Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar letiim Yazarlar Ariv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karada
Dier lkeler
Balkanlar
Trk Dnyas
Konuk Yazar
letiim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Ariv
Strateji/Eitim
ne kanlar
. . . . . . . . . .
Uluslararas Rodos-stanky Trkl Sempozyumu zmirde gerekletirildi
Adnan Kahil THPden hra Edildi
Ar milliyetilerin hedefindeki Selanik Belediye Bakan Butaris siyaseti brakyor
Mestanl ve Dedeaataki masa tenisi kulpleri anlama imzalayacak
Mostardaki Tarihi Karagz Bey Medresesi Ald
Vefat ve Basal
STANBUL SANCAKTEPEDE HELKOPTER KAZASI; EHTLERMZ VAR
Bulgaristanda halk, erken seim istiyor
DEB Partisi ve EFA ibirliinde Avrupa komisyonuna Aznlk eitiminin sorunlar aktarld
Makedonyal Ynetmen Bilge Emine Emek ve Baar dl
Dviz  
  Dolar : 5.3505
  Euro : 4.7195
Hava  
 
 
Video  
NUR PAAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bk. Veki...
zcan Pehlivanol...
RUBASAM YNETCS...
HH LDER LTF ...
RUMELݴYE ELVEDA...
ELVEDA RUMEL-SKY...
ELVEDA RUMEL SK...
S. Krs  

Haberin Detay

Ana sayfaya Dn

Ahska srgn 71inci yldnmnde
.
27.11.2015

71 yl nce, 14 Kasm 1944te dnemin Rusya lideri Stalin imzasyla karlan bir kararla, Ahska Trkleri srgne gnderildi.

 86 bin Trk Mslman nfus, Ahskadan Ferganaya, Ferganadan Krosnadara nasl srldler

Ahska bugnk Grcistan topraklarnn gney batsna kurulu bir ehir. Trkiye snrna 15 kilometre uzaklkta, Posof rmann iki yakasnda. Ruslar bu blgeye Meshetya diyorlar. Bundan dolay Ahska Trkleri, Meshet Trkleri olarak da adlandrlyor. 

Ahska blgesi, 1578 ylnda Osmanl Devletinin ynetimine geti ve eyalet merkezi haline getirildi. 1828-1829 Osmanl-Rus savann ardndan imzalanan Edirne Antlamasyla Ahska, Rusyaya brakld. Bu savatan sonra blgeden Mslman ve katolik nfusun nemli blm Osmanl topraklarna g etti. 

Birinci Dnya Savann ardndan blge bu kez Sovyetler Birlii snrlar iinde kalan Grcistana baland. Ancak Sovyet dnemi Ahska Trkleri iin zorlu bir dnemin de balangcyd. kinci Dnya Sava srasnda Nazi Almanyas ile Sovyet Rusya arasnda yaanan arpmalar Kafkasya ve Krmdaki yzbinlerce Trk iin ac dolu yllar da beraberinde getirdi.

Silah altna alnan 40 bin Trk bakalarnn sava iin hayatn verdi. Cepheden dnmeyi baaranlarsa ummadklar bir manzara ile karlat. Braktklar evlerde artk aileleri deil bakalar oturuyordu. Nazilerle ibirlii yapmakla sulanan Mslmanlar Orta Asyaya srlmt.

STALNN KARARIYLA 86 BN TRK SRGN EDLD

Grcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinin devlet snrn korumak zere snr ehri Ahskada yaayan 86 bin Trk ve Mslmann Kazakistan, Krgzistan ve zbekistana tahliye edilmesine karar verilmitir. Ahska Trklerinin ac dolu srgn hikayesini balatan, Stalin imzal ite bu karard. 

Karar uyarnca ahska trklerinin 40 bini Kazakistana, 30 bini zbekistana, 16 biniyse Krgzistana g ettirilecekti. Bu karardan buuk ay sonra, 14 Kasm 1944te Ahska blgesinin be ilinden srgne gnderildiler. Sahip olduklar ne varsa geride brakarak srgn trenlerine bindirildiler. Vagonlarda zor koullardaki yolculuk alt hafta srd. 17 bin kii alk, souk ve hastalklara dayanamad ve hayatn kaybetti..

Ahska Trklerinin yaadklar ac bu zorlu yolculukta da sona ermedi. Yolculuk sonunda Ahskallar ok ar hayat artlar bekliyordu. alma kamplarnda kadn, yal, ocuk ayrm yaplmadan en ar ilere srldler. Ahska Trklerinin ehirlerde yaamalar yasakt. Kylerini izin almadan terk etmeleri de kurallara aykryd. Bir nevi skynetim altnda yaamaya baladlar. Kurallar ihlal etmeleri halinde aileleriyle birlikte 25 yl Sibiryaya srgne gnderilme tehdidi altndaydlar. stelik yeni yerleim blgesindeki corafi zelliklere adapte sreci de zor oldu. Salgn ve bulac hastalklardan, alk ve ilaszlktan 30 bin Ahskal daha hayatn kaybetti

KNC KEZ YERLERNDEN EDLDLER

1944 ylndaki srgnn ardndan, Ahska Trklerinin bir blm, Krgzistan, Tacikistan ve zbekistan snrlarnn kesitii noktada yer alan Fergana vadisine yerleti. Ana vatanlarna geri dnlerine izin verilmeyen Ahska Trkleri, bu blgede kendilerine yeni bir hayat kurdu. Topra ekip biti, ev, mlk sahibi oldu. Ancak bu dzen 45 yl srebildi. 1989 ylnn Haziran aynda patlak veren olaylar, Ahska trklerini bir kez daha evinden, toprandan etti. Yaanan olaylarn k nedeni, bugn halen tartlyor. Bilinen, Ahska Trklerinin zbeklere zulmettikleri iddiasyla balatlan karalama kampanyasnn blge halklar arasnda gerilime yol at.

23 Mays 1989da pazar yerinde bir zbek ve Ahska Trk arasnda kan tartma ksa srede alevlendi. Ahskal ve zbek genlerin kar karya geldii olaylarda, ilk lm 3 Haziran gn yaand. Onu takip eden birka gnde 300 kii hayatn kaybetti. Ahska Trklerinin krmz boyayla iaretlenen evleri yamaland, binden fazla ev yaklp ykld. 

Canlarn kurtaran Ahskallar g artlarda sahip olduklar ne varsa geride brakmak ve evlerini ikinci kez terk etmek zorunda kald. Ahska Trkleri askeri uaklar ile Rusyann Kursk, Belgorod, Tula, Smolensk vilayetlerine tand. Ferganadan 20 bin Ahska Trknn ayrlmasyla boalan ev ve i yerlerine ise zbek halk yerleti. 

1989 olaylarn takip eden bir yl boyunca zbekstanda yaayan yaklak 100 bin Trk, Azerbaycan, Kazakistan, Krgzistan ve Rusyaya g etmek zorunda kald. Moskova kaynakl medyaya gre, Ahska Trklerini, Rus askerleri kurtarmt. Ancak yine iddialara gre, zbeklerle Ahskallarn kar karya getirilmesinde etkili olan bizzat Sovyet stihbarat rgt KGBydi. 

BR KEZ DAHA SRLDLER

1991 ylnda Rusyada yaayan Sovyetler Birlii vatandalarna vatandalk hakk verilmesine ilikin bir yasa kartld. Ancak buna ramen, Rusyann Krasnodar blgesinde yaayan Ahskallar bu haktan mahrum brakld. Zira ounun nfus kayd bile yoktu. Resmen Rus vatanda olmadklar iin, yerel makamlar Ahska Trklerinin toprak kira szlemelerini iptal etti. Yasa d gmen olduklarn ileri srerek eitim almalarn engelledi. 

Ahskallar bugn halen salk yardmlarnden yararlanamyor, emniyet glerinin dzenli pasaport kontrolleri srasnda kt muameleye maruz kalyor ve evlilikleri tannmyor. 2002 ylnda yzlerce

Ahskal seslerini duyurmak umuduyla alk grevine bile gitti. Ancak yaadklar ac son bulmad. Dnemin Avrupa Konseyi nsan Haklar Komiseri Alvaro Hil Robles, 20 Nisan 2005 tarihinde Strasbourgda Avrupa Birlii Bakanlar Kurulu Komitesi nnde okuduu raporla; Krasnodar blgesinde yaayan Ahska Trklerinin durumunu gzler nne serdi: 

"Feci durumdalar. Ellerinde kimlik olmad iin hepsi illegal statde bulunuyorlar. Yerel grevlilerin keyfi davranlarna, hakaretlerine maruz kalyor ve en temel haklardan yoksun braklyorlar. Yabanc dman olan Krasnodar blge makamlar, srekli yalan sylyorlar ve olumlu admlar atmay reddediyorlar."

Krasnodardaki yerel yetkililer, Ahska Trklerinin tarihi anavatanlar Grcistana gitmeleri gerektiini savunuyordu. Moskova ynetimi ise "mevcut durumu ok iyi bildii halde duyarsz kalmakla suland. Bugn blgede yaayan 12 bin Ahska Trk yasad mlteci konumunda. Bu nfusun yeni bir srgne daha gnderilmek istenmesiyse endieleri arttryor.

SRGNN GEREK NEDEN

1944 srgnnn ardndaki karar Ahska Trklerinin Nazilerle ibirlii yapt iddiasyd. Fakat 2. Dnya Savann devam ettii srete erkeklerin ou zaten cephedeydi. Geride kalanlarsa kadn, ocuk ve yallard. Sovyetler Birlii daldnda srgnn arkasndaki asl gerek de ortaya kt. Krm ve Ahska Trklerinin srgn Sovyet arivlerinde "Karadeniz evresinin Trklerden temizlenmesi" ifadeleriyle yer alyordu. 
Zira Ahskallar, Sovyetler Birliinde yaayan halklar arasnda kimliinde "Trk" ifadesi bulunan tek topluluktu. Hatta iddialara gre bu srgn on yl ncesinden planlanmaya balanmt. Stalinin lmnden sonra Sovyetlerden tm bu iddialar kuvvetlendiren bir karar geldi. 1956 ylnda kafkasya Mslmanlarna itibarlar iade edildi. Blge halklarnn pek ou bu kararn ardndan yurtlarna dnd.

Ancak Ahskallar tpk Krm Trkleri gibi geri dnmesine izin verilen halklara dahil edilmedi. Yurdundan edilen bir halk, komnist dnem boyunca Sovyet corafyasnn farkl noktalarnda yaam mcadelesini srdrd. Gittikleri her corafyada farkl zorluklarla karlatlar. Ahska Trklerinin kendi vatan topraklarna ne zaman kavuacaysa muamma.

AHISKA TRKLER BUGN DOKUZ AYRI LKEDE

Bugn Grcistan snrlar iindeki ahska blgesinin nfusu, 18 bin 500 civarnda. Ancak bunlarn sadece ok kk bir blm Ahska Trk. Vatanlarndan edilen Ahska Trklerinin ou halen mlteci konumunda. Avrupa komisyonunun hazrlad raporlara gre mlteci konumunda olan Ahskallarn saysnn 425 bini bulduu tahmin ediliyor. 

Baz kaynaklara greyse bu rakam 630 bine kadar kyor. Ahskallar bugn dokuz ayr lkede, drt bin 200 ayr yerleim birimine dalm ekilde yayor. Bugn nfuslarnn en youn olduu lkelerin banda Kazakistan geliyor. Bunun yan sra Trkiyede, Azerbaycanda, Rusyada, zbekistanda, Krgzistanda ve Ukraynada yz binlerce Ahska Trknn yaad tahmin ediliyor.

Ahska Trklerinin ana vatan olan Grcistan topraklarnda bugn yaayan Ahskallarn says ise sadece bin. te yandan Amerika Birleik Devletleri Ahska Trklerine gmen stats tanyor. lk etapta be bin Ahskal, ABDye g ederken, bugn 15 bin civarnda Ahska Trk Amerikada yayor.

VATANA DN

Sovyetlerin knden sonra Ahska Trkleri iin yeni bir dnem balad. Ancak Ahskallarn Grcistanda kalan topraklarna dnme istei Tiflis ynetimi tarafndan scak karlanmad. Zira Ahskann da iinde yer ald Cavahetide artk Ermeni nfus yayordu. Grcistan 1999 ylnda Avrupa Konseyine ye olurken Ahska Trklerinin geri dn iin birtakm taahtlerde bulundu. 

Geri dnn 12 yl iinde yani 2011 ylnda tamamlanmas konusunda mutabakata varld. Grcistan parlamentosu 2007 ylnda, Avrupa Konseyinin de zorlamasyla ger dn yasasn kabul etti. Yasadan faydalanmak isteyen Ahska Trkleri, geri dnmek iin Grcistan makamlarna bavurmaya balad. 

Blgeden 86 bin kii karlsa da bavurularn 10 bini gememesi dikkati ekti. stelik Grcistan hkmeti binlerce kiinin bavurusunu da evraktaki eksiklikler nedeniyle reddetti. Dokuz bin beyz kiiye yani bavuruda bulunanlarn yzde 90na bu hak verilmedi.

GER DNE ETNK SORUN ENGEL

Grcistan uzun sredir Abhazya ve Gney Osetyada ayrlk hareketlerle bouuyor. 2008 yazndaki savan ardndan Gney Osetya ve Abhazyann bamszlklarnn Rusya tarafndan tannmas toprak btnl konusunda Tiflis ynetimini skntya sokuyor. 

Ancak Grcistandaki etnik sorunlar Abhazya ve Gney Osetyayla snrl deil. Ahskann bugn iinde yer alad Cavaheti blgesinde nfusun ounluunu Ermeniler oluturuyor. Blgeyi Erivana balamak isteyen Javak ve Virk gibi yerel unsurlara gre Cavaheti tpk Karaba ve Trkiyenin bir blm gibi Byk Ermenistann bir paras. Bu blgede Ermenistan para birimi dram kullanlyor. 

stelik genlerin ou niversiteye gitmek iin Grcistan deil, Ermenistan tercih ediyor. Bu hassas dengede "Cavaheti ikinci bir Karaba m olacak?" sorusu bugn bile gndemdeki yerini koruyor.

Blge ayn zamanda Hazar petrollerini Akdenize tayan Bak-Tiflis-Ceyhan boru hattnn da gzergahnda olmas nedeniyle stratejik bir neme sahip. Gerek Grcistan, gerekse Trkiye ve Azerbaycan blgede hattn geleceini tehlikeye sokacak yeni bir etnik gerilimden endie duyuyor. Blge 2008de tamamen boaltlan Ahlkelekteki Rus askeri ssne de ev sahiplii yapyordu. Cavahetideki Ermeni gruplar bu ssn kapanmasna uzun sre direnmiti

KIRGIZSTANDAK AHISKALILAR

Krgzistanda, halen 50 bine yakn Ahskal Trk yayor. 71 yl nce anavatanlar Ahskadan zorla g ettirilen Ahskallar, Krgzistanda yaamn her alannda yer alsalar da vatan zlemleri sryor. Bundan 71 yl nce doup bydkleri Ahskadan srgn edilen Ahska Trklerinin bir blm Krgzistana yerletirildi. 

G srasnda byk skntlar eken Ahskallar, Krgzistana ulatklarnda scak karlandlar. Krgzlarn evlerinde konuk edilip sofralarnda arlanan Ahskallar Krgzistanda yer edinip yaamaya balad.

Tarm ve hayvanclk alanndaki becerilerini Krgzistana da tayan Ahskallar, bata bakent Bikek olmak zere, uy blgesi, Talas, Calalabad ve O kentlerinde yerletirildi. Bugn saylar 50 bini bulan Ahskallar, bir Krgzistan vatanda olarak yaamn her alannda yer alabiliyor. 71 yl nce zorla koparldklar yurtlarna dn yollarnn alyor olmas zellikle yal kuaklar heyecanlandrsa da genler bu konuda pek istekli gzkmyor. 

Her yl 14 Kasm haftasnda Ahska Srgn Anma Toplants yaparak toplumsal birliklerini de koruyan Ahskallar dramlarn her frsatta dnyaya duyuruyor. Son olarak ekilen belgesel filmde, Ahskallarn zorla g ettirilmeleri ve gnmzdeki yaamlar anlatlyor. 

Proje koordinatrln Krgzistan-Trkiye Manas niversitesi Rektr Prof. Dr. Sebahattin Balcnn, uygulayc yapmcln KTM letiim Fakltesi ve ynetmenliini Radyo Televizyon ve Sinema Blm retim yesi Do. Dr. Cenk Demirkrann yapt Ahskal Trkler adl belgesel filmin ilk gsterimi pazar gn yapld. 

Ahskallarn 71 yl nce ve bugn yaadklarn tanklklarla anlatan filmin galas ncesinde, Ahskal Trkler belgeseli kapsamnda iletiim fakltesi akademik uzman Fahri Tarhann ektii fotoraflar ile kamera arkas fotoraflardan oluan bir de sergi ald. 

STALN SRGNLER

1864 ylnda yaanan byk erkes srgn, Kafkas halklarnn yaad son zorunlu g acs deildi. kinci Dnya Savann son gnlerinde Kuzey Kafkasya ve Krmdaki halklar iin, Nazilerle ibirlii yaptklar sulamasyla srgn karar karld. 

Srgn kararlarnn altnda bizzat dnemin Sovyet lideri Stalinin imzas vard. Krm Trkleri, 18 Mays 1944 gecesi toplu halde vagonlara bindirilerek Orta Asyaya gnderildi. Srgne zorlananlarn byk bir blm kadn ve ocuklard. Krm Trkleri srgn yolunda nfuslarnn yarsna yaknn kaybetti.

Krm Trklerinden nce srgn acsn yaayanlar ise Karaay Trkleri oldu. 2 Kasm 1943 gn binlerce Karaay Trk evlerini terk etmek zorunda kald. 

Balkar Trkleri ise ayn acy 8 Mart 1944te yaad. Srgn acsn yaayan Trklere son olarak Ahskallar eklendi. 

Kuzey Kafkasya halkalarndan een ve ngular da o dnemde srgn acsn yaad. 23 ubat 1944 arifesinde een-ngu Otonom Cumhuriyetinin tm vatandalar tm kasaba ve kylerin meydanlarnda Kzl Ordu Gnn kutluyordu. 

Gvenlik gleri tm meydanlarn etrafn sard ve askeri komutanlar da her bir meydanda vatandalara tm een ve ngu halknn Orta Asya ve Sibiryaya srgne gnderilmesine ilikin Yksek Sovyet Kararnamesini okudu. 

Srgne gnderilen halklar, srldkleri blgelerde de ar yaam koullar bekliyordu. alma kamplarnda kadn, yal, ocuk ayrm yaplmadan en ar ilere srldler. ehirlerde yaamalar yasakt. Kylerini izin almadan terk etmeleri de kurallara aykryd. Stalinin lmnn ardndan een ve ngularn yurtlarna dnmelerine izin verildi. Krm Trkleri ise vatana dn iin Sovyetler Birliinin dalmasn beklemek zorunda kald. 

Kuzey Haber Ajans

Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

 
Bu Haber in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Haber in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

   
   
Foto Galeri
Bu Kategoriye Ait Dier Haberler
AHISKA TRKLERNN 14 KASIM 1944te Yurtlarndan SRGNN UNUTMUYORUZ...
Stalinin emriyle heryeri tahtalarla kapatlm tren vagonlarnn iinde ara sra iinden derin bir ah ekerek alayan annelerin sesleri ve acknca alayan k...
 
Dou Trkistanllardan Urumi olaylarnn 9. ylnda protesto
svein bakenti Stockholmde toplanan Uygur Trkleri, Urumi olaylarnn 9. yl dnm nedeniyle ini protesto etti....
 
TRKSOYun 25. kurulu yl dnm Bakde kutland
Uluslararas Trk Kltr Tekilat TRKSOYun 25. kurulu yl dnm, Azerbaycann bakenti Bakde dzenlenen konserle kutland....
 
Tuzhurmatuda patlama: 23 soydamz vefat etti
Kerkkn gneyinde yer alan Tuzhurmatuda bir kamyonun pazar yerinde infilak ettirilmesi sonucu en az 23 kii hayatn kaybett, 80 kii yaraland...
 
Rusya Krm Tatar-Trklerine basklarna hz kesmeden devam ediyor!..
Rusya igal ettii Krmda basklarn iddetli ekilde devam ettiriyor....
 
Yurtd Trkler ve Akraba Topluluklar Bakanlnn yeni bakan belli oldu
Trkiyede Babakanlk ve Babakan Yardmclna ait atama kararlar Resmi Gazetede yaymland. Buna gre, Babakan Yardmclna bal Yurtd Trkler ve A...
 
Gagauz Trklerine Bir Bak
Gagauz Trkleri Moldovada Bizi Bekliyor!...
 
FUEN Trk Aznlklar/Topluluklar alma Grubu 3. Toplants Berlinde yapld
Avrupa Halklar Federal Birlii(FUEN) Trk Aznlklar/Topluluklar alma Grubu(TAG) 3. Toplants, 14-17 Kasm 2016 tarihlerinde Federal Almanyann bakenti...
 
Ahska Trkleri Beyaz Saray nnde topland
ABDde yaayan Ahska Trkleri, ana yurtlarndan srgn edililerinin 72. yl dnm nedeniyle Beyaz Saray nnde anma treni gerekletirdi....
 
TRKSOYdan Ankarada 25. Yl Gala Konseri
Azerbaycan, Kazakistan, Krgzistan, zbekistan ve Trkmenistannn bamszlnn 25. Yl, tm Trk dnyasndan yetenekli sanatlarn sahne ald 25. Yl ...
 
Macaristanda Ermeni iddialarn ieren tasar reddedildi
Macar Yeiller Partisinin (LMP) 1915 olaylarna ilikin Ermeni iddialarna ynelik tasars, Macar Meclisi D likiler Komitesinde Fidesz ve Jobbikin oylar...
 
Trkiyenin desteine ihtiyacmz var
Irakl Trkmenler, Trkiyenin Musulu IDden kurtarmasn bekliyor. Irak Blgesel Ynetimi Milletvekili Maruf, Telafer ve Musulda Frat Kalkanna benzer ...
 
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
GZ OLANI, BEYN OLACAI GRR - 5
Sheyl OBANOLU
Paraya tapan sistemin sonu
Nevvl SEVND
ABDden Kbrsta yeni giriimler
Prof. Dr. Ata ATUN
21.nci Yzyl Banda Balkanlar - 4
Gzde Kl YAIN
KIBRIS TRKLERNN KKEN VE SOSYO-KLTREL ZELLKLER-4
Sleyman ZMEN
IKBYde Referandum, Barzani, Trkmenler ve Trkiye
Dr. lhan Ylmaz CMERT
NOT DEFTER: 3-9 ARALIK
Metin EDRNEL
BATI KAYNAKLARINDA STANBULUN FETH
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri