunda dogal olarak gzler Kiliseye evrilecek.

Makedonya Ortodoks Kilisesi, Prespa Anlasmasi ile neticelenen grsmeler srerken kendi ismindeki Makedonya ifadesini atarak hkmetinin zm arayisina destegini gstermisti.  Bu, yeni dnemde kendinden beklenen misyona hazir oldugu mesaji olarak da grlmeli. Nitekim Makedonya Basbakani Zoran Zaev de, isim anlasmasi iin grsmeler srerken Fener Rum Patrigi Bartholomeosa konuyla ilgili bir mektup yazmis ve Makedonya Kilisesinin taninmasi talebini iletmisti.[6] Bu srete Bulgaristanin eger kilisesi skpteki kiliseye dnk resmi bir onaya girisecek olursa Zaev ve ipras arasinda yrtlen anlasmanin Bulgaristan tarafindan sabote edilmis sayilacagi uyarisinin yapildigini eklemek gerekir.

Bulgar Kilisesi, Fener Rum Patrigi Bartholomeosun sert aiklamasindan sonra Makedonya Kilisesinin kanonik statsn belirlemek iin gerekli islemleri yapacagini ancak kendisine baglanamayacagini, Ana Kilise olmayacagini aiklamis; 2018de de Makedonyadaki kilise meseleleri zerine bir komisyon kurmustu.[7] Tanima anlamina gelecegi iin Ohri Baspiskoposlugunun kurulusunun 1000. (bininci) yildnmn kutlamak iin heyet yollamamisti. (Geri bu, ironik olarak stnlgn tanimak anlamina da gelirdi.) Zaevin mektubu da bundan 15 gn sonraya denk geliyor. Mektuba cevap 30 Mayis 2018de Istanbul (Fener Rum) Patrikhanesi Sen Sinod (Meclis) Karari ile verildi. Kararda Makedonya Basbakani Zoran Zaevin mektubuyla desteklenen skp Sizmatik Kilisesinin Ohri Baspiskoposlugu adiyla kanonik dzene geri dns talebinin kabul edilerek srecin baslatildigi ifade edildi. [8] Simdi Fener Rum Patrigi Bartholomeosun Ukrayna Baspiskoposlugu gibi Makedonya Baspiskoposlugunu da kendine baglamasi iin bir anlamda geri sayim basladi.


Jeopolitik, Teolojik ve Teostratejik Sonulari

Gidisat, Ortodoks dnyasinda iki anlamda yeni bir kriz anlamina geliyor. Birincisi yetki alanlari konusundaki tartismalarin bir uzantisi olmasiyla ve jeopolitik kriz veya firsatlarla ilgili. Zira skpteki Kilise ve zellikle bazi piskoposlarin Bati karsitligi biliniyordu; Yunanistana taviz verilmesini elestiriyorlardi ve Rusyaya yakin, hatta bagimli bir tavir sergiliyorlardi. Bazi piskoposlar ise iliskilerini Belgratla sicak tutuyordu. Bu anlamda siyasi arenada aik olan Rusya ve ABD ekismesinin kiliseler zerinden yrtlen ayaginda ABD, Estonya ve Ukraynadan sonra Balkanlarda da bir adim ne geiyor. Siyaseten Makedonyanin ABD adina kazanilmasi hususu zaten yetkililerce de yeterli aiklikta ifade edildi. Din adamlari, kiliseler bazinda da bir perinleme gzlemliyoruz. Balkanlar da Makedonya isim anlasmasinin arka planinda gndeme gelenlerle g mcadelesinin nemli alanlarindan biri oldugunu bir kez daha ispatliyor.

Ikinci kriz daha ziyade Ortodoks lemindeki teolojik tartismalarla ilgili. Basina yansimayan Kiliselerin kendi aralarindaki yazismalarinda siklikla yer alan ve bu kiliselerin kendi internet sitelerinde mektuplarin, tartismalarin yayinlanmasiyla ilgilisinin dikkatini eken iki husus bulunuyor. Bunlardan ilki yetki tartismalari: Ukrayna Baspiskoposlugunun Fener Rum Patrikhanesine baglanmasiyla iplerin koptugu, Ortodoks birliginin bozuldugu biliniyor; gerekelerin ayrintilarini da daha nceki makalelerimizde incelemistik. Ikinci husus ise Makedonya Ortodoks Kilisesi/Ohri Baspiskoposluguna ynlendirilen Sizmatik (sapkin) sulamasinin aslinda daha fazla kiliseyi ilgilendiriyor olmasi.

ncelikli olarak milli kilise ihtiyacinin ana sebebinin kendi anadilinde ayin yrtebilmekle ilgili oldugunu vurgulayalim. Ortodoks Hristiyanlik, kendi anadilinde ayin yapilmasina izin verir. Sonuta tam bir baris ortaminda kiliseler arasindaki tek fark ayinin dili olabilir. (Ancak uzun baris ortamlarindan bahsetmek mmkn degil ve tm kritik, insanlik adina aci sonular doguran savaslarda Kiliseler tecavz, ldrmeyi kutsamistir. Ermenistan, Sirbistan, Kibristaki kiliselerin kiskirticiligi yakin tarihli rneklerdir.) Ama gerekte Ukraynanin, zamaninda Bulgaristanin, Sirbistanin, Yunanistanin, Kibrisli Rumlarin arayisi milli kimligin tekine karsi tesisinde Kilisenin de grev yapmasi ynndeydi. Gerektiginde teki diger Ortodoks kimlikler de olabilmektedir.

Fener Rum Patrikhanesi de etnik bir kilise gibi davranmakta olusuyla elestirilmekte. Sonuta bugn de dn oldugu gibi Sen Sinodunda (Meclis) yer alanlar her zaman tek bir etnik kkenden. (Trk kanunlarinca babadan itibaren Trkiye Cumhuriyeti vatandasi olmasi kosulu, son dnemde ihlal edildi ama Avustralya ya da ABDden getirilen metropolitler hep Yunan kkenlidir.) Tarihi boyunca hibir zaman Bulgar, Trk, Makedon ya da Sirp kkenli bir Patrigi olmadi. Ayinleri Rumca yapmasinin tesinde digerleri zerinde yetkisi oldugu dnemde farkli etnik kkenlere hizmet veren Kiliselere de Rumca/Yunanca ayin yapilmasini zorunlu kiliyordu. Hatta okullarda da egitimin Yunanca olmasi iin girisimde bulunmustu. Trk Ortodokslarin Trkeyi Yunan alfabesiyle yazdigini hatirlayiniz. Tam da bu sebeple Bulgaristanin asil mcadelesinin din adamlarinca yrtldgn ve Osmanli ynetimine karsi degil ilk olarak Patrikhanenin Bulgar kimligini yok etme girisimine karsi mcadele verildigini hatirlatmak gerekir. 2000lerin baslarinda Patrikhane aleyhine ailan davada da Bulgar Eksarhligi Ortodoks Kilisesi (Demir Kilise/Sveti Stefan Kilisesi), Patrikhanenin kendilerini Yunanca ayin yapmaya zorladigi sikyetinde bulunuyordu. Gemisteki anlasmazligi bugne isik tutmasi aisindan veriyoruz. Bugn de aldigi kararlar, diger kiliselere yaklasimi ya da genel tavri bakimindan etnik kimligi n plana ikarmakla elestiriliyor. Ohri Baspiskoposlugunun sizmatikligi kaldirilirken ayni evrelerde kendisi de benzer sebepten elestirilecektir.

Son olarak teostrateji noktasindan bakinca mmeti izgiye gelmis bir Bati Ortodokslugu (Rus Patrikhanesi ve ona tabi olan Kiliseler ile yine elestirel bakan Iskenderiye Patrikligini ayirdigimizda kalanlar) degerlendirmesi yapmak gerekebilir. ncelikle bu gelisme, tm din gruplarini kontrol edilebilir bir merkezden ynetmek konusunda ciddi girisimlerde bulunan ABnin birinci sinif devletleri aisindan onlari hedefe ulastirabilecek bir yol olacaktir. Burada nceligin istikrar oldugu aik. Avrupadaki tm Mslmanlari bir Avrupa Mftsne baglama girisimleri ve gizli-aik tm pazarliklar ile Fener Rum Patrikhanesine verilen destek ayni amaca hizmet ediyor.(Avrupadaki Rus kkenlilerin devam ettikleri tabani karisik kimliklerden olusan- kiliselerin de Fener Rum Patrikhanesine bagli olmasi ihtimalini dsnn derim.)

Yunanistanin tarihi bir hamleyle Anayasasinda Kilise ve devleti tam olarak birbirinden ayirma ve dahasi 3.maddedeki Istanbuldaki Fener Rum Patrikhanesine baglilik ifadesini kaldirmasini da tm bu gelismelerin gerekli parasi olarak degerlendirebiliriz. Fener Rum Patrikhanesi Yunan kkeninden, Yunanca ayinden vazgemeye; Meclisini ve Patriklik makamini Trk Ortodokslar dahil olmak zere her etnik kkenden Ortodoksa amayi kabul etmek istemeyecektir ama olursa da Ekmenlik iddiasinin eksik kalan teolojik zeminini saglamis olacaktir. (Bu olsa bile Ekmenik olmak iin gereken tm Ortodokslarin kendisini ruhani merkez olarak kabul grme sartini saglayamayacagini, 300 milyonluk Ortodoks nfusun yarisinin zaten dogrudan Rus Patrikhanesine bagli Ruslardan olustugunu; bugn Fener Rum Patrikhanesinin yetkilerini kabul edenlerin Istanbuldaki Rum Ortodokslar ile -Yunanistanda yasayanlar Yunan Kilisesine baglidir- dnyaya yayilmis Yunan diasporasi oldugunu hatirlatalim.)

Peki, hukuki zemin ne olacak? Patrikhane Trkiye Cumhuriyeti kanunlarina bagli bir Trk kurumudur. Varlik nedeni sadece Istanbulda bulunan Rum kkenlilerin dini ihtiyalarini saglamaktan ibarettir. Trkiyenin Bati Ortodokslugunun tek merkezden ynetilmesini saglamak gibi bir zorunlulugu, sorumlulugu ya da grevi yoktur.  Trkiyenin sorumlulugu kendi azinliklarinin dini zgrlklerinin yerine getirilmesini saglamaktan ibarettir. Makedonyadaki gelismeleri Trkiye bu noktalardan da takip etmek zorundadir.




[1] Makedonya Kilisesinin kurulmasi, Titonun bir Makedonya lkesi, Makedon halki ve dili yarattigi iddialarini destekleyen bir hamle olarak grlmektedir. Aslinda Makedon diye bir millet olmadigini savunanlarca Titonun Eric Hobsbawmin milletlerin yaratildigi kuramini dogrular sekilde bir millet yarattigi; nce sinirlari olan bir toprak tahsis ettigi, sonra bir kilise verdigi ve bir Makedon dili kodladigi; milliyetilik sorunlarini da Stalinin kardeslik ve birlik formlyle zmeye alistigi savunulmaktadir.

[2] Link veren dipnotlar yazarin istegiyle ikarilmistir. Diplomatic Observer March 2019 sayisinda yer alan makalede (The Macedonian Church to Serve Building New Macedonian Identity) linkler bulunmaktadir.

[3] 1872-1945 arasinda Bulgar Ortodoks Kilisesi de sizmatik sayilmisti. Tirnavo Kilisesi, bugnk Bulgaristanin kuzeyinde baspiskoposluk idi ve 1235te yerel bir Pan-Ortodoks Konseyde Patriklige ykseltildi ancak 1404ten sonra veba gibi salginlar nedeniyle blgedeki Hristiyan nfusun belirgin sekilde azalmasi nedeniyle metropolitlige dsrld.

[4] Anton Kojouharov , Bulgarian Macedonian Nationalism: A Conceptual Overview, OJPCR: The Online Journal of Peace and Conflict Resolution 6.1 Fall: 282-295 (2004)

[5]Link veren dipnotlar yazarin istegiyle ikarilmistir. Diplomatic Observer March 2019 sayisinda yer alan makalede (The Macedonian Church to Serve Building New Macedonian Identity) linkler bulunmaktadir.

[6] Link veren dipnotlar yazarin istegiyle ikarilmistir. Diplomatic Observer March 2019 sayisinda yer alan makalede (The Macedonian Church to Serve Building New Macedonian Identity) linkler bulunmaktadir.

[7] Link veren dipnotlar yazarin istegiyle ikarilmistir. Diplomatic Observer March 2019 sayisinda yer alan makalede (The Macedonian Church to Serve Building New Macedonian Identity) linkler bulunmaktadir.

[8] Link veren dipnotlar yazarin istegiyle ikarilmistir. Diplomatic Observer March 2019 sayisinda yer alan makalede (The Macedonian Church to Serve Building New Macedonian Identity) linkler bulunmaktadir.



Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 111 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
Yunanistandaki iktidar deiimi Trkiyeyle ilikileri nasl etkiler?
Mitsotakis Dneminde Trkiye-Yunanistan likileri
Fener Rum Patrikhanesi Antik Kiliselere de Papaz Atamaya Basladi
Gzde Kili Yasin: Su An nemli Olan Trkiyenin Kendi Deniz Egemenlik Alanlarini Kimseye Terk Etmemesidir
Kibrista yeni bir yol gerekiyor
Balkanlarda Jeopolitik Kavga
ABDnin Yunanistana Yatirimlarinin Validasyonu: Kuzey Makedonya Cumhuriyeti
Yunanistan Neden Lozan Antlasmasinin gncellenmesini istemiyor?
@GzdKlcYsn Erdogan-ipras grsmesi, Yunanistanin Kibristaki pozisyonuna iliskin bilgi verecek
Patrikhane, Atina, Moskova atismasi Glgesinde Yunanistanda Anayasa Degisikligi
21.nci Yzyil Basinda Balkanlar - 7
Yunanistanda Siyasi Kriz ve Kritik Gvenoyu
Son Milli Kahraman Denktas
21.nci Yzyil Basinda Balkanlar - 5
Trkiye-Yunanistan gerginligi: Ege Adalarinin aidiyeti Gzde Kili Yasin
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
ROK
Sheyl OBANOGLU
HAYALET EHRE, HAYALPEREST BAKAN SEM..!
Atillla ILINGIR
Gagavuz Trkleri ile ilgili hi bilmedigimiz gerekler
Nevvl SEVINDI
Yunanistandaki iktidar deiimi Trkiyeyle ilikileri nasl etkiler?
Gzde Kili YASIN
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 4
Sleyman ZMEN
KIBRIS SORUNUNUN BASLANGI NOKTASI YUNANISTANDAKI EKONOMIK KRIZ
Prof. Dr. Ata ATUN
Rza Mollov Kimdir (BRAM AHMED)
Metin EDIRNELI
Uzay Hukuku ve Bilinene Yolculuk
Mert NSAL
BIR GMENLIK HIKAYESI
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri