Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar letiim Yazarlar Ariv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karada
Dier lkeler
Balkanlar
Trk Dnyas
Konuk Yazar
letiim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Ariv
Strateji/Eitim
ne kanlar
. . . . . . . . . .
Uluslararas Rodos-stanky Trkl Sempozyumu zmirde gerekletirildi
Adnan Kahil THPden hra Edildi
Mestanl ve Dedeaataki masa tenisi kulpleri anlama imzalayacak
Ar milliyetilerin hedefindeki Selanik Belediye Bakan Butaris siyaseti brakyor
Mostardaki Tarihi Karagz Bey Medresesi Ald
Vefat ve Basal
Bulgaristanda halk, erken seim istiyor
YTB Arnavutlukta Osmanl Uygarl Sempozyumu Dzenledi
DEB Partisi ve EFA ibirliinde Avrupa komisyonuna Aznlk eitiminin sorunlar aktarld
Makedonyal Ynetmen Bilge Emine Emek ve Baar dl
Dviz  
  Dolar : 5.3633
  Euro : 4.7165
Hava  
 
 
Video  
NUR PAAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bk. Veki...
zcan Pehlivanol...
RUBASAM YNETCS...
HH LDER LTF ...
RUMELݴYE ELVEDA...
ELVEDA RUMEL-SKY...
ELVEDA RUMEL SK...
S. Krs  

Haberin Detay

Ana sayfaya Dn

Ve Ortodoks Dnyasnda pler Koptu - Deniz Berktay
.
18.10.2018

Ortodoks dnyasnn iki nemli merkezi olan Fener ile Moskova Patrikhaneleri arasndaki gerilim, ak bir atmaya dnt.

Fener Patrikhanesi, Rusya asndan ekonomik ve stratejik neminin yan sra, dini ve milli adan da ok byk nem tayan Ukraynann, Moskova Patrikhanesinin deil, kendi ruhani alanna (Fener Rum Patrikhanesinin ruhani alanna) girdiini ilan ederek, Ukraynada Moskova Patrikhanesinden bamsz bir Ukrayna Ortodoks Kilisesinin kurulmas fikrini onaylad. 9-11 Ekim tarihlerinde stanbulda gerekletirilen Fener Patrikhanesi Kutsal Sinodunun toplantsnda alnan bu kararla, Fener ve Moskova Patrikhaneleri, tarihlerindeki en gergin dneme girmi oldu. Sz konusu kararlar erevesinde, Ukraynada yakn bir gelecekte Moskova Patrikhanesinden ayrlm olan ve ayrlmak isteyen rahipler, byk bir toplant dzenleyip kiliseye bir bakan (patrik) seecekler. Bunun hemen ardndan, Fener Rum Patrikhanesi, Ukrayna Ortodoks Kilisesini otosefal (bamsz) ilan edecek ve sre tamamlanm olacak.

Peki, bu karar Rusyann ve Rus Ortodoks Kilisesinin neden sert tepkisine neden oldu? Ukraynann imdiki ynetimi bu meseleye neden byk nem veriyor? Olaylar, nereye doru gidebilir? Bu sorulara ksaca yant vermeye alalm:

Fener Patrikhanesinin st kurulunun (Kutsal Sinod) 11 Ekimde ald karar, birka nemli noktadan oluuyor. Birincisi, Sinod, Ukraynada otosefal (bamsz) bir Ortodoks kilisesinin kurulmasn, prensip olarak kabul etti. Geriye, yukarda bahsettiimiz ekilde, Kievde byk bir dini toplantda Ukrayna Patriinin seilmesi gibi teknik unsurlar kalyor. kincisi, bu erevede Fener Rum Patrikhanesinin 1686 ylnda Ukraynann Moskova Kilisesinin denetimine braklmasn onaylad karar, dnk toplantda, o zamann artlarnda alnan bir karar diye nitelendirilerek, iptal edildi. Yani, Ukraynay Moskovann ruhani alanna brakan (Kievdeki dini grevliyi (metropolit) seme yetkisini Moskova Patrikhanesine brakan) 1686 tarihli karar, iptal edilerek, Ukraynann Fener Patrikhanesinin ruhani alanna girdii ifade edildi. nc ve dierleri kadar nemli bir nokta da, Fener Patrikhanesi, Ukraynada Moskova Patrikhanesinden bamsz bir kilise kurulmasn savunan (yani, onlarn deyimiyle, ayrlklarn ban eken) ve 1997 ylnda Moskova Patrikhanesi tarafndan aforoz edilmi olan Filaret gibi dini liderlerin zerindeki aforoz kararn kaldrdn aklad.

Meselenin gemiini ksaca aktaracak olursak: Ruslar ve Ukraynallar, Dou Slavlar grubuna giren iki millet. Her iki milletin de atas olarak kabul edilen ve Ortaada varolmu Kiev Prenslii zamannda, Dou Slavlar, Bizanstan Hristiyanl ald (988 ylnda). Ruslar, bu devletin bir Rus devleti olduunu iddia eder ve kendilerinin asli millet; Ukraynallarnsa sonradan Polonya etkisiyle ortaya km bir halk olduunu savunur. Yine Ruslar, Kievi tarihteki ilk Rus bakenti olarak grr. Bu nedenle, Ukrayna, Ruslar tarafndan, Rus milli kimliinin ortaya kt yer olarak grlr. Ortodoks dnyasnn en byk manastr olan ve Ruslar iin bir hac mekan olan Peersk Manastrnn Kievde bulunmas gibi nedenlerden tr de Kiev, Rus Ortodokslar iin dini adan ok byk nem tar. Gnmzde Rusyann Ukrayna konusundaki hassasiyetini anlamak iin, bu tarihi ve dini etkenleri de mutlaka gznnde bulundurmak gerekir.

1200l yllarda Kiev Prenslii, Moollarn saldrs sonucunda yklnca, bugnk Ukrayna topraklar farkl yabanc devletlerin ynetimine geti. Kiev bu dnemde nemini yitirdii iin, Kiev Metropoliti, nce Vladimir ehrine, sonra da Moskovaya tand ve kilise, Rusyada merkezi ve gl bir devletin kurulmasna katkda bulundu. 1600lerin sonlarnda Rusya, bugnk Ukrayna topraklarn ele geirirken, 1686 ylnda, Fener Rum Patrikhanesi, Rus arlnn youn giriimleri sonucunda, Moskova Patrikhanesine, Kieve metropolit (Ortodokslarda st dzey dini ynetici) atama hakkn verir. Bylelikle Ukrayna, dini adan da Rusyaya balanm olur. te 11 Ekim tarihli oturumunda Fener Rum Patrikhanesi Kutsal Sinodunun iptal ettii karar, 1686 tarihli bu karardr.

1991 ylnda Sovyetler Birlii dalp Ukrayna bamsz olduktan sonra, baz milliyeti rahipler, Moskova Patrikhanesinin Ukrayna Metropolitliinden ayrlp kendi kilise tekilatlarn kurduklarn ilan ederler. (Bunlarn en nemlisi, Kiev Patrikhanesi ile Ukrayna Otosefal Ortodoks Kilisesi adl oluumlardr). Bunlarn liderleri, Moskova Patrikhanesi tarafndan 1990l yllarda aforoz edilir. Fener Rum Patrikhanesinin 11 Ekim tarihli oturumunda aforoz kararn iptal ettii kiiler, bunlardr.

Ukraynada milliyeti rahipler iki ayr kilise tekilat kurmutur kurmasna ama Ortodoks dnyasnda bamsz kilise kurduunu ilan etmek, dini adan meru ilan edilmeye yeterli deildir; meru saylmak iin bal bulunduu Patrikhanenin veya Ortodoks dnyasndaki 15 kilisenin ounluunun bu yaplar tanmas gerekir.

Kiev Patrikhanesi ve Ukrayna Otosefal Ortodoks Kilisesi adl oluumlar birletirip tek bir kilise kurulmas ve bunun Fener Rum Patrikhanesi tarafndan tannmas, Ukraynann 27 yllk bamszlk tarihinde milliyeti eilimli siyasetilerin en temel nceliklerinden biri olmutu. Mili kilise konusunda en youn giriimler, 2004 ylnda Bat yanllarnn gerekletirdii turuncu devrim sonrasnda iktidara gelen Viktor Yuenkonun cumhurbakanl zamannda yaplmt. Ukraynann Rusyayla her alanda ilikisini koparmak isteyen Bat yanls Yuenkonun cumhurbakanl zamannda, onun giriimiyle, bu iki milliyeti kilise oluumunun (Kiev Patrikhanesi ile Ukrayna Otosefal Ortodoks Kilisesi) birletirilmesi ve Fener tarafndan tannmas konusunda abalar yrtlm, Yuenko bu amala stanbulu ziyaret ettiinde, Fener Patrii Bartholomeosla grmeler gerekletirmiti. Fakat Yuenko, bu iki milliyeti kilise oluumu arasnda uzlama salayamad gibi Fener Patrikhanesinden de o dnemde bekledii destei grememi ve hem Rus Ortodoks Kilisesinin hem de o dnemde Ukraynada epey gl ve rgtl olan Rus yanls siyasi evrelerin sert tepkisini ekmiti. Fener Patrikhanesi, Ukraynadaki milliyeti rahiplerle gayr resmi grmelerini srdrmekle birlikte, hem Rusyann tepkisinden ekindiinden hem de o artlarda Ukraynada Moskovadan bamsz bir kilisenin kurulmas iin toplumsal tabann henz yeterince gl olmadn grdnden, bu konuda somut adm atmamt. Bunun dnda Yuenko, cumhurbakanl zamannda, imdiki Ukrayna Cumhurbakan Petro Poroenkonun gcne sahip deildi.

Buna karlk, 2014 ylnda Ukraynada Bat yanls ihtilalin meydana gelmesi, ardndan Rusyann Ukraynaya ait Krm Yarmadasn ele geirip ilhak etmesi ve Ukraynann dousundaki Donetsk ve Lugansk il merkezlerinin Rusya yanls ayrlklarn denetimine gemesi, btn dengeleri deitirdi. Zira, Rusya artk Ukrayna asndan saldrgan lke durumundayd ve Rusya yanls izgiyi savunmak, artk hi kolay deildi. kincisi, Ukraynada Rus yanls eilimlerin en gl olduu Krm Yarmadas ile Donetsk ve Luganskn Ukraynann denetiminden kmas, o blgelerdeki Rusya yanls kesimlerin de Ukraynadan kopmalar anlamna geliyordu. Baka bir deyile, o blgelerdeki Rus yanls nfusun Ukrayna denetiminin dndaki topraklarda kalmas, Ukrayna denetimindeki blgelerde Rusya kart olan kesimlerin orannn ve etkisinin artmasn salad. Bu da, Ukraynada Moskova Patrikhanesinden ayr bir kilisenin kurulmas bakmndan ortamn daha uygun hale geldiini gsteriyordu.

Yaklaan Cumhurbakanl Seimleri

Ukrayna ynetiminin zellikle bu yl bu konuya younlamasnn nemli bir nedeni de, Ukraynal pek ok uzmann ifade ettii zere, yaklamakta olan cumhurbakanl seimleri. Ukraynada cumhurbakanl seimleri, nmzdeki yln 31 Mart tarihinde dzenlenecek. Seim kampanyas da, fiilen, bu yazn bandan beridir balam durumda. Ukraynada eitli siyasi gzlemciler, Ukrayna Cumhurbakan Petro Poroenkonun son yllarda kamuoyu desteinin epey azaldna dikkat ekerek, onun bu durumu telafi etmek iin son bir yldr milliyeti sylemlere arlk verdiini ifade ediyor. Bu artlarda, Ukraynaya milli kilisesini kazandran kii olmak Poroenkoya, yaklamakta olan seimlerde byk avantaj salayacak.

Fener neden tutumunu sertletirdi? 

Feneri bu konuda Moskovayla ilikileri koparma pahasna da olsa harekete geiren bir etken ise, daha nceki yazlarmzda da deindiimiz zere, 2016 ylnda Fener Patrikhanesi tarafndan dzenlenen Ortodoks Konslne Moskova Patrikhanesinin katlmamas oldu. Fener Patrii Bartholomeosun hayatn en nemli projesi olarak grd ve bin yl aradan sonra toplanaca sylemiyle gerekleen Ortodoks Konsln dnyada en byk Ortodoks cemaate sahip olan Moskova Patrikhanesinin boykot etmesi, Moskovann Ortodoks dnyasnda Fenere meydan okuduu eklinde yorumland. Bu nedenle Fener, bu sefer Moskovayla ilikilerin kopmasn gze alarak kendi hamlesini yapt.

Fener Patrii aforoz edilir

Fener Patrikhanesinin 11 Ekim tarihli kararlarna Moskova Patrikhanesinden gelen ilk tepkiler, ok sert oldu. Moskova Patrikhanesinden yaplan aklamalarda, Fenerin Ukraynay Moskova Patrikhanesine brakt 1686 tarihli kararn iptal etmesi, ngilterenin Hindistana bamszlk vermesi kararn iptal etmesine benzetildi ve bunun Ortodoks yasalarn ihlal eden, geersiz bir karar olduu ifade edildi. Moskova Patrikhanesini en az bunun kadar ileden kartan bir husus ise, Moskova Patrikhanesinin 1997 ylnda aforoz etmi olduu Fialret gibi st dzey Ukraynal din adamlarnn aforoz kararnn Fener Patrikhanesi tarafndan iptal edilmesi oldu. Moskova Patrikhanesinden yaplan aklamada, bir kii hakknda bir kilisenin verdii aforoz kararnn ancak o kilise tarafndan kaldrlabilecei ifade edilerek, Fener Patrikhanesinin byle bir yetkisinin olmad kaydedildi. Moskova Patrikhanesine bal olan Kiev Metropolitliinden yaplan aklamalarda ise daha da sert bir slup kullanlarak, Fener Patriinin bu icraatnn, onun aforoz edilmesine neden olabilecei dile getirildi.

Peki, bundan sonra gelimeler nasl bir yn izler?

En nemli sorulardan biri, Ukraynada Moskova Patrikhanesine bal kiliselerin ve cemaatlerin ne olaca. 2014 ylndaki Bat yanls ihtilalden sonra, Moskova Patrikhanesine bal cemaatler ve bunlarn kulland kilise binalar, milliyeti kiliselerin tarafna geti (kimileri bu geiin cemaatin isteiyle olduunu, kimileriyse, cemaatten olmayan kiilerin cemaattenmi gibi oy kullandrlmas gibi yntemlerle gerekletiini sylyor). Ukraynal milliyeti rahiplerin Fener Patrikhanesine yaptklar bavuru metninin altnda, Moskova Patrikhanesi bnyesinde faaliyet gstermekte olan onlarca Ukraynal din adamnn da imzas vard. Bu durumda, Ukraynada mili kilisenin kurulmasna ilikin Kievde toplantnn yaplmas ve bu kilisenin Fener tarafndan tannmasnn ardndan, ilk etapta Moskova Patrikhanesine bal cemaatin ve rahiplerin bir blmnn yeni kurulacak milli kiliseye geecei, ilerleyen zamanda da, bu eilimin hzlanarak Rus Kilisesinin Ukraynada giderek marjinalleecei deerlendirmeleri yaplyor.

Moskova Patrikhanesi, Fenerin Ukrayna konusunda tek bana karar alma yetkisinde olmadn, bu konuda ancak btn Ortodoks kiliselerinin katld bir toplantda karar alnabileceini ne sryordu. Fenerin son icraatyla birlikte, ilikiler artk koptu. Zira, Fenerin Rusyadan ayrldn iddia ettii blge, Rusya asndan ve Rus Ortodoks Kilisesi asndan ok byk nem tayan, Ukrayna. Rus Ortodoks Kilisesinin Fenerle ilikileri kopardktan sonra, ne gibi kar admlar atacan, nmzdeki haftalarda daha net greceiz.

Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

 
Bu Haber in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Haber in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

   
   
Foto Galeri
Bu Kategoriye Ait Dier Haberler
Atatrk neden ykseliyor
Bu ylki Cumhuriyet Bayram kutlamalar ve 10 Kasm Atatrk anmalar gsterdi ki Atatrkn temsil ettii deerler ykseliyor. Kutlamalar ve anma etkinliklerin...
 
Kbrs satan, Trkiyeyi de satar! (Yenia - Murat DE)
Balk fazla iddial gibi duruyor deil mi? Ama iddial bulduumuz, olmaz-olamaz dediimiz ne varsa yaadk.. Ve artk her an her ey olabilir noktasnda zihinl...
 
BULGARSTANDA AIRI MLLYET PARTLERN ATAI (smet TOPLAOLU-Balkan Gnl)
Bulgaristanda ar milliyeti parti hkmet ortakl konumundan yararlanarak dinler kanununda deiiklik yaplmasn n gren kanun tasarsn meclise sun...
 
Yunanistann Aznlk politikas: Bat Trakyada Trk Aznlk yoktur
Cengiz merin yazs...
 
Rus Patrikhanesi Trkiyede Kilise Aarsa - Bojidar POF
2 Ekimde Yunanistan Ortodoks Kilisesinin Sen Sinodu; Rum Patrikhanesinden ayr olarak Ukrayna Kilisesine zerklik verilmesi meselesini ieren bir toplant y...
 
Ben diyorum "tecavz adas" Sen diyorsun "dostluk ant" Kaynak Yenia: Ben diyorum "tecavz adas" Sen diyorsun "dostluk ant&q - Selcan TAI HAMOLU -Selcan TAI
Ben diyorum, "Eyyyy Geva Kaymakam, Akdamarn tantm iin sergilediin aba ne iyi, ne gzel, ne ho, gel bu ii tamamna erdir, btn dnya Ermeni komitac...
 
Fener Moskova Savanda Yeni Etap (Deniz BERKTAY-Syledik.com)
Bu yl, Ortodoks dnyasnn iki nemli kutbu olan Fener Patrikhanesi ile Moskova Patrikhanesi arasnda belki de bu zamana kadarki en byk krizin patlak vermesi...
 
Panayrda milliyeti masada teslimiyeti - Hseyin Macit YUSUF/YENA Gazetesi
Kuzey Kbrs Trk Cumhuriyeti Cumhurbakan Aknc bu kede de paylatm zere, Kbrs Trknn felaketi olan, gvenliimizi ortadan kaldracak ekilde, Trk...
 
KTBYAT-310 Ouz ETNOLU (nce Vatan Gazetes)
TUNANIN TRK, TUNANIN TRKS Beyim Aman isimli eserinde okuyucusuna, Can Azerbaycandan esintiler sunan Afar elik, Tunann Trk, Tunann Trks i...
 
Kuzey Makedonya Neresidir? sim Krizi Gerekten zld M? - Dr.Galip A
ki devlet arasnda eyrek asr akn sredir devam eden uluslararas ve dahi tarihi bir bunalm yakn bir zamanda kt zerinde nihayete ermi grlyor. ...
 
Mill Dava Kbrs - Em. Bykeli Tugay Uluevik
Mill Dava Kbrs Kavram: Kbrs konusu 1950li yllarn bandan itibaren Trkiyede "mill dava" olarak benimsenmi. AnavatanYavru Vatan scak kucaklam...
 
KADFE DEVRMݔ VE ERMEN APOSTOLK KLSES: ERMENLER II KAREKNN STFASINI TALEP EDYORLAR- Nigar SHRALZADE
Ermenistandaki Kadife Devrimi etkilerini Ermeni toplumunun farkl alanlarda iki ay sonra bile devam ettiriyor. Yllarca sren otoriter rejim tarafndan ynet...
 
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
GZ OLANI, BEYN OLACAI GRR - 5
Sheyl OBANOLU
Paraya tapan sistemin sonu
Nevvl SEVND
ABDden Kbrsta yeni giriimler
Prof. Dr. Ata ATUN
21.nci Yzyl Banda Balkanlar - 4
Gzde Kl YAIN
KIBRIS TRKLERNN KKEN VE SOSYO-KLTREL ZELLKLER-4
Sleyman ZMEN
IKBYde Referandum, Barzani, Trkmenler ve Trkiye
Dr. lhan Ylmaz CMERT
NOT DEFTER: 3-9 ARALIK
Metin EDRNEL
BATI KAYNAKLARINDA STANBULUN FETH
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri