Ana Sayfa  |  Hakkmzda  |  Dernek Tz |  Ynetim Kurulu  |  letiim

Anasayfa Faaliyetler Trkiye Balkanlar Iletisim Yazarlar Arsiv
Anasayfa
Duyurular
Faaliyetler
Trkiye
Yunanistan/B.Trakya
Bulgaristan
Makedonya
Kosova
Arnavutluk
Bosna/Sancak
Romanya
Karadag
Diger lkeler
Balkanlar
Trk Dnyasi
Konuk Yazar
Iletisim
Yazarlar
Foto Galeri
Videolar
Arsiv
Strateji/Egitim
ne kanlar
Dviz  
  Dolar : 5.5398
  Euro : 5.1998
Hava  
 
 
Video  
NURI PASAYI TANI...
RUBASAM YK zcan...
Balkanlar Benim Y...
RUBASAM Bsk. Veki...
zcan Pehlivanogl...
RUBASAM YNETICIS...
HH LIDERI LTFI ...
RUMELIYE ELVEDA...
ELVEDA RUMELI-SKY...
ELVEDA RUMELI SK...
S. Krs  

Haberin Detay

Ana sayfaya Dn

Yaptirimlarin Iran-in Iliskilerine Yansimasi Dr.Yesim DEMIR
.
23.01.2019

Gemisten gelen kkl devlet gelenegine ve uygarliga sahip Iran ile in arasindaki iliskiler ok eskilere hatta M.֒ye kadar gitmektedir. Iliskiler her ne kadar eskilere gitmis olsa da 1960lardan itibaren dnsmler geirmistir.

Bulunduklari cografyadaki hareketlilik, konjonktrel degisimler ve tehdit algisi dogrudan bu lkeleri etkilemis ve dis politikalarini buna gre sekillendirmislerdir.

Iran-in iliskilerini iki dnem olarak ayirabiliriz. Soguk Savas ncesi (SSCB tehdidi) ve sonrasi (ABD tehdidi) 1960larda ABD-SSCB iliskilerinde yumusama grlrken SSCBye tepkili in ile ABDyi daha az nemseyen Iran yakinlasmasi baslamisti. Bu dnemdeki konjonktrel gelismeler nedeniyle in, ok ynl politika izlemeye baslamistir.

Iran-in iliskilerinin sadece tehdit algisi ile gelistigini syleyemeyiz. zellikle ekonomi ve enerji alanindaki ihtiyalar iliskilerin nemini artirmistir. Iran in iin enerji ihtiyacini karsilayan ve bu alanlara nemli yatirim yapan, askeri teknoloji ve silah satisi iin nemli bir pazar; in ise Iran iin petrol, kondensat, dogal gaz iin nemli pazardir. Ayrica inin Birlesmis Milletler Gvenlik Konseyinin (BMGK) daimi yesi olmasi Iran iin uluslararasi baskilara karsi bir gvence teskil etmektedir.

in ile Iran stratejik ortak degil

in ve Iran, gvenlik politikalari ile blgesel ve uluslararasi iliskilerde farkli yaklasimlar sergiledikleri iin stratejik ortak olduklari sylenemez.

ABD tarafindan Irana uygulanan yaptirimlarin hedeflerinden birisi de ini blgeden uzak tutmaktir...

Ortadoguda yeni bir yapilandirmaya giden ABD, Suudi Arabistan ve BAE ile Iran, Rusya ve ini blgeden uzak tutmaya alismaktadir. inin, tek yol, tek kusak sloganiyla ortaya koydugu Yeni Ipek Yolu Projesinin, Asya-Avrupa arasinda Iran zerinden ekonomik bir kpr olusturacagi ngrlmektedir. Bu proje ayni zamanda inin siyasi ve ekonomik olarak glenmesi anlamina gelmektedir. Dolayisiyla ABD ve diger uluslararasi glerin hosnut olacagi bir durum degildir. in, blgede yasanan anlasmazliklardan (zellikle sinir anlasmazliklari), denizlerdeki kusatilmisliktan kurtulmak ve gelisen ekonomisini korumak zorunluluguyla yeni alternatiflere ynelmistir. Bu alternatiflerden olan Ipekyolu gzergahinda en nemli kara ve deniz baglantisini saglayan Iran ile iliskilerini gelistirmek istemekte, Irana ynelik yaptirimlara tepki vermektedir.

in, Irana uygulanan yaptirimlara karsi

in, ABDnin 8 Mayista P5+1 (ABD, in, Rusya, Ingiltere, Fransa ve Almanya) lkeleri arasinda imzalanan Nkleer Anlasmadan ekilmesi ve ardindan Irana ynelik tek tarafli yaptirim uygulamasina tepki gstermistir. Iranin sivil kullanim iin nkleer enerjiye sahip olabilecegini ve uygulanan yaptirimlarin sorunu daha da derinlestirecegini savunmaktadir.

Dnyanin en byk ham petrol ithalatisi olan in, ayni zamanda Iran petrolnn de en nemli alicisidir. Bu durumda inin, ABD yaptirimlarina nasil tepki verecegi sadece in ekonomisinin degil ayni zamanda Iran ekonomisinin de gelecegi aisindan nemli bir karar olacaktir. Uzun yillardir Irandan ham petrol alan in, AB ve ABDnin ortak yaptirimlar uyguladiklari yillarda dahi Irandan alimi kesmemis ve aldigi yksek miktarlardaki petrol sayesinde adeta Iranin nefes almasini saglamisti. in, enerji gvenligi gerekesiyle petrol ithalatini esitlendiren bir lkedir. Nitekim yakin zamanda artan enerji talebini karsilamaya alisan in, bu talebi karsilarken ayni zamanda sreklilik ve gvenlik konularina da nem vermektedir. Bu nedenle ihtiyalari dogrultusunda tedariki devlet sayisini artirmis ve 2017 yilinda yillik ithalatinin yaklasik %77lik kismini Rusya, Suudi Arabistan, Angola, Irak, Iran, Umman, Brezilya, Venezuela ve Kuveytten karsilamistir. Geri kalan %23lk kisim ise yaklasik 30 lkeden saglanmaktadir. Bu lkeler arasinda drdnc sirada bulunan Iran, inin yillik ihtiyacinin %7sini karsilamaktadir. Bu oran in iin pek yksek sayilmasa da Iranin toplam ihracatinin %24ne karsilik gelmektedir. Verilere gre, in 2017 yilinda Irandan toplam 31,150 milyon ton petrol ithal etmistir.

Uzun yillardir devam eden in-ABD ticaret savaslari Irana uygulanan yaptirimlarda da kendini gstermistir. 2010 yilinda Irana uygulanan yaptirimlari in bir sekilde firsata evirerek, Iran enerji sektrne yatirim yapmanin yani sira, Irandan ham petrol almis, Iran gemileri iin reasrans saglamis, her alanda in mallarini satmisti. Tm bunlari yapma kapasitesine sahip olsa da byk bir dikkatle hareket etmektedir.

inin Iran enerji sektrndeki varligi, Ortadogudaki stratejik hedefleri ile ayni dogrultudadir. Bu lkelerden gelen enerji, ine Ortadogudaki politik etkisini artirma imkni vermektedir. Yaptirimlarin uygulanmasina defalarca karsi ikan in, Irandan enerji ithaline devam etmektedir. Devlete ait veya zel isletmeler enerji ihtiyacini karsiladiklari lkelerde in hkmeti tarafindan her zaman desteklenmislerdir. Ama, bu lkelerde politik nfuzunu artirmak ve daha uygun fiyatlarla petrol ve dogalgaz almak olmustur.  Ancak ABDden, inli sirketlere yaptirim uygulama sinyalinin gelmesinin ardindan tavir degisikligine gidilmis ve Pekin ynetimi, devlet bnyesinde faaliyet gsteren sirketlere Irandan alimlari azaltmasi ynnde uyarida bulunmustur. inin Irandan yaptigi ithalatinin byk bir kismi devlete ait sirketler tarafindan gereklestirilmektedir. Uyarinin ardindan lkenin en byk petrol rafinerisi olan Sinopec ile CNPC bnyesindeki PetroChina, Irandan ithalati azaltmis ve Kasim ayi iin herhangi bir sipariste bulunmamistir.

Yaptirimlarin hemen ardindan Irandaki yatirimlarini kisa bir sre iinde sonlandiran sirketlerin birogu, ABDnin ilk yaptirimlarinin yrrlge girmesinden nce Temmuz ayinda petrol alimlarini artirmislardi. Platts S & P Globale gre, Iranin en byk msterisi olan ine yapilan tanker yklemeleri, Haziran ayinda 722.000 b/d seviyesinden 800.000 b/d seviyesine ulasti. Ancak Agustos ayinda bu egilimler tersine dnms hem in hem de Hindistan Kasim ayindan nce alimlarini nemli lde azaltmisti. Agustos ayinin ilk iki haftasinda inin petrol ithalati yaklasik 200.000 b/d dssle 615.000 b/d seviyesine gerilemisti. Sinopec ve Zhuhai Zhenrong basta olmak zere ine ait pek ok rafineri Temmuz ayindan beri ithalatlarini Iran Ulusal Tanker Sirketinin tankerleriyle gereklestirmistir. Haziran ayinda Irandan ham petrol ve kondensat tasiyan 19 tankerin 9u inli sirketlere aitken Temmuz ayinda Iran Ulusal Tanker Sirketinin 17 tankerinin tamami ine dogru yola ikmistir. Irana ait tankerlerin tasidiklari miktarlar hakkinda kesin bilgiler bulunmamakla birlikte Iranin bu tankerlerden bazilarini yaptirimlar karsisinda bir kais olarak kullanacagi dsnlmstr. Nitekim Iran, 2014 yilinda inin Dalian ve Zhoushan sehirlerine tankerler gndererek petroln sz konusu sehirlerdeki antrepolara bosaltmis, ardindan da ham petrol ve kondensatlar Hindistan ve Gney Koreye satilmisti. Iranin bu yntemi tekrar kullanacagina iliskin sinyaller, Irana ait 2 milyon varil petrol tasiyan Dune tankerinin yaklasik 4 yil sonra ilk defa Dalian sehrine ugramasi ve ykn bir antrepoya bosaltmasiyla ortaya ikmistir. Her ne kadar in hkmeti rafinerilerden, Irandan ithalatlari azaltma talebinde bulunsa da inin asil hedefinin kisa bir sre ithalati azaltarak hem sirketlerini korumak hem de muafiyetlerden faydalanmak oldugu tahmin edilmektedir. Nitekim inin artan enerji talebi ve enerji arz gvenligi politikasi bunu desteklemektedir.

Iran ile ticari iliskilerini kesmeyecegini belirten ve ABD tarafindan 8 lkeye uygulanan muafiyetten faydalanan inin, "Iran ile is birligi yapmasi uluslararasi hukuk erevesinde makul, mesru ve hukukidir ve buna saygi gsterilmeli ve destek verilmelidir. aiklamasi Irana iliskin yol haritasini gsterir niteliktedir.

Birok sirket Irandan ekilirken tek istisna inli sirketler olmustur ve su ana kadar da in menseli herhangi bir sirket Iranda yatirimlarini durdurmamistir. stelik Totalin Irandan ekilmesiyle birlikte anlasmadan dogan hak kapsaminda, in Ulusal Petrol Sirketi (CNPC) Totalin hisselerini devralinca CNPCnin projedeki payi %80,1e ykselmistir. CNPCnin Iranda sahip oldugu alanlardan hala petrol aliyor olmasi muaf oldugu miktarin altina dsmediginin de bir gstergesidir. Iranin yari resmi haber ajansi Tesnimdeki habere gre, ABDnin tek tarafli yaptirimlarindan kaynaklanan ticaret sorunlarinin Iran ile in arasindaki bankacilik sorunlari ile asildigi ve ine yapilacak petrol ihracatindan elde edilecek miktarin bir sre sonra Irana aktarilacagi ifade edilmistir.

Muafiyet sresinin sona ermesi durumunda inin nasil bir politika izleyecegi ayrica tartisilmaktadir, ancak olasi bir durumda in, Rusya-Iran isbirligine katilabilir, ABD yaptirimlarina karsi toplu savunma amali uluslararasi bir sistem kurma girisimleri sz konusu olabilir.

Bu makale ilk olarak Diplomatik Gzlemin Ocak 2019 sayisinda yayinlanmistir. 

Facebook! da Payla   Twitter! da Payla  

  

 
Bu Haber in Toplam 1 Kii Oy Verdi...
 

 
Yorumlar Yorum Yaz

Bu Haber in Henz Yorum Yaplmam.lk Yorumu Siz Yapmak in Tklaynz

   
   
Foto Galeri
Bu Kategoriye Ait Dier Haberler
19 Temmuz 1974 Gecesi - Magusa Aiklari(Adige Ilhan zsaray)
19 Temmuz 1974 Gecesi - Magusa Aiklari 8 Trk muhribi dnya savas tarihine geecek bir savas planinin ilk adimini atiyordu. Magusa aiklarinda turluyorlar, ...
 
KOD ADI: BOZKURT (TC Hakan Ayaz)
Kibris cumhuriyetini Yunanistana baglamak amaciyla Rumlarin 1958 yilinda baslattiklari Trklere karsi baski, yildirma ve yok etme politikalarina karsi o zamank...
 
Kibris Rum Kesimi NATOnun gizli yesi mi? - Ceyhun BOZKURT
Trkiye, Fatihten sonra ikinci sondaj gemisi Yavuzu Dogu Akdenize ugurladi. Yavuz burada sondaj alismalarini srdrecek. Arkasina basta yesi yapildigi AB o...
 
Ortadogu ve ABD-Iran Satran Oyunu - Yesim Demir
Iran ile ABD arasinda 40 yildan beri devam eden gvensizlik, iki devlet arasindaki iliskileri de sekillendirmistir. Bu gvensizlik, ABD Baskani Donald Trump dn...
 
Tsiprasdan Pontus Hamlesi - Bojidar IPOF
Yunanistan Resmi Gazetesinde, "Pontuslu Rumlarin Tarihsel Arsivi Hazirlama Komitesi" adli ortak bir komitenin kurulmasiyla ilgili olarak 31 Mayis 1919 tarihinde...
 
Trumpin Golan Tepeleri Kararinin Olasi Sonulari - Sabir Askeroglu
Trumpin son hamlesi artik uluslararasi iliskilerde g politikasinin ne iktigi, glnn hakli olabilecegi ve uluslararasi baglayiciligi olan kararlara rag...
 
ABDnin Israile Jesti: Golan Tepeleri - Yesim Demir
ABD Baskani Donald Trump, Kudsten sonra Golan Tepelerindeki "Israil egemenligini" taniyan kararnameyi imzaladi ve ardindan Israil, Gazze kent merkezini vurma...
 
Komplo Teorisi Degil Gerek - Sabahattin Ismail
Kuzey Kibris Trk Cumhuriyeti Cumhurbaskani Akinci, bir an nce sorunu "zme" ve Rum lider Anastasiadis ile birlikte 1 milyon dolarlik NOBEL BARIS DL alarak...
 
Ruhban Okulunu Amayan Kim? Bojidar IPOF
Okulun ailmasi tm vatandaslar iin baglayici olan kurallar erevesinde mmkndr. Aksi esitlik ilkesine aykiridir. Lozan, azinliklarin diger vatandaslarla ...
 
Egede Yunan hava sahasi 12 mile ikartildi!. Kaynak Yeniag
Yunanistanda "Makedonya sorunu" yznden hkmet krizine yol aan Panos Kammenos, Savunma Bakanligindan istifa ettigi gn dahi Trkiyeye karsi kstah eylem v...
 
Trkn agir yk - ILBER ORTAYLInin yazisi
Birtakim adamlar hem milliyetiligin virs oldugundan bahsediyorlar hem de Rumeliden gelenlere bman ve akilsizca imalarda bulunuyorlar. Basinin bazi stunlar...
 
Trkiye Kibrisa isgal ve istila iin gelmedi!A+ATrkiye Kibrisa isgal ve istila iin gelmedi! - Hseyin Macit YUSUF /Yeniag
Trkiyenin Kibrista isgalci olmadigi, istila iin gelmedigi, 1974teki Mutlu Baris Harektinin Trkiyenin 1960 anlasmalari erevesinde garantrlk hakkini ...
 
En ok Okunanlar  
Yazarlar  
GVENL BLGE
Sheyl OBANOGLU
KKTC Cumhurbakanndan ters ke!
Atillla ILINGIR
Gagavuz Trkleri ile ilgili hi bilmedigimiz gerekler
Nevvl SEVINDI
Yunanistandaki iktidar deiimi Trkiyeyle ilikileri nasl etkiler?
Gzde Kili YASIN
Nedir Bu Asimetrik Tehdit? - 4
Sleyman ZMEN
KIBRIS SORUNUNUN BASLANGI NOKTASI YUNANISTANDAKI EKONOMIK KRIZ
Prof. Dr. Ata ATUN
Rza Mollov Kimdir (BRAM AHMED)
Metin EDIRNELI
Uzay Hukuku ve Bilinene Yolculuk
Mert NSAL
BIR GMENLIK HIKAYESI
Hseyin BASKIN
E-mail Listesi  

Ad Soyad

:

E-mail

:

Anket  
 

 

Rss | Sitene Ekle | Reklam |Knye |Gizlilik lkeleri |Bize Ulan
Sitemizdeki yaz, resim ve haberlerin her hakk sakldr. zinsiz, kaynak gsterilmeden kullanlamaz.
Web Tasarm

Haberler Haber Siteleri Haberler Haber Siteleri