Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar Iletisim Yazarlar Arsiv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karadag
Diger lkeler
Balkanlar
Trk Dnyasi
Konuk Yazar
Iletisim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Arsiv
Strateji/Egitim
ne kanlar
Dviz  
  Dolar : 5.7478
  Euro : 5.3875
Hava  
 
 
Video  
NURI PASAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bsk. Veki...
zcan Pehlivanogl...
RUBASAM YNETICIS...
HH LIDERI LTFI ...
RUMELIYE ELVEDA...
ELVEDA RUMELI-SKY...
ELVEDA RUMELI SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

Rza Mollov Kimdir (BRAM AHMED)
.
.8/.19/2



Dr. Rza Mollov Bulgaristandaki Trklerin yetitirdii deerli Trk kltr aydnlarndan biri idi.
Rza Mollov 1920 ylnda Bulgaristann dousunda Prodaviya ehrinde dodu. Babas Murat, tannm Molla ailelerinden idi ve bu yzden bu soyad da kalmtr. Bir de Bulgaristanda tm soyadlara verilen "-ov" ekinin katlmasyla soyad "Mollov olmutur, lk ve orta okulunu burada bitirdi. Ayrca, burada liseyi de bitirdikten sonra, 1939 ylnda Sofya niversitesindeki slav Filoloji Blmne yazld.
Bunu da, 1944-1945 ylnda baaryla bitirdi.
Talebelik sresinde Bulgaristan Halk Kurtulu Savana katld. Bu savata, Bulgaristanda faizme kar gelen en tannm savalardan biri idi. Daha o yllarda, Tara gazetesiyle balantlarda bulundu, yazlarla, urat; yle ki 9 Eyll 1944 ylndan itibaren Bulgaristan Trklerinin edebiyatnda tannm mmessillerinden biri oldu.
Ondan sonra, kltrel almalarda bulundu. lk nce, Sofya Radyosunda redaktrlk ve sunuculuk yapt. Daha sonra, "Narodna Prosveta Halk Neriyatevinde ube ynetmeliine atand. Bundan sonra Bulgaristan Maarif Bakanlnda "Trk Mektepleri sorumluluunu yapt.
1949 ylnda Sofya niversitesinde asistan oldu. Bu grevde uzun zaman kald. alrken Sofyada Fransz Kolejini bitiren ve Trk dili uzmanlarndan en tannm olan Dr. Mefkre Mollova ile evlendi. Bylece kar-koca, bu ii on sene iinde; kendisi Trk edebiyat. ve Trk folkloru konusunda; ei ise Trk dili konusunda son derece alm ve bu alanlarda saysz bilim eserleri hazrlayp yaynlamlardr, Ayrca ei Mefkre de Sofya niversitesinde Trk Filoloji Fakltesinde alt. Burada Rza Mollov, Trk edebiyat ve folkloru, ei Mefkre Mollova ise Trk dili derslerini verdi. Bu asistanlk almalar dnda da edebi tetkik ve tenkid asnda eitli makaleler yazp yaynladlar. Yazarn 1956 ylnda Yldz adnda bir olu oldu.
Rza Mollov daha sonra Moskovaya gidip orada niversiteye doktora kaydn yaptrd. Moskovada Trk Edebiyatnn Teekkl ve nkiaf adl tezini Rusa baaryla savundu. Dndkten sonra Sofyada Trk Filolojisi ve arkiyat Blm talebelerine Trk folklorundan baka eski Trk edebiyat dersleri vererek, burada doent oldu. Bir de Bulgar limler Akademisinin arkiyat Blmnde grevde bulundu.
Dr. Rza Mollov, 1960 ylna kadar bu grevde alrken Trk edebiyat ve folkloru asndan deerli eserler yazd. Zaten Dr. Rza Mollovun bu eit bilimsel almalar en byk deer tamaktadr. Bunlarn bazlarn Bulgaristandaki Yeni Ik" gibi benzeri gazeteler ile kimi bilimsel dergilerde Trke, Bulgarca, Rusa ve Franszca ok trde yazlarn devaml olarak yaynlad. Asistanlk dneminde edebiyat sorunlaryla daha yakndan ilgilendi ve bu alanda hazrlad bilimsel yazlarn Yerli Trk Edebiyat zerine", "Kratki belejki za razvitieto na uzbekstvoto istokovedenie"; "Otnositelino perehoda ot ustnoy k pismennoy stadiy v turetskoy literatre"; "Au Sujet de la Division en Priodes de la Littrature Turque Mdievale", "Contribution Letude du Fond Socio-Historique du Destan "Krolu", "Yunus Emre"; Sovyetler Birliinde O nekolorih renesanskih tendentsiyah v turetskoy Literatre; Polonyada On Dokuzuncu Asr Bulgaristan Trk Halk airi Kurdolu Deli Mehmet... gibi deerli bilim yazlarn yaynlad.
Bundan baka Rza Mollovun lkokul, rtiye ve lise kitaplarnn hazrlanmasnda byk emei gemitir. Fakat Dr. Rza Mollov, kendi kitaplarn da yaynlad.
Onun ilk kitab 1958 ylnda yaynlad "Edeb Makaleler" adl eseridir. 20 x 13.5 cm. boyutunda ve 120 sayfay bulan bu eserde onun 1954 ylndan 1958 ylna dek yaynlad ve yazd makalelerin birka mevcuttur. Yeni ve muasr Trk edebiyatnda esas ide ve mevzular", "ksz Dede", "Krolu, Trk Halk iirinde Kadn adl makaleleri daha nce Bulgarca ve Trke yaynlanmtr.
Birka ise hi yaynlanmam, zgndr. te bu kitapta ilk defa olarak yaynlanan Tevfik Fikretin Gerek Simas", "Ruhi", Tasavvufa Dair", "Pir Sultan makaleleridir.
Rza Mollov bu makaleleriyle Bulgaristandaki Trk edebiyatnn tetkik ve eletirisine yenilikler getirmitir. Bu yenilikler de Bulgaristanda Trk edebiyat problemlerininzerinde durmas ve bir Trk olarak o eit konulan ilk olarak ele almasdr. nk, byle almalar, o gelinceye kadar yaplmamtr. Bu kitabn son 117 sayfasndaki Birka Sz" balkl yazsnda redaksiyon heyeti unlar kaydetmektedir: Trk edebiyatyla uraagelmi olan gerek Trk, gerek yabanc tetkiki ve mnekkitlerden farkl olarak, Rza Mollov, onlardan bazlarnn sndklar mahdut ereveyi kryor, grlerindeki idealizmi ve husus temayll kymet hkmlerini rtyor, metodlarndaki estetik formalizmi veya vlger sosyalizmi bir yana atyor.
Rza Mollov, Trk folkloruna, edebiyatna, hatta etnorafyasna ait vakalar yeni bir k altnda gstermeye ve estetik grlerine dayanarak deerlendirmeye almtr.
Hele Tasavvufa Dair adl eserinde Rza Mollov, Bulgaristanda tm tarikatlarn. zellikle Bektiliin XIII. yzylda Balkanlara, daha dorusu Dobrucaya ilk Seluk kolonizasyonu ile ilgili birok menkabelerle bal olduunu, Sar Saltk Dedenin nasl misyonerlik ettiini, ondan sonra bu yerlerde hangi tarikatlarn olduunu ileri srmesi, tm bilim lemi iin byk ve deerli bir kaynak olmutur.
Rza Mollovun bu eseri, gerek talebeleri ve aydnlar, gerekse Trkolojiyle uraanlar tarafdan ilgiliyle karlanmtr.
Hlen "Bulgaristanda Trk edebiyat ve onun gelimesi" konusunda etrafl bir tetkik ve umumiyetle Trk kltr tarihi meseleleri zerinde almakta olan bu mnekkitten daha byk baarlar beklemekteyiz".
Zaten byle de olmu.
Dr. Rza Mollov, 1958 ylnda Trk halk edebiyat asndan byk deeri olan Bulgaristan Trklerinin Halk iiri adlkitabn da yaynlad.
Rza Mollov bu eseriyle Bulgaristanda Trk halk edebiyatnn ok zengin ve ok gl olduunu ortaya koymutur. Bu kitapta Rza Mollov: I. Maniler, II. Trkler, diye iki blmde Bulgaristan Trklerinin syledikleri 651 mni ve 74 trk yaynlamtr.
Bu kitapla Rza Mollov, 1958 ylna kadar hi tannmayan folklor merakllar iin, hele hele bilim veya folklorcular iin hi bilinmiyen kaynaklar ortaya atmtr.
Fakat yazar, bu kitabn alt sayfalk nsznde yle demektedir: Bu Bulgaristan Trklerinin halk iiri hakknda sylenen pek ok eyler var. Byle bir ksa yazda, pek tabi, bu iir hakknda esasl bir tetkik yapmak kabil deil. Bu nmzde duran byk bir problemdir. Yazmzda biz, ancak derlemede yer verebildiimiz materyaller zerinde baz mahedelerimizi ve baz problemleri kaydetmekle yetineceiz demektedir.
Rza Mollov kitabn sonunda drt sayfalk "Son sz" yazsnda Bulgaristan Trklerinin kalabalk olduklarn, etnoloji, tarih, etnografi ve dilcilik bakmndan onlar hakknda az ey yazdn ileri srmektedir.
Fakat ne yazk ki bu kitapta ele alnmam olan Bulgaristan Trklerinin folklorudur. Bu derleme Bulgaristan Trklerinin folklorunun zengin bir ksmn, zellikle anonim halk iirini temsil etmek iin ilk adm saylabilir.
Rza Mollov bu "Son sz" yazsnda: "Bulgaristann ayr ayr corafi blgelerine dalm olan Trklerin halk iirinden rnekler ortaya koymak g bir itir. Bunun iin her eyden nce bir ilim enstits sisteminde alan hazrlkl kimselerin uzun yllar boyunca bir program dahilinde ve devaml bir surette materyal toplamalar gerekir. Maalesef imdiye kadar byle bir ey yaplmamtr", demektedir.
Fakat bu kitaptan sonra bu eit folklor kitaplarndan daha birka kitap yaynlandktan sonra tm almalar durdurulmutur.
Bir yl sonra, yani 1959 ylnda Rza Mollov yeni bir eser hazrlad.
Teksirde, 541 tirajl, 24 x 17 cm. boyutlu ve 447 sayfal "Hristomatiya na nova i suvremenna turska literatura (Yeni ve ada Trk Edebiyat Hristomatyas) adl eserinde Rza Mollov, XIX. yzyln ortasndan gnmze dek gelen eserinde zaman, l. Yeni Trk Edebiyat ve 2. Musr Trk Edebiyat diye ikiye bler. Akif Paadan Enver Gkeye kadar tm yazarlar zerinde durur.
Rza Mollov bu eserine. 82 yazar ve onlardan birer veya birkaar eser alarak ve bu kitab, zel olarak Bulgaristanda Trk filolojisi talebelerine ders arac olarak sunmutur.
Her sayfasnn sonunda metinlerin szlkleri de verilmitir.
Dr. Rza Mollov bilim yazlarndan baka iir, destan ve hikye yazmr. Bu yazlarn, Bulgaristanda baslan Trke gazete ve dergilerde yaynland. O bu tr yazlarn, 1965 ylnda "Olan eyler adl yk kitabnda derledi. Bu kitapla "Onbe Yam", "Aye Kz, "stasyonda Bir Vaka", "Balklar Arasnda", "Bir Kaza", "Olan eyler, "Biz de Yaadk m Sanki", Avare Memo, "Bir Kt zerine, "Kyden Hasibe Hanm Geldi" adl hikyeleri yer almaktadr.
Dr. Rza Mollovun ok ynl almalar yaamnn sonuna kadar srmedi. 1967 ylnda, Bulgaristanda bilinmeyen bir nedenle, ei Dr. Mefkre Mollova ile birlikte grevinden alnd.
Uzun bir sre byle isiz kald, buna ramen gene parasz pulsuz bilimsel almalar etkinliini devam ettirdi.
Bu alma yazlarn arada srada Bulgaristan, Macaristan, Dou Almanya, Yugoslavya ve Trkiyedeki dergilerde yaynlad.
Bu yazlarnn en nemlileri unlard: Puelques Mots sur deux Akrostiches-Abecedarius Turques", "Parallel entre Alpamis et Ask Garip, "Nefnin Trajedisi" ve "Paralleleentre une Chanson Populaire Bulgare et une chanson Populaire Turque.
Bundan baka birka kitap tantma ile ilgili yazlar da vardr.
Bundan baka Dr. Rza Mollov hikye yazmaya da devam etti.
"Deniz Boyunda", "Balklar Anas", "Bir mr", Yamurda Bir Gece, O Ulu Bir Gece Aacyd, Deli ile Divane, "Deniz Kysnda", Sando", "Siz Ne Dersiniz", "Durdururum Ben Onu", Topal ve "Garson" balkl yazlarn iine alan bu kitabn, 1974 ylnda "Cem" Yaynevine gnderdi. Ama orada da bu yazma eseri yaynlanmam kald.
Daha sonralar, yani 1976 ylnda, Sofya Ktphanesinde bir i buldu ve buradan 1980 ylnda emekli oldu.
Fakat, o ylda olu Yldz da Sofyada Gzel Sanatlar Akademisini bitirdi. O yldan sonra kendisi, ei Mefkre ile birlikte bir makine satn alarak kaytan bkme ile geimlerini srdrmlerdir.
Dr. Rza Mollov kimi yaam glkleri nedenlerinden iki kalp krizi geirdi. 1986 ylnn mart aynn ilk gnnde rahatszland.
Byle hafif rahatsz iken 3 mart akam yatp uyuduktan sonra 4 Mart 1986 tarihi sabahnda uyanmaz oldu.


Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 27 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
Bulgaristanda ikan Trk Gazeteleri
NOT DEFTERI: 24-30 HAZIRAN...
NOT DEFTERI: 20-26 MAYIS
NOT DEFTERI: 6-13 MAYIS
NOT DEFTERI: 29 NISAN-5 MAYIS
NOT DEFTERI: 22-28 NISAN
NOT DEFTERI: 15-21 NISAN
NOT DEFTERI: 8-14 NISAN
NOT DEFTERI: 1-7 NISAN
NOT DEFTERI: 25-31 MART
NOT DEFTERI: 11-17 MART
Ycel Teskilati ve Zorunlu G
NOT DEFTERI: 4-10 MART
NOT DEFTERI: 25 SUBAT-3 MART
NOT DEFTERI: 18-24 SUBAT
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
GVENL BLGE
Sheyl OBANOGLU
KKTC Cumhurbakanndan ters ke!
Atillla ILINGIR
Gagavuz Trkleri ile ilgili hi bilmedigimiz gerekler
Nevvl SEVINDI
Yunanistandaki iktidar deiimi Trkiyeyle ilikileri nasl etkiler?
Gzde Kili YASIN
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 4
Sleyman ZMEN
KIBRIS SORUNUNUN BASLANGI NOKTASI YUNANISTANDAKI EKONOMIK KRIZ
Prof. Dr. Ata ATUN
Rza Mollov Kimdir (BRAM AHMED)
Metin EDIRNELI
Uzay Hukuku ve Bilinene Yolculuk
Mert NSAL
BIR GMENLIK HIKAYESI
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri