Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar Iletisim Yazarlar Arsiv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karadag
Diger lkeler
Balkanlar
Trk Dnyasi
Konuk Yazar
Iletisim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Arsiv
Strateji/Egitim
ne kanlar
Dviz  
  Dolar : 5.5398
  Euro : 5.1998
Hava  
 
 
Video  
NURI PASAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bsk. Veki...
zcan Pehlivanogl...
RUBASAM YNETICIS...
HH LIDERI LTFI ...
RUMELIYE ELVEDA...
ELVEDA RUMELI-SKY...
ELVEDA RUMELI SK...
S. Krs  

Haberin Detay

Ana sayfaya Dn

Ve Ortodoks Dnyasinda Ipler Koptu - Deniz Berktay
.
18.10.2018

Ortodoks dnyasinin iki nemli merkezi olan Fener ile Moskova Patrikhaneleri arasindaki gerilim, aik bir atismaya dnst.

Fener Patrikhanesi, Rusya aisindan ekonomik ve stratejik neminin yani sira, dini ve milli aidan da ok byk nem tasiyan Ukraynanin, Moskova Patrikhanesinin degil, kendi ruhani alanina (Fener Rum Patrikhanesinin ruhani alanina) girdigini ilan ederek, Ukraynada Moskova Patrikhanesinden bagimsiz bir Ukrayna Ortodoks Kilisesinin kurulmasi fikrini onayladi. 9-11 Ekim tarihlerinde Istanbulda gereklestirilen Fener Patrikhanesi Kutsal Sinodunun toplantisinda alinan bu kararla, Fener ve Moskova Patrikhaneleri, tarihlerindeki en gergin dneme girmis oldu. Sz konusu kararlar erevesinde, Ukraynada yakin bir gelecekte Moskova Patrikhanesinden ayrilmis olan ve ayrilmak isteyen rahipler, byk bir toplanti dzenleyip kiliseye bir baskan (patrik) seecekler. Bunun hemen ardindan, Fener Rum Patrikhanesi, Ukrayna Ortodoks Kilisesini otosefal (bagimsiz) ilan edecek ve sre tamamlanmis olacak.

Peki, bu karar Rusyanin ve Rus Ortodoks Kilisesinin neden sert tepkisine neden oldu? Ukraynanin simdiki ynetimi bu meseleye neden byk nem veriyor? Olaylar, nereye dogru gidebilir? Bu sorulara kisaca yanit vermeye alisalim:

Fener Patrikhanesinin st kurulunun (Kutsal Sinod) 11 Ekimde aldigi karar, birka nemli noktadan olusuyor. Birincisi, Sinod, Ukraynada otosefal (bagimsiz) bir Ortodoks kilisesinin kurulmasini, prensip olarak kabul etti. Geriye, yukarida bahsettigimiz sekilde, Kievde byk bir dini toplantida Ukrayna Patriginin seilmesi gibi teknik unsurlar kaliyor. Ikincisi, bu erevede Fener Rum Patrikhanesinin 1686 yilinda Ukraynanin Moskova Kilisesinin denetimine birakilmasini onayladigi karari, dnk toplantida, o zamanin sartlarinda alinan bir karar diye nitelendirilerek, iptal edildi. Yani, Ukraynayi Moskovanin ruhani alanina birakan (Kievdeki dini grevliyi (metropolit) seme yetkisini Moskova Patrikhanesine birakan) 1686 tarihli karar, iptal edilerek, Ukraynanin Fener Patrikhanesinin ruhani alanina girdigi ifade edildi. nc ve digerleri kadar nemli bir nokta da, Fener Patrikhanesi, Ukraynada Moskova Patrikhanesinden bagimsiz bir kilise kurulmasini savunan (yani, onlarin deyimiyle, ayrilikilarin basini eken) ve 1997 yilinda Moskova Patrikhanesi tarafindan aforoz edilmis olan Filaret gibi dini liderlerin zerindeki aforoz kararini kaldirdigini aikladi.

Meselenin gemisini kisaca aktaracak olursak: Ruslar ve Ukraynalilar, Dogu Slavlari grubuna giren iki millet. Her iki milletin de atasi olarak kabul edilen ve Ortaagda varolmus Kiev Prensligi zamaninda, Dogu Slavlari, Bizanstan Hristiyanligi aldi (988 yilinda). Ruslar, bu devletin bir Rus devleti oldugunu iddia eder ve kendilerinin asli millet; Ukraynalilarinsa sonradan Polonya etkisiyle ortaya ikmis bir halk oldugunu savunur. Yine Ruslar, Kievi tarihteki ilk Rus baskenti olarak grr. Bu nedenle, Ukrayna, Ruslar tarafindan, Rus milli kimliginin ortaya iktigi yer olarak grlr. Ortodoks dnyasinin en byk manastiri olan ve Ruslar iin bir hac mekani olan Peersk Manastirinin Kievde bulunmasi gibi nedenlerden tr de Kiev, Rus Ortodokslari iin dini aidan ok byk nem tasir. Gnmzde Rusyanin Ukrayna konusundaki hassasiyetini anlamak iin, bu tarihi ve dini etkenleri de mutlaka gznnde bulundurmak gerekir.

1200l yillarda Kiev Prensligi, Mogollarin saldirisi sonucunda yikilinca, bugnk Ukrayna topraklari farkli yabanci devletlerin ynetimine geti. Kiev bu dnemde nemini yitirdigi iin, Kiev Metropoliti, nce Vladimir sehrine, sonra da Moskovaya tasindi ve kilise, Rusyada merkezi ve gl bir devletin kurulmasina katkida bulundu. 1600lerin sonlarinda Rusya, bugnk Ukrayna topraklarini ele geirirken, 1686 yilinda, Fener Rum Patrikhanesi, Rus arliginin yogun girisimleri sonucunda, Moskova Patrikhanesine, Kieve metropolit (Ortodokslarda st dzey dini ynetici) atama hakkini verir. Bylelikle Ukrayna, dini aidan da Rusyaya baglanmis olur. Iste 11 Ekim tarihli oturumunda Fener Rum Patrikhanesi Kutsal Sinodunun iptal ettigi karar, 1686 tarihli bu karardir.

1991 yilinda Sovyetler Birligi dagilip Ukrayna bagimsiz olduktan sonra, bazi milliyeti rahipler, Moskova Patrikhanesinin Ukrayna Metropolitliginden ayrilip kendi kilise teskilatlarini kurduklarini ilan ederler. (Bunlarin en nemlisi, Kiev Patrikhanesi ile Ukrayna Otosefal Ortodoks Kilisesi adli olusumlardir). Bunlarin liderleri, Moskova Patrikhanesi tarafindan 1990li yillarda aforoz edilir. Fener Rum Patrikhanesinin 11 Ekim tarihli oturumunda aforoz kararini iptal ettigi kisiler, bunlardir.

Ukraynada milliyeti rahipler iki ayri kilise teskilati kurmustur kurmasina ama Ortodoks dnyasinda bagimsiz kilise kurdugunu ilan etmek, dini aidan mesru ilan edilmeye yeterli degildir; mesru sayilmak iin bagli bulundugu Patrikhanenin veya Ortodoks dnyasindaki 15 kilisenin ogunlugunun bu yapilari tanimasi gerekir.

Kiev Patrikhanesi ve Ukrayna Otosefal Ortodoks Kilisesi adli olusumlari birlestirip tek bir kilise kurulmasi ve bunun Fener Rum Patrikhanesi tarafindan taninmasi, Ukraynanin 27 yillik bagimsizlik tarihinde milliyeti egilimli siyasetilerin en temel nceliklerinden biri olmustu. Mili kilise konusunda en yogun girisimler, 2004 yilinda Bati yanlilarinin gereklestirdigi turuncu devrim sonrasinda iktidara gelen Viktor Yusenkonun cumhurbaskanligi zamaninda yapilmisti. Ukraynanin Rusyayla her alanda iliskisini koparmak isteyen Bati yanlisi Yusenkonun cumhurbaskanligi zamaninda, onun girisimiyle, bu iki milliyeti kilise olusumunun (Kiev Patrikhanesi ile Ukrayna Otosefal Ortodoks Kilisesi) birlestirilmesi ve Fener tarafindan taninmasi konusunda abalar yrtlms, Yusenko bu amala Istanbulu ziyaret ettiginde, Fener Patrigi Bartholomeosla grsmeler gereklestirmisti. Fakat Yusenko, bu iki milliyeti kilise olusumu arasinda uzlasma saglayamadigi gibi Fener Patrikhanesinden de o dnemde bekledigi destegi grememis ve hem Rus Ortodoks Kilisesinin hem de o dnemde Ukraynada epey gl ve rgtl olan Rus yanlisi siyasi evrelerin sert tepkisini ekmisti. Fener Patrikhanesi, Ukraynadaki milliyeti rahiplerle gayri resmi grsmelerini srdrmekle birlikte, hem Rusyanin tepkisinden ekindiginden hem de o sartlarda Ukraynada Moskovadan bagimsiz bir kilisenin kurulmasi iin toplumsal tabanin henz yeterince gl olmadigini grdgnden, bu konuda somut adim atmamisti. Bunun disinda Yusenko, cumhurbaskanligi zamaninda, simdiki Ukrayna Cumhurbaskani Petro Porosenkonun gcne sahip degildi.

Buna karsilik, 2014 yilinda Ukraynada Bati yanlisi ihtilalin meydana gelmesi, ardindan Rusyanin Ukraynaya ait Kirim Yarimadasini ele geirip ilhak etmesi ve Ukraynanin dogusundaki Donetsk ve Lugansk il merkezlerinin Rusya yanlisi ayrilikilarin denetimine gemesi, btn dengeleri degistirdi. Zira, Rusya artik Ukrayna aisindan saldirgan lke durumundaydi ve Rusya yanlisi izgiyi savunmak, artik hi kolay degildi. Ikincisi, Ukraynada Rus yanlisi egilimlerin en gl oldugu Kirim Yarimadasi ile Donetsk ve Luganskin Ukraynanin denetiminden ikmasi, o blgelerdeki Rusya yanlisi kesimlerin de Ukraynadan kopmalari anlamina geliyordu. Baska bir deyisle, o blgelerdeki Rus yanlisi nfusun Ukrayna denetiminin disindaki topraklarda kalmasi, Ukrayna denetimindeki blgelerde Rusya karsiti olan kesimlerin oraninin ve etkisinin artmasini sagladi. Bu da, Ukraynada Moskova Patrikhanesinden ayri bir kilisenin kurulmasi bakimindan ortamin daha uygun hale geldigini gsteriyordu.

Yaklasan Cumhurbaskanligi Seimleri

Ukrayna ynetiminin zellikle bu yil bu konuya yogunlasmasinin nemli bir nedeni de, Ukraynali pek ok uzmanin ifade ettigi zere, yaklasmakta olan cumhurbaskanligi seimleri. Ukraynada cumhurbaskanligi seimleri, nmzdeki yilin 31 Mart tarihinde dzenlenecek. Seim kampanyasi da, fiilen, bu yazin basindan beridir baslamis durumda. Ukraynada esitli siyasi gzlemciler, Ukrayna Cumhurbaskani Petro Porosenkonun son yillarda kamuoyu desteginin epey azaldigina dikkat ekerek, onun bu durumu telafi etmek iin son bir yildir milliyeti sylemlere agirlik verdigini ifade ediyor. Bu sartlarda, Ukraynaya milli kilisesini kazandiran kisi olmak Porosenkoya, yaklasmakta olan seimlerde byk avantaj saglayacak.

Fener neden tutumunu sertlestirdi? 

Feneri bu konuda Moskovayla iliskileri koparma pahasina da olsa harekete geiren bir etken ise, daha nceki yazilarimizda da degindigimiz zere, 2016 yilinda Fener Patrikhanesi tarafindan dzenlenen Ortodoks Konslne Moskova Patrikhanesinin katilmamasi oldu. Fener Patrigi Bartholomeosun hayatini en nemli projesi olarak grdg ve bin yil aradan sonra toplanacagi sylemiyle gereklesen Ortodoks Konsln dnyada en byk Ortodoks cemaate sahip olan Moskova Patrikhanesinin boykot etmesi, Moskovanin Ortodoks dnyasinda Fenere meydan okudugu seklinde yorumlandi. Bu nedenle Fener, bu sefer Moskovayla iliskilerin kopmasini gze alarak kendi hamlesini yapti.

Fener Patrigi aforoz edilir

Fener Patrikhanesinin 11 Ekim tarihli kararlarina Moskova Patrikhanesinden gelen ilk tepkiler, ok sert oldu. Moskova Patrikhanesinden yapilan aiklamalarda, Fenerin Ukraynayi Moskova Patrikhanesine biraktigi 1686 tarihli kararini iptal etmesi, Ingilterenin Hindistana bagimsizlik vermesi kararini iptal etmesine benzetildi ve bunun Ortodoks yasalarini ihlal eden, geersiz bir karar oldugu ifade edildi. Moskova Patrikhanesini en az bunun kadar ileden ikartan bir husus ise, Moskova Patrikhanesinin 1997 yilinda aforoz etmis oldugu Fialret gibi st dzey Ukraynali din adamlarinin aforoz kararinin Fener Patrikhanesi tarafindan iptal edilmesi oldu. Moskova Patrikhanesinden yapilan aiklamada, bir kisi hakkinda bir kilisenin verdigi aforoz kararinin ancak o kilise tarafindan kaldirilabilecegi ifade edilerek, Fener Patrikhanesinin byle bir yetkisinin olmadigi kaydedildi. Moskova Patrikhanesine bagli olan Kiev Metropolitliginden yapilan aiklamalarda ise daha da sert bir slup kullanilarak, Fener Patriginin bu icraatinin, onun aforoz edilmesine neden olabilecegi dile getirildi.

Peki, bundan sonra gelismeler nasil bir yn izler?

En nemli sorulardan biri, Ukraynada Moskova Patrikhanesine bagli kiliselerin ve cemaatlerin ne olacagi. 2014 yilindaki Bati yanlisi ihtilalden sonra, Moskova Patrikhanesine bagli cemaatler ve bunlarin kullandigi kilise binalari, milliyeti kiliselerin tarafina geti (kimileri bu geisin cemaatin istegiyle oldugunu, kimileriyse, cemaatten olmayan kisilerin cemaattenmis gibi oy kullandirilmasi gibi yntemlerle gereklestigini sylyor). Ukraynali milliyeti rahiplerin Fener Patrikhanesine yaptiklari basvuru metninin altinda, Moskova Patrikhanesi bnyesinde faaliyet gstermekte olan onlarca Ukraynali din adaminin da imzasi vardi. Bu durumda, Ukraynada mili kilisenin kurulmasina iliskin Kievde toplantinin yapilmasi ve bu kilisenin Fener tarafindan taninmasinin ardindan, ilk etapta Moskova Patrikhanesine bagli cemaatin ve rahiplerin bir blmnn yeni kurulacak milli kiliseye geecegi, ilerleyen zamanda da, bu egilimin hizlanarak Rus Kilisesinin Ukraynada giderek marjinallesecegi degerlendirmeleri yapiliyor.

Moskova Patrikhanesi, Fenerin Ukrayna konusunda tek basina karar alma yetkisinde olmadigini, bu konuda ancak btn Ortodoks kiliselerinin katildigi bir toplantida karar alinabilecegini ne sryordu. Fenerin son icraatiyla birlikte, iliskiler artik koptu. Zira, Fenerin Rusyadan ayrildigini iddia ettigi blge, Rusya aisindan ve Rus Ortodoks Kilisesi aisindan ok byk nem tasiyan, Ukrayna. Rus Ortodoks Kilisesinin Fenerle iliskileri kopardiktan sonra, ne gibi karsi adimlar atacagini, nmzdeki haftalarda daha net grecegiz.

Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

 
Bu Haber in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Haber in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

   
   
Foto Galeri
Bu Kategoriye Ait Dier Haberler
19 Temmuz 1974 Gecesi - Magusa Aiklari(Adige Ilhan zsaray)
19 Temmuz 1974 Gecesi - Magusa Aiklari 8 Trk muhribi dnya savas tarihine geecek bir savas planinin ilk adimini atiyordu. Magusa aiklarinda turluyorlar, ...
 
KOD ADI: BOZKURT (TC Hakan Ayaz)
Kibris cumhuriyetini Yunanistana baglamak amaciyla Rumlarin 1958 yilinda baslattiklari Trklere karsi baski, yildirma ve yok etme politikalarina karsi o zamank...
 
Kibris Rum Kesimi NATOnun gizli yesi mi? - Ceyhun BOZKURT
Trkiye, Fatihten sonra ikinci sondaj gemisi Yavuzu Dogu Akdenize ugurladi. Yavuz burada sondaj alismalarini srdrecek. Arkasina basta yesi yapildigi AB o...
 
Ortadogu ve ABD-Iran Satran Oyunu - Yesim Demir
Iran ile ABD arasinda 40 yildan beri devam eden gvensizlik, iki devlet arasindaki iliskileri de sekillendirmistir. Bu gvensizlik, ABD Baskani Donald Trump dn...
 
Tsiprasdan Pontus Hamlesi - Bojidar IPOF
Yunanistan Resmi Gazetesinde, "Pontuslu Rumlarin Tarihsel Arsivi Hazirlama Komitesi" adli ortak bir komitenin kurulmasiyla ilgili olarak 31 Mayis 1919 tarihinde...
 
Trumpin Golan Tepeleri Kararinin Olasi Sonulari - Sabir Askeroglu
Trumpin son hamlesi artik uluslararasi iliskilerde g politikasinin ne iktigi, glnn hakli olabilecegi ve uluslararasi baglayiciligi olan kararlara rag...
 
ABDnin Israile Jesti: Golan Tepeleri - Yesim Demir
ABD Baskani Donald Trump, Kudsten sonra Golan Tepelerindeki "Israil egemenligini" taniyan kararnameyi imzaladi ve ardindan Israil, Gazze kent merkezini vurma...
 
Komplo Teorisi Degil Gerek - Sabahattin Ismail
Kuzey Kibris Trk Cumhuriyeti Cumhurbaskani Akinci, bir an nce sorunu "zme" ve Rum lider Anastasiadis ile birlikte 1 milyon dolarlik NOBEL BARIS DL alarak...
 
Ruhban Okulunu Amayan Kim? Bojidar IPOF
Okulun ailmasi tm vatandaslar iin baglayici olan kurallar erevesinde mmkndr. Aksi esitlik ilkesine aykiridir. Lozan, azinliklarin diger vatandaslarla ...
 
Yaptirimlarin Iran-in Iliskilerine Yansimasi Dr.Yesim DEMIR
Gemisten gelen kkl devlet gelenegine ve uygarliga sahip Iran ile in arasindaki iliskiler ok eskilere hatta M.֒ye kadar gitmektedir. Iliskiler her ne kadar...
 
Egede Yunan hava sahasi 12 mile ikartildi!. Kaynak Yeniag
Yunanistanda "Makedonya sorunu" yznden hkmet krizine yol aan Panos Kammenos, Savunma Bakanligindan istifa ettigi gn dahi Trkiyeye karsi kstah eylem v...
 
Trkn agir yk - ILBER ORTAYLInin yazisi
Birtakim adamlar hem milliyetiligin virs oldugundan bahsediyorlar hem de Rumeliden gelenlere bman ve akilsizca imalarda bulunuyorlar. Basinin bazi stunlar...
 
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
GVENL BLGE
Sheyl OBANOGLU
KKTC Cumhurbakanndan ters ke!
Atillla ILINGIR
Gagavuz Trkleri ile ilgili hi bilmedigimiz gerekler
Nevvl SEVINDI
Yunanistandaki iktidar deiimi Trkiyeyle ilikileri nasl etkiler?
Gzde Kili YASIN
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 4
Sleyman ZMEN
KIBRIS SORUNUNUN BASLANGI NOKTASI YUNANISTANDAKI EKONOMIK KRIZ
Prof. Dr. Ata ATUN
Rza Mollov Kimdir (BRAM AHMED)
Metin EDIRNELI
Uzay Hukuku ve Bilinene Yolculuk
Mert NSAL
BIR GMENLIK HIKAYESI
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri