Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar Iletisim Yazarlar Arsiv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karadag
Diger lkeler
Balkanlar
Trk Dnyasi
Konuk Yazar
Iletisim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Arsiv
Strateji/Egitim
ne kanlar
Dviz  
  Dolar : 5.6665
  Euro : 5.2352
Hava  
 
 
Video  
NURI PASAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bsk. Veki...
zcan Pehlivanogl...
RUBASAM YNETICIS...
HH LIDERI LTFI ...
RUMELIYE ELVEDA...
ELVEDA RUMELI-SKY...
ELVEDA RUMELI SK...
S. Krs  

Haberin Detay

Ana sayfaya Dn

Ahiska srgn 71inci yildnmnde
.
27.11.2015

71 yil nce, 14 Kasim 1944te dnemin Rusya lideri Stalin imzasiyla ikarilan bir kararla, Ahiska Trkleri srgne gnderildi.

 86 bin Trk Mslman nfus, Ahiskadan Ferganaya, Ferganadan Krosnadara nasil srldler

Ahiska bugnk Grcistan topraklarinin gney batisina kurulu bir sehir. Trkiye sinirina 15 kilometre uzaklikta, Posof irmaginin iki yakasinda. Ruslar bu blgeye Meshetya diyorlar. Bundan dolayi Ahiska Trkleri, Meshet Trkleri olarak da adlandiriliyor. 

Ahiska blgesi, 1578 yilinda Osmanli Devletinin ynetimine geti ve eyalet merkezi haline getirildi. 1828-1829 Osmanli-Rus savasinin ardindan imzalanan Edirne Antlasmasiyla Ahiska, Rusyaya birakildi. Bu savastan sonra blgeden Mslman ve katolik nfusun nemli blm Osmanli topraklarina g etti. 

Birinci Dnya Savasinin ardindan blge bu kez Sovyetler Birligi sinirlari iinde kalan Grcistana baglandi. Ancak Sovyet dnemi Ahiska Trkleri iin zorlu bir dnemin de baslangiciydi. Ikinci Dnya Savasi sirasinda Nazi Almanyasi ile Sovyet Rusya arasinda yasanan arpismalar Kafkasya ve Kirimdaki yzbinlerce Trk iin aci dolu yillari da beraberinde getirdi.

Silah altina alinan 40 bin Trk baskalarinin savasi iin hayatini verdi. Cepheden dnmeyi basaranlarsa ummadiklari bir manzara ile karsilasti. Biraktiklari evlerde artik aileleri degil baskalari oturuyordu. Nazilerle isbirligi yapmakla sulanan Mslmanlar Orta Asyaya srlmst.

STALININ KARARIYLA 86 BIN TRK SRGN EDILDI

Grcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinin devlet sinirini korumak zere sinir sehri Ahiskada yasayan 86 bin Trk ve Mslmanin Kazakistan, Kirgizistan ve zbekistana tahliye edilmesine karar verilmistir. Ahiska Trklerinin aci dolu srgn hikayesini baslatan, Stalin imzali iste bu karardi. 

Karar uyarinca ahiska trklerinin 40 bini Kazakistana, 30 bini zbekistana, 16 biniyse Kirgizistana g ettirilecekti. Bu karardan buuk ay sonra, 14 Kasim 1944te Ahiska blgesinin bes ilinden srgne gnderildiler. Sahip olduklari ne varsa geride birakarak srgn trenlerine bindirildiler. Vagonlarda zor kosullardaki yolculuk alti hafta srd. 17 bin kisi alik, soguk ve hastaliklara dayanamadi ve hayatini kaybetti..

Ahiska Trklerinin yasadiklari aci bu zorlu yolculukta da sona ermedi. Yolculuk sonunda Ahiskalilari ok agir hayat sartlari bekliyordu. alisma kamplarinda kadin, yasli, ocuk ayrimi yapilmadan en agir islere srldler. Ahiska Trklerinin sehirlerde yasamalari yasakti. Kylerini izin almadan terk etmeleri de kurallara aykiriydi. Bir nevi sikiynetim altinda yasamaya basladilar. Kurallari ihlal etmeleri halinde aileleriyle birlikte 25 yil Sibiryaya srgne gnderilme tehdidi altindaydilar. stelik yeni yerlesim blgesindeki cografi zelliklere adapte sreci de zor oldu. Salgin ve bulasici hastaliklardan, alik ve ilasizliktan 30 bin Ahiskali daha hayatini kaybetti

IKINCI KEZ YERLERINDEN EDILDILER

1944 yilindaki srgnn ardindan, Ahiska Trklerinin bir blm, Kirgizistan, Tacikistan ve zbekistan sinirlarinin kesistigi noktada yer alan Fergana vadisine yerlesti. Ana vatanlarina geri dnslerine izin verilmeyen Ahiska Trkleri, bu blgede kendilerine yeni bir hayat kurdu. Topragi ekip biti, ev, mlk sahibi oldu. Ancak bu dzen 45 yil srebildi. 1989 yilinin Haziran ayinda patlak veren olaylar, Ahiska trklerini bir kez daha evinden, topragindan etti. Yasanan olaylarin ikis nedeni, bugn halen tartisiliyor. Bilinen, Ahiska Trklerinin zbeklere zulmettikleri iddiasiyla baslatilan karalama kampanyasinin blge halklari arasinda gerilime yol atigi.

23 Mayis 1989da pazar yerinde bir zbek ve Ahiska Trk arasinda ikan tartisma kisa srede alevlendi. Ahiskali ve zbek genlerin karsi karsiya geldigi olaylarda, ilk lm 3 Haziran gn yasandi. Onu takip eden birka gnde 300 kisi hayatini kaybetti. Ahiska Trklerinin kirmizi boyayla isaretlenen evleri yagmalandi, binden fazla ev yakilip yikildi. 

Canlarini kurtaran Ahiskalilar g sartlarda sahip olduklari ne varsa geride birakmak ve evlerini ikinci kez terk etmek zorunda kaldi. Ahiska Trkleri askeri uaklar ile Rusyanin Kursk, Belgorod, Tula, Smolensk vilayetlerine tasindi. Ferganadan 20 bin Ahiska Trknn ayrilmasiyla bosalan ev ve is yerlerine ise zbek halki yerlesti. 

1989 olaylarini takip eden bir yil boyunca zbekistanda yasayan yaklasik 100 bin Trk, Azerbaycan, Kazakistan, Kirgizistan ve Rusyaya g etmek zorunda kaldi. Moskova kaynakli medyaya gre, Ahiska Trklerini, Rus askerleri kurtarmisti. Ancak yine iddialara gre, zbeklerle Ahiskalilarin karsi karsiya getirilmesinde etkili olan bizzat Sovyet Istihbarat rgt KGBydi. 

BIR KEZ DAHA SRLDLER

1991 yilinda Rusyada yasayan Sovyetler Birligi vatandaslarina vatandaslik hakki verilmesine iliskin bir yasa ikartildi. Ancak buna ragmen, Rusyanin Krasnodar blgesinde yasayan Ahiskalilar bu haktan mahrum birakildi. Zira ogunun nfus kaydi bile yoktu. Resmen Rus vatandasi olmadiklari iin, yerel makamlar Ahiska Trklerinin toprak kira szlesmelerini iptal etti. Yasa disi gmen olduklarini ileri srerek egitim almalarini engelledi. 

Ahiskalilar bugn halen saglik yardimlarinden yararlanamiyor, emniyet glerinin dzenli pasaport kontrolleri sirasinda kt muameleye maruz kaliyor ve evlilikleri taninmiyor. 2002 yilinda yzlerce

Ahiskali seslerini duyurmak umuduyla alik grevine bile gitti. Ancak yasadiklari aci son bulmadi. Dnemin Avrupa Konseyi Insan Haklari Komiseri Alvaro Hil Robles, 20 Nisan 2005 tarihinde Strasbourgda Avrupa Birligi Bakanlar Kurulu Komitesi nnde okudugu raporla; Krasnodar blgesinde yasayan Ahiska Trklerinin durumunu gzler nne serdi: 

"Feci durumdalar. Ellerinde kimlik olmadigi iin hepsi illegal statde bulunuyorlar. Yerel grevlilerin keyfi davranislarina, hakaretlerine maruz kaliyor ve en temel haklardan yoksun birakiliyorlar. Yabanci dsmani olan Krasnodar blge makamlari, srekli yalan sylyorlar ve olumlu adimlar atmayi reddediyorlar."

Krasnodardaki yerel yetkililer, Ahiska Trklerinin tarihi anavatanlari Grcistana gitmeleri gerektigini savunuyordu. Moskova ynetimi ise "mevcut durumu ok iyi bildigi halde duyarsiz kalmakla sulandi. Bugn blgede yasayan 12 bin Ahiska Trk yasadisi mlteci konumunda. Bu nfusun yeni bir srgne daha gnderilmek istenmesiyse endiseleri arttiriyor.

SRGNN GEREK NEDENI

1944 srgnnn ardindaki karar Ahiska Trklerinin Nazilerle isbirligi yaptigi iddiasiydi. Fakat 2. Dnya Savasinin devam ettigi srete erkeklerin ogu zaten cephedeydi. Geride kalanlarsa kadin, ocuk ve yaslilardi. Sovyetler Birligi dagildiginda srgnn arkasindaki asil gerek de ortaya ikti. Kirim ve Ahiska Trklerinin srgn Sovyet arsivlerinde "Karadeniz evresinin Trklerden temizlenmesi" ifadeleriyle yer aliyordu. 
Zira Ahiskalilar, Sovyetler Birliginde yasayan halklar arasinda kimliginde "Trk" ifadesi bulunan tek topluluktu. Hatta iddialara gre bu srgn on yil ncesinden planlanmaya baslanmisti. Stalinin lmnden sonra Sovyetlerden tm bu iddialari kuvvetlendiren bir karar geldi. 1956 yilinda kafkasya Mslmanlarina itibarlari iade edildi. Blge halklarinin pek ogu bu kararin ardindan yurtlarina dnd.

Ancak Ahiskalilar tipki Kirim Trkleri gibi geri dnmesine izin verilen halklara dahil edilmedi. Yurdundan edilen bir halk, komnist dnem boyunca Sovyet cografyasinin farkli noktalarinda yasam mcadelesini srdrd. Gittikleri her cografyada farkli zorluklarla karsilastilar. Ahiska Trklerinin kendi vatan topraklarina ne zaman kavusacagiysa muamma.

AHISKA TRKLERI BUGN DOKUZ AYRI LKEDE

Bugn Grcistan sinirlari iindeki ahiska blgesinin nfusu, 18 bin 500 civarinda. Ancak bunlarin sadece ok kk bir blm Ahiska Trk. Vatanlarindan edilen Ahiska Trklerinin ogu halen mlteci konumunda. Avrupa komisyonunun hazirladigi raporlara gre mlteci konumunda olan Ahiskalilarin sayisinin 425 bini buldugu tahmin ediliyor. 

Bazi kaynaklara greyse bu rakam 630 bine kadar ikiyor. Ahiskalilar bugn dokuz ayri lkede, drt bin 200 ayri yerlesim birimine dagilmis sekilde yasiyor. Bugn nfuslarinin en yogun oldugu lkelerin basinda Kazakistan geliyor. Bunun yani sira Trkiyede, Azerbaycanda, Rusyada, zbekistanda, Kirgizistanda ve Ukraynada yz binlerce Ahiska Trknn yasadigi tahmin ediliyor.

Ahiska Trklerinin ana vatani olan Grcistan topraklarinda bugn yasayan Ahiskalilarin sayisi ise sadece bin. te yandan Amerika Birlesik Devletleri Ahiska Trklerine gmen stats taniyor. Ilk etapta bes bin Ahiskali, ABDye g ederken, bugn 15 bin civarinda Ahiska Trk Amerikada yasiyor.

VATANA DNS

Sovyetlerin ksnden sonra Ahiska Trkleri iin yeni bir dnem basladi. Ancak Ahiskalilarin Grcistanda kalan topraklarina dnme istegi Tiflis ynetimi tarafindan sicak karsilanmadi. Zira Ahiskanin da iinde yer aldigi Cavahetide artik Ermeni nfus yasiyordu. Grcistan 1999 yilinda Avrupa Konseyine ye olurken Ahiska Trklerinin geri dns iin birtakim taahtlerde bulundu. 

Geri dnsn 12 yil iinde yani 2011 yilinda tamamlanmasi konusunda mutabakata varildi. Grcistan parlamentosu 2007 yilinda, Avrupa Konseyinin de zorlamasiyla geri dns yasasini kabul etti. Yasadan faydalanmak isteyen Ahiska Trkleri, geri dnmek iin Grcistan makamlarina basvurmaya basladi. 

Blgeden 86 bin kisi ikarilsa da basvurularin 10 bini gememesi dikkati ekti. stelik Grcistan hkmeti binlerce kisinin basvurusunu da evraktaki eksiklikler nedeniyle reddetti. Dokuz bin besyz kisiye yani basvuruda bulunanlarin yzde 90ina bu hak verilmedi.

GERI DNSE ETNIK SORUN ENGELI

Grcistan uzun sredir Abhazya ve Gney Osetyada ayriliki hareketlerle bogusuyor. 2008 yazindaki savasin ardindan Gney Osetya ve Abhazyanin bagimsizliklarinin Rusya tarafindan taninmasi toprak btnlg konusunda Tiflis ynetimini sikintiya sokuyor. 

Ancak Grcistandaki etnik sorunlar Abhazya ve Gney Osetyayla sinirli degil. Ahiskanin bugn iinde yer aladigi Cavaheti blgesinde nfusun ogunlugunu Ermeniler olusturuyor. Blgeyi Erivana baglamak isteyen Javak ve Virk gibi yerel unsurlara gre Cavaheti tipki Karabag ve Trkiyenin bir blm gibi Byk Ermenistanin bir parasi. Bu blgede Ermenistan para birimi dram kullaniliyor. 

stelik genlerin ogu niversiteye gitmek iin Grcistani degil, Ermenistani tercih ediyor. Bu hassas dengede "Cavaheti ikinci bir Karabag mi olacak?" sorusu bugn bile gndemdeki yerini koruyor.

Blge ayni zamanda Hazar petrollerini Akdenize tasiyan Bak-Tiflis-Ceyhan boru hattinin da gzergahinda olmasi nedeniyle stratejik bir neme sahip. Gerek Grcistan, gerekse Trkiye ve Azerbaycan blgede hattin gelecegini tehlikeye sokacak yeni bir etnik gerilimden endise duyuyor. Blge 2008de tamamen bosaltilan Ahilkelekteki Rus askeri ssne de ev sahipligi yapiyordu. Cavahetideki Ermeni gruplar bu ssn kapanmasina uzun sre direnmisti

KIRGIZISTANDAKI AHISKALILAR

Kirgizistanda, halen 50 bine yakin Ahiskali Trk yasiyor. 71 yil nce anavatanlari Ahiskadan zorla g ettirilen Ahiskalilar, Kirgizistanda yasamin her alaninda yer alsalar da vatan zlemleri sryor. Bundan 71 yil nce dogup bydkleri Ahiskadan srgn edilen Ahiska Trklerinin bir blm Kirgizistana yerlestirildi. 

G sirasinda byk sikintilar eken Ahiskalilar, Kirgizistana ulastiklarinda sicak karsilandilar. Kirgizlarin evlerinde konuk edilip sofralarinda agirlanan Ahiskalilar Kirgizistanda yer edinip yasamaya basladi.

Tarim ve hayvancilik alanindaki becerilerini Kirgizistana da tasiyan Ahiskalilar, basta baskent Biskek olmak zere, uy blgesi, Talas, Calalabad ve Os kentlerinde yerlestirildi. Bugn sayilari 50 bini bulan Ahiskalilar, bir Kirgizistan vatandasi olarak yasamin her alaninda yer alabiliyor. 71 yil nce zorla koparildiklari yurtlarina dns yollarinin ailiyor olmasi zellikle yasli kusaklari heyecanlandirsa da genler bu konuda pek istekli gzkmyor. 

Her yil 14 Kasim haftasinda Ahiska Srgn Anma Toplantisi yaparak toplumsal birliklerini de koruyan Ahiskalilar dramlarini her firsatta dnyaya duyuruyor. Son olarak ekilen belgesel filmde, Ahiskalilarin zorla g ettirilmeleri ve gnmzdeki yasamlari anlatiliyor. 

Proje koordinatrlgn Kirgizistan-Trkiye Manas niversitesi Rektr Prof. Dr. Sebahattin Balcinin, uygulayici yapimciligini KTM Iletisim Fakltesi ve ynetmenligini Radyo Televizyon ve Sinema Blm gretim yesi Do. Dr. Cenk Demirkiranin yaptigi Ahiskali Trkler adli belgesel filmin ilk gsterimi pazar gn yapildi. 

Ahiskalilarin 71 yil nce ve bugn yasadiklarini tanikliklarla anlatan filmin galasi ncesinde, Ahiskali Trkler belgeseli kapsaminda iletisim fakltesi akademik uzmani Fahri Tarhanin ektigi fotograflar ile kamera arkasi fotograflardan olusan bir de sergi aildi. 

STALIN SRGNLERI

1864 yilinda yasanan byk erkes srgn, Kafkas halklarinin yasadigi son zorunlu g acisi degildi. Ikinci Dnya Savasinin son gnlerinde Kuzey Kafkasya ve Kirimdaki halklar iin, Nazilerle isbirligi yaptiklari sulamasiyla srgn karari ikarildi. 

Srgn kararlarinin altinda bizzat dnemin Sovyet lideri Stalinin imzasi vardi. Kirim Trkleri, 18 Mayis 1944 gecesi toplu halde vagonlara bindirilerek Orta Asyaya gnderildi. Srgne zorlananlarin byk bir blm kadin ve ocuklardi. Kirim Trkleri srgn yolunda nfuslarinin yarisina yakinini kaybetti.

Kirim Trklerinden nce srgn acisini yasayanlar ise Karaay Trkleri oldu. 2 Kasim 1943 gn binlerce Karaay Trk evlerini terk etmek zorunda kaldi. 

Balkar Trkleri ise ayni aciyi 8 Mart 1944te yasadi. Srgn acisini yasayan Trklere son olarak Ahiskalilar eklendi. 

Kuzey Kafkasya halkalarindan een ve Inguslar da o dnemde srgn acisini yasadi. 23 Subat 1944 arifesinde een-Ingus Otonom Cumhuriyetinin tm vatandaslari tm kasaba ve kylerin meydanlarinda Kizil Ordu Gnn kutluyordu. 

Gvenlik gleri tm meydanlarin etrafini sardi ve askeri komutanlar da her bir meydanda vatandaslara tm een ve Ingus halkinin Orta Asya ve Sibiryaya srgne gnderilmesine iliskin Yksek Sovyet Kararnamesini okudu. 

Srgne gnderilen halklari, srldkleri blgelerde de agir yasam kosullari bekliyordu. alisma kamplarinda kadin, yasli, ocuk ayrimi yapilmadan en agir islere srldler. Sehirlerde yasamalari yasakti. Kylerini izin almadan terk etmeleri de kurallara aykiriydi. Stalinin lmnn ardindan een ve Inguslarin yurtlarina dnmelerine izin verildi. Kirim Trkleri ise vatana dns iin Sovyetler Birliginin dagilmasini beklemek zorunda kaldi. 

Kuzey Haber Ajansi

Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

 
Bu Haber in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Haber in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

   
   
Foto Galeri
Bu Kategoriye Ait Dier Haberler
Erbilde silahli saldiri! Bir Trk diplomat sehit oldu
Disisleri Bakanligindan yapilan aiklamada "Bir konsolosluk grevlimiz sehit oldu, faillerin bulunmasi iin girisimlerimiz sryor." cmlelerine yer verildi. S...
 
Uygur aydini ve bilim insanlarindan haber alinamiyor
Avrupa Parlamentosu ve Uluslararasi Af rgt gibi kuruluslar, Uygur toplumunun pek ok aydin ve bilim insanindan haber alinamadigina dikkati ekiyor....
 
Tkmen Sehitler Gn
16 OCAK IRAK TRKMEN SEHITLER GNܒnde Sehit kardeslerimizi rahmetle aniyoruz. Ruhlari sad, mekanlari cennet olsun. Sheyl OBANOGLU (RUBASAM Bsk.V.) Mesut BA...
 
AHISKA TRKLERININ 14 KASIM 1944te Yurtlarindan SRGNN UNUTMUYORUZ...
Stalinin emriyle heryeri tahtalarla kapatilmis tren vagonlarinin iinde ara sira iinden derin bir ah ekerek aglayan annelerin sesleri ve acikinca aglayan k...
 
Dogu Trkistanlilardan Urumi olaylarinin 9. yilinda protesto
Isvein baskenti Stockholmde toplanan Uygur Trkleri, Urumi olaylarinin 9. yil dnm nedeniyle ini protesto etti....
 
TRKSOYun 25. kurulus yil dnm Bakde kutlandi
Uluslararasi Trk Kltr Teskilati TRKSOYun 25. kurulus yil dnm, Azerbaycanin baskenti Bakde dzenlenen konserle kutlandi....
 
Tuzhurmatuda patlama: 23 soydasimiz vefat etti
Kerkkn gneyinde yer alan Tuzhurmatuda bir kamyonun pazar yerinde infilak ettirilmesi sonucu en az 23 kisi hayatini kaybett, 80 kisi yaralandi...
 
Rusya Kirim Tatar-Trklerine baskilarina hiz kesmeden devam ediyor!..
Rusya isgal ettigi Kirimda baskilarini siddetli sekilde devam ettiriyor....
 
Yurtdisi Trkler ve Akraba Topluluklar Baskanliginin yeni baskani belli oldu
Trkiyede Basbakanlik ve Basbakan Yardimciligina ait atama kararlari Resmi Gazetede yayimlandi. Buna gre, Basbakan Yardimciligina bagli Yurtdisi Trkler ve A...
 
Gagauz Trklerine Bir Bakis
Gagauz Trkleri Moldovada Bizi Bekliyor!...
 
FUEN Trk Azinliklari/Topluluklari alisma Grubu 3. Toplantisi Berlinde yapildi
Avrupa Halklari Federal Birligi(FUEN) Trk Azinliklari/Topluluklari alisma Grubu(TAG) 3. Toplantisi, 14-17 Kasim 2016 tarihlerinde Federal Almanyanin baskenti...
 
Ahiska Trkleri Beyaz Saray nnde toplandi
ABDde yasayan Ahiska Trkleri, ana yurtlarindan srgn edilislerinin 72. yil dnm nedeniyle Beyaz Saray nnde anma treni gereklestirdi....
 
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
ZMRN DALARINDA YENDEN EKLER AACAK
Sheyl OBANOGLU
Kbrsta zm olur mu?
Atillla ILINGIR
Gagavuz Trkleri ile ilgili hi bilmedigimiz gerekler
Nevvl SEVINDI
Kbrs: Liderler Bulumas Mzakere Balatabilir mi?
Gzde Kili YASIN
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 4
Sleyman ZMEN
KIBRIS SORUNUNUN BASLANGI NOKTASI YUNANISTANDAKI EKONOMIK KRIZ
Prof. Dr. Ata ATUN
Rza Mollov Kimdir (BRAM AHMED)
Metin EDIRNELI
Uzay Hukuku ve Bilinene Yolculuk
Mert NSAL
BIR GMENLIK HIKAYESI
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri