Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar letiim Yazarlar Ariv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karada
Dier lkeler
Balkanlar
Trk Dnyas
Konuk Yazar
letiim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Ariv
Strateji/Eitim
ne kanlar
. . . . . . . . . .
Makedonyada VMRO-DPMNEli Milletvekillerini kna abalar "Devam Ediyor
RUMEL BALKAN DERNEKLER FEDERASYONU BASIN BLDRS
Razgrad Pargal brahim Paa Camii Restore Ediliyor
Trk Yar Orhan Amet skpte Birinci Oldu
Balkan Savalarnn Yldnm
Boykotlar bitti, zm bekleniyor
Krcaalide geleneksel aure etkinlii
Koukavakta geleneksel Seid Baba Panayr yapld
Gemi Olsun Hasan Yeniciler
Makedonyada Anlama in ki Seenek Var: te ki ounluu ya da Erken Seim
Dviz  
  Dolar : 5.6481
  Euro : 4.9954
Hava  
 
 
Video  
NUR PAAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bk. Veki...
zcan Pehlivanol...
RUBASAM YNETCS...
HH LDER LTF ...
RUMELݴYE ELVEDA...
ELVEDA RUMEL-SKY...
ELVEDA RUMEL SK...
S. Krs  

Makalenin Detay

Ana sayfaya Dn

BALKANLARDA MEVLEVLK
.
09.11.2014




Kavaln Aclar (Arnavut air Naim Fraeri`den Mevlevilere at)

Dost ve arkadatan/ Ayrdklar gnden beri/ Erkek, kadn alad/Benim ac feryadlarmdan

              eb-i Aruz 741. Uluslararas Vuslat Yl dnm her yl 7-17 Aralk  tarihinde kutlanmaktadr.  Ayn kutlamalarn Balkanalar da iz brakan bu ekol yaatmak adna yaplmasn arzuluyoruz. Balkanlar Mevlanaya, Mevlana da Balkanlara Vuslat istiyor..Bu yazm kaleme al nedenim bir zamanlar Rumelide Mevlevihanelerin nemi zerinedir.

Ufuk Ssl

GMAN TV EDTR



Balkanlar`da ftuhatlardan evvel, gnllerin fethedilmesinde hi phesiz slam Tasavvuf misyonunun ve Tekkelerin rol nemlidir.Tasavvuf tarik` (yolu) slam inancnn, imana ve amele yansmasnn tezahr olarak bireylerde ve onlarn sosyal yaamlarnda oluan bir farkndalk biimidir/yansmadr.zellikle Balkan corafyasnda devlet-i Aliye ile tebaa arasndaki tm ilikilerde siyasi bir rolede sahiptir (Massignon:1979).


Balkan corafyasnda farkl kimliklere ayn kltr ve inanc alayan bu manevi g, sadece krsal alanlarda deil, bilhassa kent merkezlerinde faaliyet gsteren ehirli bir karaktere sahiptir (nalck:2004).VIII. yzyl dan Bosna`nn fethine kadarki (1463) sre tasavvuf`un klasik geliim adr.Azda olsa Seluklularn etkisini grebiliriz. Anadolu da gl en gl dnemini yaayan bu manevi g, Balkanlarda Yesevi ekolnn yeni yeni grld bir adr. Bu ilerlemede Mool istilasnn etkisi vard.


Mool istilas, tebliin nce Anadolu`ya sonrada Balkanlara sirayetine neden olduunu grrz.Hoca Ahmet Yesevi ve Necmettin Kbra gibi pirler, dervilerine Anadolu`ya gitmelerini tavsiye derler.Mevlana Celaleddin er Rumi (.1273) Belh`den Konya`ya gelir. Kaderin cilvesidir ki bugn Bosna da da, mevlevi dervilerinin kurduu ayn adl bir ehirde manevi deerlerimiz hala hayat bulmaktadr. Bu ehrin ad Konji`dir.


Geldik ti bir zamanlar Sar Saltukla Asyadan/ bir bir diyar- Rum`a daldk Sakarya`dan (Y.K.Beyatl). Bu gzel iirde Balkanlara ilk varn simgesi vardr. Sar Saltuk 1263 de Bosna fethinden 200 yl nce 12 bin epni Trk ile Dobruca`ya yerleir.Bu alan kapdan Diyar- Rum`a girilir. Bosna, Srpistan, Hrvatistan, Karada, Makedonya, Kosova, Arnavutluk tek tek bu manevi gcn emsiyesi altna girerler.


Balkan insan kendilerine sadece vicdan ve ibadet zgrl salamakla kalmayp, ayn zamanda slami daire ierisinde, kendi otantik halk kltrlerini ve kimliklerini korumalarna imkan tanyan Mevlevilik ve dier tasavvuf akmlarn benimsemilerdir (M.zeti:2004).


Mevlevilik XIV. Asrdan XVI. Asra kadar 200 yllk sre iinde, Balkanlar da Kilis, Selanik, skp,Peoy, Belgrad, Belgradk (Konji), Saraybosna, Filibe, Girit, Ni, Siroz, Vodine ve Yeniehir (Uzluk:1992) gibi nemli stratejik ehirlerde Trklere alm gelimi, yerlemi ve merkezilemilerdir.


Balkanlarda Mevlevilik asitane ve zaviye mevlevihaneleri olarak saydmz ehirlerde ina edilmilerdir. Kasaba ve kylerde ise daha ok evlerde ve zaviyelerde toplanarak sema ve ibadet yaplmtr. Asitanelerde ileke denilen daireler olduundan, zaviyelerden daha byk kombine yaplar olarak grlrler. Bunlardan en mehuru Saraybosna da ina edilen sa bey (asitanesi) Tekkesidir.


sa bey mevlevihanesi (1492) Balkanlardaki en byk ve trnn tek rnei olarak gnmze kadar ulamtr (Prilozi:1951).Kurulduunda kk bir kasaba (nfusu 1000) olan Vrhbosna, bu tekke ve sa bey saraynn cazibesiyle giderek bym ve Bosna`nn bakenti Sarajevo (Saraybosna) adn almtr.Vakfiyede Ev.K.K., Sadis 629 nolu defterde bu tekke Mevlevihane olarak kaydedilmitir (Prilovi:1951).Evliya elebi (1659 da) Saraybosnada 47 tekke olduunu yazmtr (V.cilts.431).


Tekkede ahilie benzer bir gelenek olan Kuatma merasimleri yaplrm. Dnemin ileri gelenleri, esnaf ve zanaatkarlar sa bey mevlevihanesinde toplanrlar ve yetenekli zanaatkarlara ve esnaflara trenle ustalk kuan takarlarm.Bu gelenek 1924`e kadar srmtr.Tekke 1697 de Srp Prensi Evgen Savojski tarafndan yklm fakat 1782 de tekrar yaplmtr.


Balkan mevlevilii, Belh`in Zht anlay, Endlsn vahdet-i vcut ekol ve Horosan`n ney ve iirleriyle,  nsan- Kamil vizyonunda kendini tamamlamtr. Gnmz Balkanllk tipolojisinde bu hamurla yorulmu insan/mslman anlayn grebilirsiniz. Mesnevinin iki cildi 1915 de Bonaka olarak Cemalettin avuevi tarafndan tercmeye balanm, Feyzullah Hacbayri tarafndan 1988 ylnda tamamlanmtr.


Srbistanda Belgrat ve Ni te birer mevlevi tekkesi olduunu A.Glpnarlnn Mevlanadan sonraki Mevlevilik kitabndan (s.335) reniyoruz.Bunlar 1961 de dnemin sosyalist idarecileri tarafndan yklmtr.Belgraddaki Mevlevi tekkesinin ackl bir hikayesi vardr.Tekkedeki trbede 1814-18 lerde Mslman olan ve babas tarafndan ehit edilen bir Srp gen kz yatmaktaym.Srplar bu trbeyide ykmlar.


Kosova da ise19. Yy.sonlarna kadar Prizren, Yakova ve pek (Pej) de mevlevi tekkeleri vardr.pekteki tekke 1930 da son mevlevi eyhi smail efendinin Konyaya gyle kapanmtr.Tekkenin idaresi Halveti-Karabai tarikatna devredilmitir.Yakova mevlevileri 1955`e kadar bir evde faaliyetlerine devam etmilerdi (Beograd:1973).


Makedonya da 18. Ve 19. Yy.larnda Manastr (Bitola), tip, Veles (Kprl), Kriva Palanka ve skp de mevlevi tekkeleri vard (oli:1994).skp mevlevihanesinde gnmze kadar zaman zaman sema icra edilmitir (A.Stojanovski:10981).Alman seyyah J.K. Weyand 1822 de Manastrda bir sema ayinine katldn yazmtr. skp Bitpazar mevlevi tekkesi 1955 de yktrlmtr.Evliya elebi bu tekkenin 1660 daki varlndan  bahsetmitir.Tine elebiden o dnemde skpde 20 tekke olduunu reniyoruz.


skp Meayih Meclisi 1939 raporunda Bitpazar tekkesinin trbedar Hseyin dedenin postniliinden bahsetmektedir.Tekkelerin vakfiyesinin ne kadar nemli olduunu gstermesi asndan bu tekkenin malvarlndan ksaca bahsetmek istiyorum. skp blge Mftl K-1 evrak no 234 kaytlarna gre tekkenin vakfiyesine kaytl tanmazlar unlardr; Doanck kynde 3500 dnm arazi, 3 tal deirmen, Ke kad camiinde bir dkkan ve ev, pekde 8 dkkan...Bu vakfiyelerden ayn zamanda Meayih raporunda da bahsedilmektedir (Elezovi, Turski spomerci l 683). Tekkenin son eyhi Hakk efendi 1954 de stanbula gnce tekke yktrlmtr.


17. yy. da Evliya elebi Arnavutluk Elbasan ehrinde bir mevlevi tekeksi olduunu kaydetmitir.Bu tekke l.Dnya savanda metruk haldeyken Srp askerlerince yklmtr.Arnavutluk Cumhuriyeti merkez arivinde no.113 le kayrl bir Vilayet mektubunda bu tekkeden bahsedilmektedir (1868).Dr. Kuytim Nuro Osmanl arivlerinde (Arnavutluktaki) sema eden dervilerin kaytlarna rastlam ve 19.yy. a kadar var olduklarnda yazmtr (Kujtum, Tirani:2000).Daha sonra Arnavutluktaki mevlevihaneler, skp`e intikal etmilerdi.


Gnmzde Balkanlarda Bosna dnda hi bir yerde mevlevilie rastlanmaz. Daha ok (Bosna, Karada) Nakilik, Kadirilik, Halvetilik, Rufailik ve (Kosova ve Arnavutluk) Bektailie rastlanr.Yaklak 85 yllk Sovyet ve Yugoslav, Avusturya-Mavcaristan etkisinden dolay, 20 yy. ve 21 yy.n balarnda tasavvuf ekol giderek yok olmaya yz tutmutur. 1992-95 Bosna Srp savandan sonra bu topraklarda Suudi etkisiyle Vahhabilik giderek yaygnlamaktadr.


Her ne kadar Osmanl Trk tasavvuf etkisi azalm grnsede, entelektel zihinlerde Mevlevilik ve Mevleviliin ak ve sevgisi hala devam etmektedir.sim verecek olursam, hala mevlevi etkisiyle iir veren airler unlardr diyebilirim; Hamza Humo, Abdulaziz islami, Blaze Koneski, Jovan Jovonovi (zeti:2004).


Hegel`in Mevlanadan etkilendiini yine Hegelin eserlerindeki 4050 adet alntdan anlyoruz (M.Mut ve S.Yalszuarlar, Tarih Bilinci dergisi.2012 Eyll-Ekim sy.).Yazmn banda verdiim kavaln acs iirinden alnt drtl, Mehur Arnavut air Fraeri yazmtr (1846-1900).Freari  yazd uzunca iirinde yaklak 50 beytin Mevlevi Ney`in den ilham alarak yazdn beyan etmitir.


Ksa yazmda Mevleviliin ektii ile ye tank oldunuz. te kavaln/Ney`in alamas bundandr dostlar...O gzel insanlarn, beyaz atlarna binip gittikleri iindir, kim bilir?


Ufuk Ssl

GMAN TV EDTR

www.igman.tv



Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

Bu Makale 2630 Kez Okundu

Bu Makale in Toplam 7 Kii Oy Verdi...
   
Foto Galeri
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Makale in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

Bu Yazara Ait Dier Makaleler
100 TANIMLAMADA ORTADOU - IV
100 TANIMLAMADA ORTADOU - III
100 TANIMLAMADA ORTADOU - II
100 TANIMLAMADA ORTADOU - I
Ermenilerin 2015 Ylna Ynelik Stratejileri Ve Trkiye
MOSTARKOLK LE STAD FAZIL`IN SAKARYA TRKS
AB SRECNDE, BOSNA MI TRKYE M?
in ve Kreselleme Arifesinde ABD`nin Avrasya Politikas
TRKYE PROX WAR/SAVAIN TAM MERKEZNDE!
"UKUR"! DA SREBRENTCA`YI YAAMAK
Zoraki oyuna dhil olmak.
IRAK ANADOLU SANCAK
TRK BANKACILIINDA RUMEL ZLER
YUNANSTAN SEMLER VE SONULARI ZERNE
UKUROVA`DA Z BIRAKAN RUMEL DEVLET ADAMLARI
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
KUATILDIIMIZIN FARKINDAMISINIZ?
Sheyl OBANOLU
Bir zamanlar Avrupadan kaanlar bize snyordu
Nevvl SEVND
Diplomaside Almadan Verilmez
Prof. Dr. Ata ATUN
Kosova-Srbistan Mzakereleri: Arazi Deiimi Seenei
Gzde Kl YAIN
11 Eyll 2001 Sonras Deien Dnyada Gvenlik Algs ve Orantsz Tahterevalli Kuram - 8
Sleyman ZMEN
IKBYde Referandum, Barzani, Trkmenler ve Trkiye
Dr. lhan Ylmaz CMERT
NOT DEFTER: 15-22 EKM
Metin EDRNEL
BOSNA SAVAI -7
Eren Atala Eri
ATATRK HAKKINDA SYLEDKLER (3)
Hseyin BASKIN
100 TANIMLAMADA ORTADOU - IV
Ufuk SSL
randa Su Krizi Derinleiyor
Dr. Yeim DEMR
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri